Μέσα στο πλαίσιο του νόμου και εφόσον υπάρχει σχετική καταστατική πρόβλεψη, επιτρέπεται απόκλιση από την αρχή της ελεύθερης μεταβίβασης των μετοχών. Προς αυτό τον σκοπό άλλωστε, μπορεί να προβλεφθεί η έκδοση δεσμευμένων μετοχών, για την μεταβίβαση των οποίων δηλαδή χρειάζεται έγκριση είτε από τη Γενική Συνέλευση είτε από το Διοικητικό Συμβούλιο.

Το αρμόδιο εταιρικό όργανο παρέχει την συγκατάθεσή του κατά ελεύθερη κρίση, εκτός εάν το καταστατικό της εταιρείας έχει ήδη ορίσει λόγους για τους οποίους επιτρέπεται η άρνηση της έγκρισης. Είναι δε αυτονόητο ότι εάν οι περιορισμοί μεταβίβασης ονομαστικών μετοχών δεν έχουν συμπεριληφθεί στο αρχικό καταστατικό, μπορούν να προστεθούν μέσω τροποποίησης καταστατικού, η οποία βέβαια απαιτεί αυξημένη απαρτία και πλειοψηφία.

ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ ΔΕΣΜΕΥΜΕΝΩΝ ΜΕΤΟΧΩΝ

Η δέσμευση ονομαστικών μετοχών αποσκοπεί στην εισαγωγή προσωπικών ουσιαστικά στοιχείων στην ανώνυμη εταιρεία, ιδίως εάν αυτή έχει λίγους μετόχους, ώστε να μην επιτρέπεται η είσοδος νέων μετόχων χωρίς την έγκριση του κατά το καταστατικό αρμοδίου οργάνου. Μεταβίβαση όμως χωρίς έγκριση της εταιρείας επιφέρει ακυρότητα της εμπράγματης δικαιοπραξίας.

ΑΛΛΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ

Ο  νόμος, λαμβάνοντας υπόψη την επιθυμία των μετόχων ανώνυμης εταιρείας, κλειστού τύπου ιδίως, για έλεγχο των νέων μετόχων, επέτρεψε να μπορεί το καταστατικό, χάριν ιδιωτικής αυτονομίας, να προβλέπει και άλλους περιορισμούς στη μεταβίβαση των ονομαστικών μετοχών. Ένα παράδειγμα είναι η παροχή δικαιώματος προτίμησης-right of first refusal- στους λοιπούς μετόχους ή σε ορισμένους απ’ αυτούς, ή, να παρέχει στην εταιρεία το δικαίωμα να υποδεικνύει μέτοχο ή τρίτο, στον οποίο θα προσφερθούν οι μετοχές μετόχου, ο οποίος αυτοβούλως επιθυμεί την μεταβίβασή τους.

Παρέχεται επίσης, η δυνατότητα εξάρτησης της έγκρισης της μεταβίβασης από την δέσμευση του αποκτώντος να αποκτήσει μετοχές και άλλων μετόχων ή από την υποχρέωση των λοιπών μετόχων να μεταβιβάσουν και αυτοί στον αποκτώντα αντίστοιχο ποσοστό μετοχών.

Προϋπόθεση ωστόσο, για να είναι δεκτός ο οποιοσδήποτε περιορισμός στην μεταβίβαση μετοχών είναι να μην υπερβαίνει το αναγκαίο μέτρο, έτσι ώστε η μεταβίβαση να καθίσταται ουσιαστικά αδύνατη. Πρέπει επιπλέον, να ορίζονται επαρκώς η διαδικασία, οι όροι και η προθεσμία μέσα στην οποία η εταιρεία οφείλει να εγκρίνει την μεταβίβαση ή να υποδείξει το πρόσωπο του αγοραστή. Στην τελευταία περίπτωση, παρέλευσης της προθεσμίας έγκρισης της μεταβίβασης από το Διοικητικό Συμβούλιο ή την Γενική Συνέλευση, οι ορισθείσες μετοχές θα μεταβιβασθούν ελεύθερα. Για να προστατευθεί όμως ο μέτοχος που δήλωσε ότι επιθυμεί να μεταβιβάσει μετοχές που του ανήκουν, το καταστατικό οφείλει να προβλέψει υποχρέωση της εταιρείας να εξαγοράσει τις μετοχές του.

ΑΝΕΝΕΡΓΕΙΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ-ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ

Όλοι οι περιορισμοί μεταβίβασης που περιεγράφηκαν ως άνω δεν ισχύουν σε περίπτωση θανάτου, κατάσχεσης, πτώχευσης ή υπαγωγής του μετόχου σε άλλη συλλογική διαδικασία εκποίησης της περιουσίας του. Πάλι όμως μπορεί το καταστατικό να προβλέπει ότι μετοχές θα εξαγοράζονται από πρόσωπο που υποδεικνύει η εταιρεία ή ότι οι μέτοχοι έχουν δικαίωμα προτίμησης στην εξαγορά.

