Οι εμπορικές και επαγγελματικές μισθώσεις αποτελούν ένα διαχρονικό πεδίο νομοθετικών ρυθμίσεων και παρεμβάσεων, καθότι αναμφισβήτητα απασχολούν το μεγαλύτερο μέρος της εγχώριας συναλλακτικής πραγματικότητας. Στα πλαίσια πλέον πρόσφατης νομοθετικής ρύθμισης, όπως αυτή εξειδικεύεται στο άρθρο 121 του Ν. 4926/2022, επήλθε σημαντική αλλαγή στο μέχρι πρότινος ισχύον καθεστώς αναφορικά με την ελεύθερη αναπροσαρμογή των μισθωμάτων εμπορικών και επαγγελματικών μισθώσεων επί τη βάσει διαπραγμάτευσης και συμφωνίας μεταξύ εκμισθωτή και μισθωτή.

Ειδικότερα, δυνάμει του άρθρου 121 Ν. 4926/2022, ο οποίος δημοσιεύτηκε στο υπ’ αριθ. 82, τ. Α΄ Φ.Ε.Κ. μόλις την 20^η.04.2022, ρητά τέθηκε ανώτατο όριο στην αναπροσαρμογή των μισθωμάτων που συμφωνούνται ενόψει εμπορικών και επαγγελματικών μισθώσεων, το οποίο προσδιορίστηκε σε ποσοστό 3%.  Στα πλαίσια της ίδιας διάταξης, διευκρινίζεται ότι στο πεδίο εφαρμογής της εν λόγω ρύθμισης υπάγονται αναπροσαρμογές που αφορούν το τρέχον έτος.

Σύμφωνα, δε, με την διατύπωση της πρώτης παραγράφου της ως άνω νομοθετικής διάταξης, ρητά προβλέπεται ότι: «Για τις μισθώσεις ακινήτων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του π.δ. 34/1995 (Α΄ 30), καθώς και του άρθρου 13 Ν. 4242/2014 (Α΄50), επιτρέπεται από την 1η.1.2022 έως και την 31η.12.2022, αναπροσαρμογή του μισθώματος που ανέρχεται σε ποσοστό τρία τοις εκατό (3%), κατά ανώτατο όριο, επί του μισθώματος του έτους 2021».

Δυνάμει της δεύτερης παραγράφου του ίδιου ως άνω άρθρου, ορίστηκε ότι η θέσπιση του ανώτατου ορίου αναπροσαρμογής επί του μισθώματος εμπορικών και επαγγελματικών μισθώσεων σε ποσοστό 3%, ισχύει αναδρομικά, καθότι στον ανωτέρω περιορισμό υπάγονται και οι αναπροσαρμογές μισθωμάτων που πραγματοποιήθηκαν προ της δημοσίευσης του ανωτέρω Νόμου, δηλαδή από την 1^η.01.2022 μέχρι και την 20^η.04.2022, ημερομηνία δημοσίευσης της εν λόγω νομοθετικής διάταξης.

Κατά την ρητή διατύπωση της τρίτης παραγράφου του ίδιου ως άνω άρθρου, ρητά εξαιρούνται από τον περιορισμό του ύψους αναπροσαρμογής μισθώματος σε ποσοστό 3%, και μάλιστα με αναδρομική ισχύ από 1^η.01.2022, εκείνες οι εμπορικές και επαγγελματικές μισθώσεις, στις οποίες συμμετέχει με την ιδιότητα του εκμισθωτή:

α) Ανώνυμη Εταιρεία Επενδύσεων Ακίνητης Περιουσίας (Α.Ε.Ε.Α.Π.), της παρ. 1 του άρθρου 21 του ν. 2778/1999 (Α΄ 295), ή

β) εταιρείες, των οποίων η πλειοψηφία των ονομαστικών μετοχών, μεριδίων ή μερίδων ή δικαιωμάτων ψήφου ανήκει, άμεσα ή έμμεσα, σε Οργανισμούς Εναλλακτικών Επενδύσεων (Ο.Ε.Ε.), τους οποίους διαχειρίζονται Διαχειριστές Οργανισμών Εναλλακτικών Επενδύσεων (Δ.Ο.Ε.Ε.), που διέπονται από τον ν. 4209/2013 (Α' 235) και την Οδηγία 2011/61/ΕΕ και η καταστατική έδρα των οποίων δεν βρίσκεται σε μη συνεργάσιμο στον φορολογικό τομέα κράτος, όπως αυτό ορίζεται στο άρθρο 65 του ν. 4172/2013 (Α' 167) περί Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος, και σε τρίτη χώρα που χαρακτηρίζεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως υψηλού κινδύνου νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες ή χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, όπως ορίζεται στο άρθρο 16Α του ν. 4557/2018 (Α'139) και στον Κανονισμό (ΕΕ) 2016/1675 (L 254), ή

γ) επιχείρηση εκμετάλλευσης εμπορικού κέντρου, με την έννοια του άρθρου 2 της υπό στοιχεία 1093809/8296/1161/B0014/15.10.2007 απόφασης του Υφυπουργού Οικονομίας και Οικονομικών (Β' 2022), που διαθέτει, κατ’ ελάχιστο, συνολική επιφάνεια δεκαπέντε χιλιάδες (15.000) τ.μ. σε ένα ή περισσότερα επίπεδα.

Προκύπτει συχνά η γνωστοποίηση επιχειρηματικών απορρήτων σε πρόσωπα εκτός της επιχείρησης (λ.χ. στο πλαίσιο της διενέργειας ενός due diligence για μια επικείμενη εξαγορά ή συγχώνευση). Πάντοτε όμως κοινωνοί επιχειρηματικών απορρήτων γίνονται, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, οι εργαζόμενοι.

Οι τελευταίοι βαρύνονται με μια σειρά παρεπόμενων υποχρεώσεων μεταξύ των οποίων και η υποχρέωση εχεμύθειας. Η παραβίαση της συγκεκριμένης υποχρέωσης δικαιολογεί σημαντικές κυρώσεις σε βάρος του παραβάτη (μεταξύ αυτών και η καταγγελία της σύμβασης εργασίας του).

Οι ρήτρες και υποχρέωση εμπιστευτικότητας είναι δυνατό να επιβάλλονται και μέσω (αυτοτελών) συμφωνητικών εμπιστευτικότητας (NDA). Ενδέχεται να αφορούν εργαζόμενους της επιχείρησης. Είναι, όμως, δυνατό να συνάπτονται και με τρίτους που, για οποιονδήποτε λόγο, γίνονται κοινωνοί επιχειρηματικών απορρήτων. Η διάρκειά τους είναι δυνατό να ταυτίζεται με τη διάρκεια της (όποιας) συμβατικής σχέσης. Μπορεί, όμως, να εκτείνεται και πέρα από αυτή (μετασυμβατικές ρήτρες).

Οι έγγραφες συμφωνίες περί τήρησης του απορρήτου, προσδιορίζουν, κάθε φορά, το περιεχόμενό του. Επίσης: το πλαίσιο (ή/και εύρος) της ζημίας που ενδέχεται να προκαλέσει η παραβίασή του, η οποία, σε διαφορετική περίπτωση, δυσχερώς αποδεικνύεται. Δεν θα πρέπει μάλιστα να διαφεύγει της προσοχής μας πως η εκ των προτέρων συμφωνία για τον τρόπο προσδιορισμού της (δυνητικής) ζημίας διευκολύνει τον υπολογισμό της οφειλόμενης αποζημίωσης.

Είναι δυνατό, στο πλαίσιο αυτό, να συμφωνηθεί: (α) συγκεκριμένη μέθοδος υπολογισμού της ζημίας, (β) συγκεκριμένο ποσό ως κατ’ αποκοπήν αποζημίωση και γ) συγκεκριμένο ποσό ως ποινική ρήτρα.

Ι. ΑΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ.

Ο ν. 146/1914 καθιερώνει, πέραν της ποινικής, και αστική προστασία του επιχειρηματικού απορρήτου.

Συγκεκριμένα, το άρθρο 18 §1 προβλέπει ότι η τέλεση των αξιόποινων πράξεων των άρθρων 16 και 17 του ν. 146/1914, γεννά υποχρέωση αποζημίωσης για την αποκατάσταση της ζημίας που προξενήθηκε.

Παράλληλα, ο ν. 146/2019 παρέχει δικαίωμα αποζημίωσης και στην περίπτωση της γενικής ρήτρας του άρθρου 1, η προβλέπει ότι απαγορεύεται στις εμπορικές, βιομηχανικές ή γεωργικές συναλλαγές κάθε πράξη που γίνεται προς τον σκοπό ανταγωνισμού και αντίκειται στα χρηστά ήθη. Ο παραβάτης μπορεί να εναχθεί προς παράλειψη και προς ανόρθωση της προκληθείσας ζημίας.

Η αστική προστασία του επιχειρηματικού απορρήτου ενισχύεται μέσω των διατάξεων ν. 4605/2019 ο οποίος μετέφερε στην εθνική έννομη τάξη την Οδηγία 2016/943 «περί προστασίας της τεχνογνωσίας και των επιχειρηματικών πληροφοριών που δεν έχουν αποκαλυφθεί (εμπορικό απόρρητο) από την παράνομη απόκτηση, χρήση και αποκάλυψή τους».

Ο νόμος αυτός προσδιόρισε ουσιαστικά, την έννοια του εμπορικού απορρήτου και προέβλεψε τις προϋποθέσεις εκείνες υπό τις οποίες η απόκτηση, χρήση ή αποκάλυψη εμπορικού απορρήτου καθίσταται παράνομη.

ΙΙ. ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ.

Η ενίσχυση της προστασίας που προσέφερε ο νόμος αυτός οφείλεται, καταρχάς, στην πρόβλεψη της δυνατότητας παροχής προσωρινής δικαστικής προστασίας μέσω ασφαλιστικών μέτρων (και προσωρινής διαταγής). Σύμφωνα με το άρθρο 22Ε του ν. 1733/1987, εφόσον πιθανολογείται προσβολή του εμπορικού απορρήτου, είναι δυνατό να διαταχθούν τα ακόλουθα ασφαλιστικά μέτρα:

(α) Προσωρινή παύση ή απαγόρευση της χρήσης ή της αποκάλυψης του εμπορικού απορρήτου.

(β) Απαγόρευση της παραγωγής, προσφοράς, διάθεσης στην αγορά ή χρήσης παράνομων εμπορευμάτων. Επίσης, της εισαγωγής, εξαγωγής ή αποθήκευσης παράνομων εμπορευμάτων για τους προαναφερόμενους σκοπούς.

(γ) Κατάσχεση ή παράδοση των εμπορευμάτων για τα οποία υπάρχουν υπόνοιες ότι είναι παράνομα.

Εναλλακτικά, το αρμόδιο Δικαστήριο (:Μονομελές Πρωτοδικείο) μπορεί να εξαρτά τη συνέχιση της θεωρούμενης παράνομης χρήσης του εμπορικού απορρήτου από την κατάθεση εγγυήσεων. Απαγορεύεται, όμως, ρητά η αποκάλυψη εμπορικού απορρήτου έναντι κατάθεσης εγγυήσεων.

ΙΙΙ. ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ.

Με την έκδοση δικαστικής απόφασης επί της αγωγής του ζημιωθέντος με την οποία διαπιστώνεται παράνομη απόκτηση, χρήση ή αποκάλυψη εμπορικού απορρήτου, το δικαστήριο είναι δυνατό να διατάξει ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω μέτρα

(α) Παύση ή απαγόρευση της χρήσης ή της αποκάλυψης του εμπορικού απορρήτου.

(β) Απαγόρευση παραγωγής, προσφοράς, διάθεσης στην αγορά ή χρήσης παράνομων εμπορευμάτων ή της εισαγωγής, εξαγωγής ή αποθήκευσης παράνομων εμπορευμάτων για τους προαναφερόμενους σκοπούς.

(γ) Λήψη μέτρων αποκατάστασης.

(δ) Καταστροφή του συνόλου ή μέρους εγγράφου, αντικειμένου, υλικού, ουσίας ή ηλεκτρονικού αρχείου που περιέχει ή ενσωματώνει το εμπορικό απόρρητο ή παράδοση στον ενάγοντα σύνολο ή μέρος των εν λόγω εγγράφων, αντικειμένων, υλικών, ουσιών ή ηλεκτρονικών αρχείων.

Επιπλέον προβλέπεται μια πρόσθετη δυνατότητα κατά της παράνομης απόκτησης, χρήσης ή αποκάλυψης εμπορικού απορρήτου με την οποία ο ενάγων, μπορεί να ζητήσει από το δικαστήριο να διατάξει λήψη μέτρων για τη διάδοση των πληροφοριών που σχετίζονται με τη δικαστική απόφαση με δαπάνες του παραβάτη, συμπεριλαμβανομένης, μάλιστα, της πλήρους ή μερικής δημοσίευσης της απόφασης.

ΙV. ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΝΗ.

Αποζημίωση χορηγείται ύστερα από αίτημα του ενάγοντος. Απαιτείται δε ο παραβάτης να γνώριζε ή όφειλε να γνωρίζει ότι προέβαινε σε παράνομη απόκτηση, χρήση ή αποκάλυψη εμπορικού απορρήτου. Στην περίπτωση αυτή, ο παραβάτης καταβάλλει στον κάτοχο του εμπορικού απορρήτου αποζημίωση ανάλογη προς την πραγματική του ζημία. Ο νόμος, μάλιστα, προβλέπει παράγοντες τους οποίους λαμβάνει υπόψη το δικαστήριο για τον καθορισμό της αποζημίωσης. Μεταξύ αυτών και η ηθική βλάβη που προκλήθηκε στον νόμιμο κάτοχο.