Ο νόμος αναγνωρίζει, και σε εταιρικό επίπεδο, την ισχύ ενοχικών συμφωνιών μεταξύ μετόχων ή τρίτων, με τις οποίες παρέχεται δικαίωμα προαίρεσης αγοράς ή πώλησης μη εισηγμένων ονομαστικών μετοχών, οι οποίες δυνητικά καταγράφονται στο βιβλίο μετοχών ή στο μητρώο αν είναι άυλες.

Δυνάμει του Ν.3461/2006 με τίτλο «δημόσιες προτάσεις αγοράς κινητών αξιών», προβλέφθηκε και ρυθμίστηκε η δυνατότητα υποβολής προς τους μετόχους ανώνυμης εταιρείας με μετοχές εισηγμένες σε οργανωμένη αγορά, δημόσιας πρότασης για την αγορά των μετοχών τους, εκ μέρους του πλειοψηφούντος μετόχου (δικαίωμα «squeeze out») με μέσα που να εξασφαλίζουν δημοσιότητα, δια της μεταφοράς στο εσωτερικό ελληνικό δίκαιο της συναφούς Οδηγίας 2004/25/ ΕΚ. Μια δημόσια πρόταση απευθυνόμενη στους κατόχους κινητών αξιών μιας εταιρείας για την απόκτηση του συνόλου ή μέρους των αξιών αυτών, μπορεί είναι είτε προαιρετική σύμφωνα με το άρθρο 6 είτε υποχρεωτική σύμφωνα με το άρθρο 7 της ως άνω νομοθετικής διάταξης. Στα πλαίσια του παρόντος εξετάζεται η υποχρεωτική δημόσια πρόταση αγοράς μετοχών υπό την έποψη της συμμόρφωσης ή αντίθεσής της προς την αρχή της συνταγματικότητας.

Σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 7 του ανωτέρω Νόμου, ορίζεται ότι: «1. Κάθε πρόσωπο, το οποίο αποκτά καθ` οιονδήποτε τρόπο, άμεσα ή έμμεσα, απευθείας ή σε συνεννόηση με άλλα πρόσωπα που ενεργούν για λογαριασμό του ή συντονισμένα με αυτό, κινητές αξίες και, λόγω της απόκτησης αυτής, το ποσοστό των δικαιωμάτων ψήφου που κατέχει το πρόσωπο αυτό, άμεσα ή έμμεσα, απευθείας ή σε συνεννόηση με άλλα πρόσωπα που ενεργούν για λογαριασμό του ή συντονισμένα με αυτό, υπερβαίνει το όριο του ενός τρίτου (1/3) του συνόλου των δικαιωμάτων ψήφου της υπό εξαγορά εταιρείας, υποχρεούται, εντός είκοσι (20) ημερών από την απόκτηση αυτή, να απευθύνει υποχρεωτική δημόσια πρόταση για το σύνολο των κινητών αξιών της υπό εξαγορά εταιρείας καταβάλλοντος δίκαιο και εύλογο αντάλλαγμα, όπως ορίζεται στο άρθρο 9 [...]»

Δεδομένου ότι τα εμπράγματα δικαιώματα επί της μετοχής, όπως το δικαίωμα κυριότητας, υπάγονται στην προστασία του άρθρου 17 του Συντάγματος για το δικαίωμα της ιδιοκτησίας, καθώς και στο άρθρο 5 παρ. 1 του Συντάγματος σχετικά με το δικαίωμα της οικονομικής ελευθερίας, αφού ο μέτοχος ανώνυμης εταιρείας, εκ της μετοχικής του σχέσεως, αποκτά τόσο δικαιώματα εταιρικής συμμετοχής, όσο και περιουσιακά δικαιώματα, ενώ τα μη εμπράγματα δικαιώματα, όπως το δικαίωμα συμμετοχής στα κέρδη,  υπάγονται στην προστασία της ΕΣΔΑ (άρθρο ί του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου), θα μπορούσε κανείς εκ πρώτης ανάγνωσης να υποστηρίξει ότι οι διατάξεις του «squeeze out», κατ’ αρχήν  θίγουν τόσο το συνταγματικό δικαίωμα του μετόχου για προστασία της κυριότητάς του επί της μετοχής του, όσο και. το δικαίωμα προστασίας της περιουσίας του, καθώς επιφέρουν την απώλεια των δικαιωμάτων του αυτών επί της μετοχής.