Έπειτα από τη λύση της σύμβασης εμπορικής αντιπροσωπείας, ο εμπορικός αντιπρόσωπος έχει έναντι του εντολέα του, κατά το α. 9 ΠΔ 219/1991, αξίωση «δίκαιης» αποζημίωσης (αποζημίωση πελατείας), υπό την προϋπόθεση ότι κατά τον χρόνο που λειτουργούσε ως εμπορικός αντιπρόσωπος έφερε νέους πελάτες ή προήγαγε σημαντικά τις υποθέσεις με τους υπάρχοντες πελάτες και ο εντολέας διατηρεί ουσιαστικά οφέλη που προκύπτουν από τις υποθέσεις με τους πελάτες αυτούς.

Ειδικότερα, η σχετική αξίωση γεννάται μετά την με οποιονδήποτε τρόπο λύση της σύμβασης εμπορικής αντιπροσωπείας, ακόμη δηλαδή και με τον θάνατο του εμπορικού αντιπροσώπου, στο πρόσωπο φυσικά των κληρονόμων του, ενώ, σύμφωνα με το άρθρο 8 του ΠΔ, είναι άκυρη τυχόν παραίτηση από το σχετικό δικαίωμα πριν τη λύση της σύμβασης και την συνακόλουθη γένεση της αξίωσης. Εν συντομία, οι προϋποθέσεις προκειμένου να υπάρχει αξίωση για αποζημίωση πελατείας είναι οι ακόλουθες:

1. Έγγραφη σύμβαση εμπορικής αντιπροσωπείας και λύση αυτής.
2. Εισφορά νέων πελατών στην αντιπροσωπευόμενη επιχείρηση ή σημαντική προαγωγή των υποθέσεων αναφορικά με τους ήδη υπάρχοντες πελάτες. Νοείται, δε, ως εισφορά νέων πελατών, η προσέλκυση από τη δραστηριότητα του δικαιοδόχου νέων πελατών, δηλαδή πελατών που δεν υπήρχαν προηγουμένως, ως σημαντική, δε, προαγωγή των υποθέσεων με υπάρχοντες πελάτες νοείται η ασυνήθιστη αύξηση του κύκλου των εμπορικών συναλλαγών με αυτούς (ΕφΑθ 2222/2021).
3. Διατήρηση ουσιαστικών ωφελειών στο πρόσωπο της αντιπροσωπευόμενης επιχείρησης από τις ανωτέρω υποθέσεις ή τους νέους πελάτες.
4. Η αποζημίωση να είναι εύλογη («δίκαιη»), λαμβανομένων υπόψη όλων των περιστάσεων.

Αναφορικά με το ύψος της αποζημίωσης, το α. 9 παρ. 1β του νόμου ορίζει ότι δεν δύναται να υπερβαίνει τον μέσο ετήσιο όρο των αμοιβών που εισέπραξε ο εμπορικός αντιπρόσωπος κατά την περίοδο ισχύος της σύμβασης εμπορικής αντιπροσωπείας ή, αν αυτή διήρκεσε πάνω από πέντε έτη, των τελευταίων πέντε ετών. Έχει, δε, κριθεί δικαστικά πως κριτήρια για τον καθορισμό του ύψους της αποζημίωσης πελατείας συνιστούν, μεταξύ άλλων, το μέγεθος της πελατείας που παραμένει στον δικαιοπάροχο μετά τη λύση της συμβάσεως, η αντίστοιχη ωφέλεια του και η δημιουργία κέρδους για τον δικαιοδόχο, αν συνεχιζόταν η σύμβαση, ενώ η σχετική κρίση του Δικαστηρίου, ως προς το ποσό της δίκαιης αποζημίωσης ανήκει, όπως άλλωστε και σε κάθε περίπτωση που ο νόμος προβλέπει την καταβολή «εύλογης» αποζημίωσης, στη διακριτική ευχέρεια του δικαστή (ΑΠ 636/2015).

Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να τονιστεί πως η αξίωση του εμπορικού αντιπροσώπου για αποζημίωση πελατείας ουδόλως θίγει τυχόν δικαίωμά του έναντι της αντιπροσωπευόμενης επιχείρησης για καταβολή αποζημίωσης από άλλες αιτίες αναγόμενες στη συμβατική και όχι μόνο σχέση τους ή την ενδεχόμενη αξίωσή του προς αποκατάσταση ηθικής βλάβης που υπέστη στο πλαίσιο της συνεργασίας του με την επιχείρηση.

            Ζήτημα έχει ανακύψει σε σχέση με την δυνατότητα των ιδιωτικών κεφαλαιουχικών εταιρειών να προβαίνουν σε έκδοση εταιρικών μεριδίων υπέρ το άρτιο, με μεγαλύτερη δηλαδή αξία από την ονομαστική τους, δεδομένου ότι η συγκεκριμένη δυνατότητα δεν προβλέπεται ρητά στην νομοθεσία.

Για τις μεν ανώνυμες εταιρείες, η δυνατότητα έκδοσης εταιρικών μεριδίων υπέρ το άρτιο δίνεται από την κείμενη νομοθεσία, για τις δε εταιρείες περιορισμένης ευθύνης το ΝΣΚ έχει προβεί σε γνωμοδότηση (υπ’ αρ. 113/2009), με την οποία αναγνωρίζει αναλογική εφαρμογή και δυνατότητα αύξησης του εταιρικού κεφαλαίου με έκδοση εταιρικών μεριδίων υπέρ το άρτιο. Η δομή, ωστόσο, των ΙΚΕ διαφέρει από αυτή των ΑΕ και των ΕΠΕ, συνεπώς δεν είναι αυτονόητο ότι η περίπτωσή τους θα αντιμετωπιστεί με όμοιο τρόπο.

Σε αντίθεση με τα όσα ισχύουν για τις ανώνυμες εταιρείες και για τις εταιρείες περιορισμένης ευθύνης, όπου οι μετοχές και τα εταιρικά μερίδια αποτελούν μέρος του κεφαλαίου και προσδιορίζουν το ποσοστό συμμετοχής κάθε εταίρου στην εταιρεία, στις ιδιωτικές κεφαλαιουχικές εταιρείες (ΙΚΕ) τα εταιρικά μερίδια δεν ανάγονται αποκλειστικά στις κεφαλαιουχικές; εισφορές, αλλά προσδιορίζονται από ένα σύνολο εισφορών. Ειδικότερα, οι εισφορές του κάθε εταίρου, οι οποίες και αποτυπώνονται στα εταιρικά μερίδια, διακρίνονται σε τρία είδη: α) στις κεφαλαιουχικές, τις αποτιμητές δηλαδή σε χρήμα εισφορές, β) τις εξωκεφαλαιακές, όπως για παράδειγμα η προσφορά εργασίας και γ) οι εγγυητικές, μέσω των οποίων ο εταίρος αναλαμβάνει προσωπική εγγυητική ευθύνη για τις οφειλές της εταιρείας. Συνεπώς, τα εταιρικά μερίδια συνιστούν υποδιαιρέσεις ενός ευρύτερου του κεφαλαίου οικονομικού μεγέθους, με αποτέλεσμα να ανακύπτει το ζήτημα του αν η έκδοση εταιρικών μεριδίων υπέρ το άρτιο είναι συμβατή με την ιδιαίτερη αυτή φύση των εξωκεφαλαιακών και εγγυητικών εταιρικών εισφορών.

Επί του θέματος αυτού έχει τοποθετηθεί το ΝΣΚ με γνωμοδότησή του (υπ’ αριθ. 63/2017), με την οποία έκρινε ότι η έκδοση εταιρικών μεριδίων υπέρ το άρτιο δεν απαγορεύεται μεν, και μπορεί να γίνει κατ’ αναλογία των όσων ισχύουν για τις ΑΕ και τις ΕΠΕ, μόνο όμως αναφορικά με τα μερίδια που αφορούν κεφαλαιακές εισφορές. Κι αυτό καθώς η έκδοση μεριδίων αντιστοιχούντων σε εξωκεφαλαιακές ή εγγυητικές εισφορές υπέρ το άρτιο θα οδηγούσε αναπόφευκτα στην ύπαρξη διφυών εταιρικών μεριδίων (εν μέρει κεφαλαιακών και εν μέρει εξωκεφαλαιακών), αφού ο εταίρος θα υποχρεούτο να καταβάλει και χρηματική εισφορά πέραν των υπολοίπων αναληφθέντων υποχρεώσεων, κάτι που το άρθρο 76§2 ν. 4072/2012 ρητά απαγορεύει.

Συνεπώς, η αύξηση του κεφαλαίου σε ΙΚΕ μέσω της έκδοσης εταιρικών μεριδίων υπέρ το άρτιο είναι καθ’ όλα νόμιμη και επιτρεπτή, πάντοτε φυσικά υπό την προϋπόθεση ότι τα μερίδια αφορούν αποκλειστικά κεφαλαιακές εισφορές. Άλλωστε, το άρθρο 116§1 ν. 4072/2012 προβλέπει την δυνατότητα αναλογικής εφαρμογής των διατάξεων που αφορούν τις κεφαλαιουχικές εταιρείες, προκειμένου να συμπληρωθούν κενά του συγκεκριμένου νομοθετήματος. Σύμφωνα με την ανωτέρω γνωμοδότηση του ΝΣΚ, η σχετική απόφαση θα πρέπει να ληφθεί από την συνέλευση των εταίρων με την αυξημένη πλειοψηφία που ορίζεται για την αύξηση του εταιρικού κεφαλαίου., των 2/3 δηλαδή του συνολικού αριθμού των εταιρικών μεριδίων.

            Προκειμένου να χορηγηθεί σε ένα φυσικό ή νομικό πρόσωπο δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, το οποίο και παρέχει στον εκάστοτε δικαιούχο αφενός την θετική εξουσία να εκμεταλλεύεται την εφεύρεσή του, αφετέρου την αρνητική εξουσία να αξιώνει την μη χρήση και εκμετάλλευσή του από τρίτους, θα πρέπει να συντρέχουν οι εξής προϋποθέσεις: α) το «νέο» της εφεύρεσης, β) η εφευρετική δραστηριότητα ως περιεχόμενο αυτής και γ) η επιδεκτικότητα της εφεύρεσης προς βιομηχανική εφαρμογή.

            Αναφορικά με το «νέο» της εφεύρεσης, απαιτείται, έως την στιγμή κατάθεσης της αίτησης από τον δικαιούχο, η εν λόγω εφεύρεση να μην είναι «γνωστή» οπουδήποτε στον κόσμο, να μην ανήκει δηλαδή στην στάθμη της τεχνικής. Αν πρόκειται για προϊόν, το προϊόν αυτό θα πρέπει να εμφανίζει διαφοροποίηση από τα άλλα ομοειδή του προϊόντα, αν, δε, πρόκειται για αποτέλεσμα, θα πρέπει να εμφανίζει αξιόλογη βελτίωση ήδη γνωστού αποτελέσματος, η οποία μπορεί να αναφέρεται μόνο στον τρόπο παραγωγής ή μόνο στο αποτέλεσμα ή στην μείωση της αναγκαίας για την παραγωγή του δαπάνης ή σε περισσότερους από κοινού ή ακόμη και σε όλους τους παραπάνω τομείς, χωρίς όμως να εμφανίζεται: (α) σαν απλή μόνο προσαρμογή στοιχείων άλλων μεθόδων, τα οποία είναι γνωστά, που δεν επιφέρει οποιοδήποτε αξιόλογο αποτέλεσμα ή βελτίωση, ή (β) σαν απλή χρήση ενός μέσου, το οποίο είναι ήδη γνωστό, σε αντικείμενα διαφορετικά από εκείνα στα οποία είχε χρησιμοποιηθεί προηγουμένως, κατά τον ίδιο όμως τρόπο, κατά τον οποίο πάντοτε γινόταν η χρησιμοποίηση του, προκειμένου να επιτευχθεί το ίδιο αποτέλεσμα (ΠολΠρΘεσ 231/2021).

            Δεύτερο στοιχείο είναι η ύπαρξη εφευρετικής δραστηριότητας, η οποία θεωρείται ότι συντρέχει, όταν η εν λόγω εφεύρεση, κατά την κρίση ειδικού, δεν προκύπτει κατά τρόπο εμφανή από την υπάρχουσα στάθμη της τεχνικής. Θα πρέπει, δηλαδή, να διαπιστώνεται η αδυναμία του ειδικού να οδηγηθεί στην επίλυση του ίδιου τεχνικού προβλήματος στο οποίο αποσκοπεί η εφεύρεση, με την χρήση της στάθμης της τεχνικής. Θα πρέπει, δηλαδή, να πρόκειται για ένα «άλμα προόδου», για ένα επίτευγμα μη αναμενόμενο και δυνατό να προβλεφθεί από τον μέσο ειδικό.

            Τέλος, η εφεύρεση θα πρέπει να είναι δεκτική βιομηχανικής εφαρμογής. Κατά το α. 5§5 του ν. 1733/1987, μια εφεύρεση θεωρείται επιδεκτική βιομηχανικής εφαρμογής αν το αντικείμενό της μπορεί να παραχθεί ή να χρησιμοποιηθεί σε οποιοδήποτε τομέα παραγωγικής δραστηριότητας. Δεν αρκεί, συνεπώς, να πρόκειται για μία πρωτότυπη ιδέα ή ένα πρωτότυπο προϊόν, αλλά είναι επιπλέον απαραίτητο να απορρέει από την εφεύρεση κάποια ουσιαστική χρησιμότητα

            Διάσπαση εταιρείας, είναι η πράξη με την οποία μια ανώνυμη εταιρεία, χωρίς να περάσει από το στάδιο της εκκαθάρισης και χωρίς να γίνει διανομή της περιουσίας της, λύεται και όλα τα περιουσιακά της στοιχεία μεταβιβάζονται σε άλλες υφιστάμενες ή συνιστώμενες ανώνυμες εταιρείες.

            Ανάλογα με την κατάσταση της εταιρείας στην οποία μεταβιβάζονται τα περιουσιακά στοιχεία της διασπώμενης εταιρείας, έχουμε τις ακόλουθες περιπτώσεις διασπάσεως. Ειδικότερα:

            Α) διάσπαση με απορρόφηση, όπου μια ανώνυμη εταιρεία, η οποία λύεται χωρίς να ακολουθήσει εκκαθάριση, μεταβιβάζει σε άλλες υφιστάμενες ανώνυμες εταιρείες το σύνολο της περιουσίας της έναντι μετοχών που εκδίδουν οι ανώνυμες εταιρείες που λαμβάνουν την περιουσία της και ενδεχόμενως ενός ποσού σε μετρητά, για συμψηφισμό ενός μέρους μετοχών, που δικαιούνται και το οποίο δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερο του 10% της ονομαστικής αξίας των μετοχών που αποδίδονται στους μετόχους της διασπώμενης εταιρείας και αθροιστικά, οι μετοχές και τα μετρητά, όχι μεγαλύτερο από την καθαρή θέση της διασπώμενης εταιρείας.

            Β) διάσπαση με σύσταση νέων εταιρειών, όπου μια ανώνυμη εταιρεία λύεται, η οποία χωρίς να ακολουθήσει εκκαθάριση, μεταβιβάζει το σύνολο της περιουσίας της σε άλλες ανώνυμες εταιρείες, που συνιστώνται ταυτόχρονα με την λύση, έναντι μετοχών που εκδίδουν οι ανώνυμες εταιρείες που λαμβάνουν την περιουσία της και ενδεχομένως ενός ποσού σε μετρητά για συμψηφισμό ενός μέρους μετοχών, που δικαιούνται και το οποίο δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερο του 10% της ονομαστικής αξίας των μετοχών που αποδίδονται στους μετόχους της διασπώμενης εταιρείας και αθροιστικά, οι μετοχές και τα μετρητά, όχι μεγαλύτερο από την καθαρή θέση της διασπώμενης εταρείας, και

            Γ) διάσπαση με απορρόφηση και με σύσταση νέων εταιρειών, όπου η περιουσία της εταιρείας που λύεται μεταβιβάζεται τόσο σε υπάρχουσες ανώνυμες εταιρείες, όσο σε συνιστώμενες, με το αντίτιμο που περιγράφτηκε στις παραπάνω περιπτώσεις.

            Πρέπει, ωστόσο να τονιστεί, ότι αν μια διάσπαση γίνει με βάση τις διατάξεις του Ν. 2166/93, η περιουσία της διασπώμενης εταιρείας μπορεί να μεταβιβαστεί μόνο σε λειτουργούσα ανώνυμη εταιρεία, προκειμένου να έχει η εταιρεία τις φοροαπαλλαγές που προβλέπονται, δηλαδή ο Ν. 2166/93 μπορεί να εφαρμοστεί μόνο σε διασπάσεις με απορρόφηση.

            Βασική προϋπόθεση για την διάσπαση, είτε αυτή γίνεται βάσει των διατάξεων του Ν. 2166/93, είτε του Ν.Δ. 1297/72, είναι το κεφάλαιο των επωφελούμενων από την διάσπαση εταιρειών να ανέρχεται τουλάχιστον σε 300.000 ευρώ.

            Η διαδικασία για την διάσπαση ανώνυμης εταιρείας, είτε είναι με απορρόφηση, είτε με σύσταση νέων, είτε ακόμα με απορρόφηση και σύσταση νέων, είναι η ίδια και ανάλογη προς την διαδικασία συγχωνεύσεων ανωνύμων εταιρειών και συνοπτικά είναι η ακόλουθη:

• Κατάρτιση από τα διοικητικά συμβούλια σχεδίου συμβάσεως διασπάσεως, το οποίο καταχωρείται στο Μητρώο Ανωνύμων Εταιρειών της οικείας Νομαρχίας και δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, καθώς και κατάρτιση λεπτομερούς επεξηγηματικής έκθεσης για το οικονομικό και νομικό πλαίσιο του σχεδίου σύμβασης.
• Κατόπιν κοινής αίτησης των εταιρειών που μετέχουν στην διάσπαση, σύσταση επιτροπής του άρθρου 9 του Κ.Ν. 2190/20, που συντάσσει έκθεση εκτίμησης των περιουσιακών στοιχείων και εκφράζει γνώμη για το σχέδιο συμβάσεως διάσπασης.
• Δημοσίευση του σχεδίου συμβάσεως διάσπασης σε μία ημερήσια οικονομική εφημερίδα, εντός δέκα ημερών από την καταχώρησή του στα Μητρώα Ανωνύμων Εταιρειών, προκειμένου να ξεκινήσει η δίμηνη προθεσμία εμφάνισης των πιστωτών, που έχουν δικαίωμα να ζητήσουν επαρκείς εγγυήσεις ή να προβάλλουν έγγραφες αντιρρήσεις.
• Έγκριση της σύμβασης από τις γενικές συνελεύσεις των εταιρειών που συμμετέχουν στη διάσπαση.
• Κατάρτιση και υπογραφή ενώπιον συμβολαιογράφου της σύμβασης διασπάσεως, η οποία περιλαμβάνει και τα καταστατικά των ανωνύμων εταιρειών που προκύπτουν από την διάσπαση, ενώ επιτρέπονται τα πρακτικά των συνελεύσεων που ενέκριναν τη διάσπαση και υπεύθυνη δήλωση του Ν. 1599/86 ότι, είτε δεν προβλήθηκαν αντιρρήσεις εκ μέρους των πιστωτών, είτε ότι επιλύθηκαν.
• Έγκριση της σύμβασης διασπάσεως από την οικεία νομαρχία, η οποία καταχωρείται στο Μητρώο Ανωνύμων Εταιρειών και δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Με την ολοκλήρωση των παραπάνω διαδικασιών, επέρχονται και τα νόμιμα αποτελέσματα της διασπάσεως που καθιστούν την ή τις επωφελούμενες εταιρείες καθολικές διαδόχους, στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των διασπώμενων εταιρειών.

Κατά το γράμμα της διάταξης του άρθρου 176 του ν. 4548/2018 περί «ψευδών ή παραπλανητικών δηλώσεων προς το κοινό»,  τιμωρείται με φυλάκιση, η οποία μπορεί να φτάσει έως πέντε έτη και με χρηματική ποινή από 10.000 μέχρι 100.000 ευρώ, ο ιδρυτής, το μέλος του διοικητικού συμβουλίου ή ο διευθυντής της εταιρείας, ο οποίος εν γνώσει του προβαίνει σε ψευδή ή παραπλανητική δήλωση προς το κοινό.

Η δήλωση αυτή, πρέπει να αφορά την κάλυψη ή την καταβολή του κεφαλαίου ή να γίνεται με σκοπό την εγγραφή σε τίτλους που εκδίδει η εταιρεία και αφορά στοιχεία αυτής, τα οποία ασκούν ουσιώδη επιρροή επί των εταιρικών υποθέσεων. Στα πλαίσια αυτά, οφείλουμε να υπογραμμίσουμε τα εξής:

Το συγγενές νοηματικά και αξιολογικά άρθρο 56 του ν. 2190/1920, παρέπεμπε αποκλειστικώς σε «ψευδείς δηλώσεις». Πλέον στο άρθρο 176 του ν. 4548/2018, εμπίπτει κάθε «ψευδής ή παραπλανητική» δήλωση.

Οποιοδήποτε (ακόμη και ένα απλό και μη εκτελεστικό) μέλος του διοικητικού συμβουλίου, μπορεί να βρεθεί υπόλογο ενώπιον της ποινικής δικαιοσύνης για «ψευδή ή παραπλανητική» δήλωση διατυπωθείσα ακόμη και προφορικά.

Το γεγονός ότι η δήλωση προέρχεται από κάποιο άτομο της εταιρείας, θεωρείται τόσο σημαντικό, ώστε να καθίστανται σε ορισμένες περιπτώσεις ύποπτες, ενδεχομένως και αξιόποινες ακόμη και οι εκτιμήσεις.

Τέλος, είναι αρκετό να διατυπώνεται ψευδής ή παραπλανητική δήλωση προς το κοινό, όταν αφορά την κάλυψη ή την καταβολή του κεφαλαίου. Στην περίπτωση αυτή, δεν απαιτείται επιπλέον σκοπός, ούτε πρέπει να αποδειχθεί κάτι τέτοιο. Η δήλωση είναι αρκετή.

Με άρθρο 176 του ν. 4548/2018 διευρύνθηκαν τα όρια των ποινικώς αξιόλογων δηλώσεων. Ως εκ τούτου, όλοι ανεξαιρέτως οι εταιρικοί παράγοντες οφείλουν να είναι ιδιαιτέρως προσεκτικοί στις δημόσιες δηλώσεις τους, προστατεύοντας εαυτούς και αλλήλους.

Η αρχή της εμπιστοσύνης είναι ανεκτίμητη τόσο από κοινωνικής όσο και από οικονομικής άποψης. Ο νομοθέτης το αναγνωρίζει αυτό και προτάσσει την προστασία της ακόμη και έναντι αφηρημένων κινδύνων. Εάν «τραυματιστεί» τελικώς, τότε οι συνέπειες σε οικονομικό (για την εταιρεία) και σε νομικό (για τον δηλούντα) επίπεδο είναι δικαιολογημένα οδυνηρές.

Το μήνυμά μας είναι λοιπόν σαφές: μέτρο, σύνεση και ακριβολογία στις δηλώσεις μας!

Σύμφωνα με την θεωρία, υπάρχουν τρείς εναλλακτικοί τρόποι μείωσης του μετοχικού κεφαλαίου μιας ΑΕ. Συγκεκριμένα:

1. Μείωση Ονομαστικής Αξίας Μετοχών. Η συγκεκριμένη τεχνική είναι που διασφαλίζει, περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη, την αρχή της ίσης μεταχείρισης των μετόχων. Μειώνεται, μέσω αυτής, η ονομαστική αξία των μετοχών (είτε συνολικά είτε ορισμένης κατηγορίας). Η ονομαστική αξία της μετοχής όμως μετά την μείωση, δεν μπορεί να υπολείπεται της, κατά το νόμο, ελάχιστης των 0,04€ (άρ. 35 §1 ν. 4548/2018).

1. Ακύρωση Μετοχών. Η ακύρωση μετοχών επιφέρει, αυτονόητα, μείωση του συνολικού αριθμού τους. Άμεση συνέπειά της αποτελεί η απόσβεση των μετοχικών δικαιωμάτων, οι οποίες απορρέουν από τις ακυρωθείσες μετοχές. Η ακύρωση των μετοχών πρέπει, καταρχήν, να γίνεται ομοιόμορφα και αναλογικά για όλους τους μετόχους. Ενδεχόμενη μονομερής ακύρωση προϋποθέτει είτε καταστατική ρύθμιση (αρχική ή επιγενόμενη με ομόφωνη, όμως, απόφαση των μετόχων) είτε συναίνεση εκείνων που θίγονται. Σε κάθε περίπτωση, ακύρωση μετοχών λαμβάνει χώρα στις περιπτώσεις υποχρεωτικής μείωσης.

1. Συνένωση Μετοχών. Η τεχνική της συνένωσης μετοχών αποτελεί, ουσιαστικά, συνδυασμό των αμέσως προηγούμενων. Βάσει αυτής, ορισμένες μετοχές ακυρώνονται. Μεταβάλλεται ταυτόχρονα και με συγκεκριμένη αναλογία, η ονομαστική αξία των υπολοίπων.

Προϋποθέσεις και Διαδικασία Μείωσης Κεφαλαίου

Η απόφαση για την μείωση του μετοχικού κεφαλαίου αποτελεί αρμοδιότητα της ΓΣ (άρ. 117 §1 περ. α΄ ν. 4548/2018), η οποία αποφασίζει με αυξημένη απαρτία και πλειοψηφία (άρ. 29 §1, 130 §3 και 132 §2 ν. 4548/2018). Το καταστατικό είναι όμως δυνατό να προβλέπει μεγαλύτερα ποσοστά απαρτίας και πλειοψηφίας ακόμη και ομοφωνία (άρ. 130 §5 και 132 §3 ν. 4548/2018).

Συνήθως, η απόφαση για την μείωση λαμβάνεται από τη συνήθη ΓΣ (άρ. 29 §1 και 130 §3 ν. 4548/2018), με απλή απαρτία και πλειοψηφία στις περιπτώσεις υποχρεωτικής μείωσης. Συγκεκριμένα:

(α) Στην περίπτωση της ακύρωσης μετοχών που δεν αποπληρώθηκαν ύστερα από την άκαρπη προσπάθεια της ΑΕ να τις διαθέσει (άρ. 21 §§5 & 6 και 20 §9 ν. 4548/2018).

(β) Στην περίπτωση της ακύρωσης ιδίων μετοχών της ΑΕ, εφόσον δεν κατέστη εφικτή η από μέρους της πώλησή τους (§§6 & 7 άρθρου 49 ν. 4548/2018).

Όπως αναφέρθηκε στο Α΄ μέρος, το αρμόδιο όργανο για την διεκπεραίωση της διαδικασίας είναι η Γενική Συνέλευση και η διαδικασία που ακολουθείται είναι η κάτωθι

Η Πρόσκληση Σύγκλησης Της Γ.Σ.

Με εξαίρεση τις περιπτώσεις λήψης απόφασης από αυτόκλητη και καθολική ΓΣ ή της προσυπογραφής πρακτικού χωρίς συνεδρίαση (άρ. 135 ν. 4548/2018), απαιτείται πρόσκληση της ΓΣ. Η συγκεκριμένη πρόσκληση πρέπει να ορίζει κατ’ ελάχιστο, τον σκοπό της μείωσης και τον τρόπο πραγματοποίησής της (άρθρο 29 §3 ν. 4548/2018). Επίσης, θα πρέπει να γίνεται ειδική μνεία στην πρόσκληση, στην περίπτωση που πρόκειται να λάβει χώρα μείωση μετοχικού κεφαλαίου σε είδος.

Το ελάχιστο, κατά νόμο, περιεχόμενο της πρόσκλησης υπηρετεί διττό σκοπό. Αποσκοπεί αφενός, στην ενημέρωση και μη αιφνιδιασμό των μετόχων, ενόψει της πραγματοποίησης της ΓΣ που θα αποφασίσει τη μείωση και αφετέρου, στην ενημέρωση των δανειστών της ΑΕ (και των δυνητικών συμβαλλομένων της) προκειμένου να προβούν (ή όχι) στην ενάσκηση των νομίμων δικαιωμάτων τους (άρ. 30 ν. 4548/2018).

Το Περιεχόμενο Της Απόφασης Της Γ.Σ. Περί Μείωσης

Η απόφαση της ΓΣ για τη μείωση του μετοχικού κεφαλαίου πρέπει να ορίζει κατ’ ελάχιστο, όπως και η πρόσκληση, τον σκοπό της συγκεκριμένης μείωσης και τον τρόπο πραγματοποίησής της (άρ. 29 §3 ν. 4548/2018). Η ΓΣ μπορεί, ωστόσο, να αποφασίσει διαφορετικά ως προς τον τρόπο μείωσης. Ειδικό τρόπο μείωσης, συνιστά η μείωση μετοχικού κεφαλαίου με καταβολή σε είδος. Στην περίπτωση αυτή, η απόφαση της ΓΣ πρέπει να περιγράφει με ακρίβεια τα περιουσιακά στοιχεία που θα περιέλθουν σε καθένα από τους μετόχους, προς αποφυγή κάθε είδους αμφιβολίας σχετικά με τη διανομή (άρ. 31 §1 ν. 4548/2018).

Η μείωση του μετοχικού κεφαλαίου της ΑΕ, απαιτεί τροποποίηση της σχετικής διάταξης του καταστατικού της από την ΓΣ (29 §4 ν. 4548/2018). Συγκεκριμένα, η ΓΣ πρέπει να αποφασίζει την τροποποίηση του ύψους του μετοχικού κεφαλαίου, όπως αυτό διαμορφώνεται μετά τη μείωση. Παράλληλα, και ανάλογα με την τεχνική που υιοθετείται, την τροποποίηση της ονομαστικής αξίας των μετοχών ή/και την τροποποίηση του αριθμού τους.

Σε κάθε περίπτωση, η ΓΣ δεν είναι δυνατόν να αποφασίσει μείωση μετοχικού κεφαλαίου της ΑΕ, ώστε να υπολείπεται του ελάχιστου ορίου των 25.000€ (άρ. 15 §2 ν. 4548/2018). Μπορεί όμως και να αποφασισθεί μέχρι και ο μηδενισμός του, εφόσον ταυτόχρονα αποφασισθεί και ακολούθως υλοποιηθεί, αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου έως, τουλάχιστον το ελάχιστο νόμιμο ύψος του.

Ενδέχεται, η απόφαση της ΓΣ για τη μείωση του μετοχικού κεφαλαίου να θίγει, άμεσα ή έμμεσα, τα δικαιώματα μιας ή περισσότερων κατηγοριών. Στην περίπτωση αυτή, προβλέπεται έγκριση των θιγόμενων μετόχων ως προϋπόθεση της προόδου της σχετικής διαδικασίας. Η έγκριση αυτή παρέχεται με απόφαση των μετόχων της θιγόμενης κατηγορίας, που λαμβάνεται σε ιδιαίτερη συνέλευση με αυξημένη απαρτία και πλειοψηφία (άρ. 29 §6 ν. 4548/2018).

Δημοσιότητα Της Απόφασης Μείωσης

Η απόφαση για την μείωση του μετοχικού κεφαλαίου, παρουσιάζει ιδιαίτερη σημασία τόσο για την ΑΕ και τους μετόχους της όσο και για τους δανειστές και συναλλασσόμενους της ΑΕ.

Αναγκαία ως εκ τούτου η δημοσιότητα της, η οποία λαμβάνει χώρα, στον διαδικτυακό τόπο του Γ.ΕΜ.Η. ύστερα από έγκριση της Διοίκησης (άρ.12 ν. 4548/2018). Περαιτέρω, ο νόμος απαιτεί η σχετική απόφαση να αναρτάται πέρα από το Γ.Ε.Μ.Η και στον διαδικτυακό τόπο της εταιρείας (άρ. 29 §4 ν. 4548/2018).

Το Διοικητικό Συμβούλιο της Ανώνυμης Εταιρείας είναι το όργανό της εκείνο, που επιφορτίζεται με τη διαχείριση και εκπροσώπησή της. Τα μέλη του ΔΣ εντάσσονται σ’ εκείνα που ο νόμος προσδιορίζει ως συνδεδεμένα με την ΑΕ πρόσωπα. Οι συναλλαγές της ΑΕ με συνδεδεμένα μέρη, ρυθμίζονται πλέον στα άρθρα 99-101 ν. 4548/2018. Πρόκειται για συναλλαγές με τα πρόσωπα εκείνα που, λόγω της θέσης τους, είναι ενδεχόμενο να επηρεάζουν το περιεχόμενο των εν λόγω συναλλαγών με γνώμονα το ίδιο συμφέρον τους. Κρίθηκε, ως εκ τούτου, αναγκαία η πρόβλεψη ενός ρυθμιστικού πλέγματος το οποίο αποσκοπεί στην προστασία της ΑΕ. Στις ανωτέρω συναλλαγές, συγκαταλέγεται εύλογα και η σύναψη οποιασδήποτε ειδικής σχέσης της ΑΕ με μέλος του ΔΣ της.

Προϋποθέσεις Σύναψης Ειδικής Σύμβασης Με Συνδεδεμένα Μέρη

Για την έγκυρη σύναψη σύμβασης της ΑΕ με συνδεδεμένα μέρη (όπως ειδική σύμβασης εργασίας, έργου, ανεξαρτήτων υπηρεσιών ή εντολής με μέλη του ΔΣ) προβλέπεται η τήρηση μιας σειράς διαδικαστικών κανόνων και κανόνων δημοσιότητας (άρθρα 100 και 101 ν. 4548/2018). Οι κανόνες αυτοί, υπό το πρίσμα της σύναψης ειδικής σύμβασης μέλους ΔΣ με μη εισηγμένη ΑΕ, αναλύονται ως εξής:

1. Η Χορήγηση Άδειας

Σύμφωνα με την παράγραφο 1 του άρθρου 100 ν. 4548/2018: «η άδεια κατάρτισης συναλλαγής της εταιρείας με συνδεδεμένο μέρος ή παροχής ασφαλειών και εγγυήσεων προς τρίτους υπέρ του συνδεδεμένου μέρους…παρέχεται με απόφαση του διοικητικού συμβουλίου…». Η παρεχόμενη άδεια έχει διάρκεια ισχύος, κατά βάση, έξι μηνών.

Η άδεια πρέπει να είναι ειδική (άρθρο 99 ν. 4548/2018). Τούτο σημαίνει ότι η κατάρτιση της ειδικής σύμβασης θα πρέπει να συμπεριληφθεί στα θέματα της ημερήσιας διάταξης του ΔΣ. Επιπρόσθετα: το περιεχόμενό της (ιδίως το οικονομικό της αντικείμενο και η διάρκειά της) πρέπει να υποβληθεί στην κρίση του αρμοδίου για τη χορήγηση της άδειας οργάνου.

Ως αρμόδιο όργανο χορήγησης της άδειας προβλέπεται το Διοικητικό Συμβούλιο. Ρητά, μάλιστα, αποκλείεται, η δυνατότητα περαιτέρω, από μέρους του, ανάθεσης της συγκεκριμένης αρμοδιότητας (άρθρο 100 παρ. 2 ν. 4548/2018). Επιπλέον το ΔΣ, εξαιτίας των διαχειριστικών εξουσιών του, κρίνεται ως το πλέον κατάλληλο όργανο της ΑΕ για να αναγνωρίζει το επωφελές ή μη της σύναψης συμβάσεων.

• Η αρμοδιότητα της ΓΣ ύστερα από αίτημα μετόχων

Στην περίπτωση που το ΔΣ χορηγήσει άδεια για τη σύναψη ειδικής σχέσης της ΑΕ με μέλος του, υποχρεούται να προβεί σε ανακοίνωση της απόφασής του στο Γ.Ε.ΜΗ. Μέσα σε προθεσμία δέκα (10) ημερών από την ανακοίνωση αυτή, μέτοχοι της ΑΕ που εκπροσωπούν το 1/20 του κεφαλαίου δικαιούνται να αιτηθούν τη σύγκληση ΓΣ, προκειμένου η τελευταία να λάβει απόφαση για το ζήτημα της χορήγησης άδειας. Είναι μάλιστα δυνατή η (καταστατική) μείωση, του εν λόγω ποσοστού.

Κάθε συναλλαγή με συνδεδεμένο πρόσωπο, για την οποία χορηγήθηκε άδεια από το ΔΣ, θεωρείται μεν εξ’ αρχής έγκυρη τελεί όμως υπό αναβλητική αίρεση. Είτε δηλαδή πρέπει να παρέλθει άπρακτη η προαναφερθείσα δεκαήμερη προθεσμία είτε την αποφασιστική αρμοδιότητα αναλαμβάνει η ΓΣ εξαιτίας αιτήματος του 1/20 των μετόχων της ΑΕ. Στην τελευταία περίπτωση, την άδεια για τη συναλλαγή πρέπει, εν τέλει, να χορηγήσει η ΓΣ. Η άδεια αυτή δεν χορηγείται αν αντιταχθούν μέτοχοι που εκπροσωπούν το 1/3 του μετοχικού κεφαλαίου (άρθρο 100 §5 ν. 4548/18).

• Η αρμοδιότητα της ΓΣ ελλείψει απαρτίας της ΓΣ

Ως είναι γνωστό, ο νόμος αποστερεί το δικαίωμα ψήφου σε μέλος του ΔΣ για θέματα στα οποία ανακύπτει σύγκρουση συμφερόντων του ίδιου (ή συνδεδεμένων με αυτό μερών) και της ΑΕ. Τέτοια περίπτωση συνιστά και η σύναψη ειδικής σχέσης του μέλους ΔΣ με την ΑΕ. Ως εκ τούτου, στη λήψη της αναγκαίας σχετικής απόφασης προβαίνουν τα λοιπά μέλη του ΔΣ. Ενδέχεται, όμως, ο αποκλεισμός από την ψηφοφορία να αφορά τόσα μέλη, ώστε τα εναπομείναντα να μην σχηματίζουν απαρτία. Στην περίπτωση αυτή τα λοιπά, εναπομένοντα, μέλη (ανεξάρτητα μάλιστα από τον αριθμό τους) επιφορτίζονται με την υποχρέωση να προβούν σε σύγκληση ΓΣ (για τη λήψη απόφασης σχετικά με τη χορήγηση άδειας για τη σύναψη της ειδικής σχέσης).

1. Τήρηση Της Διαδικασίας Δημοσιότητας

Προκειμένου να ολοκληρωθεί η διαδικασία χορήγησης άδειας για τη σύναψη ειδικής σύμβασης της ΑΕ με μέλος του ΔΣ, απαιτείται η τήρηση της δημοσιότητας που προβλέπεται από το νόμο. Ειδικότερα, σύμφωνα με το άρθρο 101 ν. 4548/2018: «Το διοικητικό συμβούλιο ανακοινώνει την παροχή άδειας για την κατάρτιση συναλλαγής είτε από το ίδιο είτε από τη γενική συνέλευση, καθώς και την άπρακτη παρέλευση της προθεσμίας της παραγράφου 3 του άρθρου 100 (ενν. η ανωτέρω αναφερόμενη δεκαήμερη προθεσμία)…». Η ανακοίνωση αυτή υποβάλλεται σε δημοσιότητα στο Γ.Ε.ΜΗ πριν από την ολοκλήρωση της συναλλαγής. Παράλληλα, η παράγραφος 2 του ίδιου ως άνω άρθρου ορίζει το ελάχιστο περιεχόμενο που πρέπει να φέρει η ανωτέρω ανακοίνωση.

Εξαιρέσεις Από Την Υποχρέωση Χορήγησης Άδειας αποτελούν: α) Η Περίπτωση Της Τρέχουσας Συναλλαγής και β) Η Περίπτωση Της Προϋφιστάμενης Σύμβασης.

Η Αμοιβή Των Μελών ΔΣ Στη Βάση Της Ειδικής Τους Σχέσης/Σύμβασης

Τα μέλη του ΔΣ τα οποία έχουν συνάψει σύμβαση εργασίας, έργου, ανεξαρτήτων υπηρεσιών ή εντολής με την ΑΕ δικαιούνται, εύλογα, να λάβουν αμοιβή ακριβώς στη βάση της εν λόγω σύμβασης. Η συγκεκριμένη αμοιβή χορηγείται σωρευτικά με την ενδεχόμενη αμοιβή που λαμβάνει το μέλος του ΔΣ εξαιτίας της οργανικής του θέσης. Πρόκειται για αμοιβές οι οποίες, μολονότι προέρχονται από την ίδια ΑΕ και συμπίπτουν στο ίδιο πρόσωπο, έχουν διαφορετική νομική μεταχείριση. Έτσι, η αμοιβή από την ειδική σχέση/σύμβαση δεν απαιτεί προηγούμενη ρύθμισή της από τον νόμο ή το καταστατικό. Δεν απαιτεί ούτε έγκρισή της από τη ΓΣ (109 §1, ν. 4548/2018) σε αντίθεση με την αμοιβή που, ενδεχομένως, χορηγείται στο πλαίσιο της οργανικής θέσης. Μάλιστα, ρητά εξαιρεί ο νόμος (άρθρο 109 §3 ν. 4548/2018) τη συμφωνημένη επί τη βάσει της ειδικής σύμβασης αμοιβή από την διαδικασία και τις προϋποθέσεις χορήγησης αμοιβών των μελών ΔΣ του άρθρου 109 ν. 4548/2018.