Γίνεται, ωστόσο, δεκτό από την νομολογία, ότι οι διατάξεις του «squeeze out» θεμελιώνονται συνταγματικά  και δεν αντιτίθενται στην αρχή της συνταγματικότητας, όπως αυτό προκύπτει ενδεικτικά στα πλαίσια της υπ’ αριθμ. 2644/2017 απόφασης του Εφετείου Αθηνών (ΤΝΠ NOMOS) καθότι : « […] αφ’ενός μεν, οι ρυθμίσεις αυτές εξυπηρετούν το γενικό συμφέρον (που εν προκειμένω είναι η δημιουργία ανταγωνιστικών επιχειρήσεων και η αποτελεσματικότητα της οικονομίας) και αποτελούν το αναγκαίο και κατάλληλο μέτρο για την επίτευξη του στόχου αυτού, αφ`ετέρου δε, καταβάλλεται αποζημίωση για την αξία των μετοχών της μειοψηφίας κατά τον χρόνο της υποχρεωτικής εξαγοράς, η οποία (μειοψηφία) επικαλούμενη ζημία και αθέμιτες πρακτικές (κατά περίπτωση, άρθρα 13 και 27 παρ. 7 του ν. 3461/2006 - βλ. κατωτέρω) μπορεί να αξιώσει την αποκατάσταση αυτής, αμφισβητώντας το ύψος του προσφερόμενου ανταλλάγματος. Συγκεκριμένα, η ρύθμιση του "squeeze out" δίνει τη δυνατότητα στον πλειοψηφούντα μέτοχο να χειρισθεί απρόσκοπτα τις εταιρικές υποθέσεις, προστατεύοντάς τον από ενδεχόμενες καταχρηστικές πρακτικές των μετόχων της μειοψηφίας, οι οποίοι, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις μετασχηματισμών, εκμεταλλεύονται τη θέση τους ώστε να αποκομίσουν χρηματικά οφέλη ή άλλα οικονομικά ανταλλάγματα - μη ανταποκρινόμενα στην πραγματική αξία των μετοχών τους - από τον πλειοψηφούντα μέτοχο, προκειμένου να μην εμποδίσουν το επιδιωκόμενο επενδυτικό σχέδιο. Ιδιαίτερα δε για το δικαίωμα του πλειοψηφούντος μετόχου για εξαγορά των κινητών αξιών (ειδικότερα, μετοχών) της μειοψηφίας, που προβλέπεται στο Ν. 3461/2006 (για τις δημόσιες προτάσεις), ο αποκλεισμός της μειοψηφίας γίνεται αντιληπτός και ως αντιστάθμισμα στην υποχρέωση που επιβάλλει ο νομοθέτης στον προτείνοντα να αποτείνει υποχρεωτική πρόταση σε όλους τους κατόχους κινητών αξιών της υπό εξαγορά εταιρίας».

Ενόψει των ανωτέρω, γίνεται αντιληπτό ότι δεν μπορεί να τεθεί ζήτημα «ab initio» αντισυνταγματικότητας των διατάξεων του Ν. 3461/2006 περί υποχρεωτικής εξαγοράς μετοχών, παρά μόνο τυχόν επίκληση διαδικασίας - υπό την έποψη του ως άνω Νόμου - αντίθετης προς τις συνταγματικές διατάξεις (ερχόμενης, δηλαδή, σε αντίθεση προς το άρθρο 17 ή, αναλόγως, και 5 παρ. 1 του Συντάγματος) εφόσον δηλαδή δεν τηρήθηκαν οι εκ του Νόμου διαδικασίες για την πλήρη αποζημίωση των μετόχων κατά  την υποχρεωτική εξαγορά των μετοχών τους, δηλαδή χωρίς να λαμβάνουν αυτοί την  συναρτώμενη με την πραγματική αξία τους (μετοχών) αποζημίωση, κατά τον χρόνο της εξαγοράς.

Πολλές φορές οι προθέσεις των συμβαλλομένων μερών, δεν αποτυπώνονται πάντα σε μια συμφωνία. Αυτή είναι η περίπτωση των εικονικών συμφωνιών. Το αντίστοιχο μπορεί να συμβεί και για εικονικές εταιρείες.

Η νομολογία δέχεται την εικονικότητα κάθε σύμβασης και συμφωνίας….

…συνεπώς και την εικονικότητα ίδρυσης μίας εμπορικής εταιρείας, ακόμα και αν αυτή είναι ΑΕ.

Κατά το άρθρο 138 παρ. 1 ΑΚ, δήλωση βουλήσεως που δεν έγινε στα σοβαρά παρά μόνο φαινομενικά (εικονική) είναι άκυρη. Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι, για την εικονικότητα της δικαιοπραξίας, αρκεί το γεγονός ότι η δήλωση των δικαιοπρακτούντων είναι προσχηματική και δεν αποσκοπεί πράγματι στην παραγωγή των έννομων αποτελεσμάτων της δικαιοπραξίας που καταρτίζεται.

Σκοπός της εν λόγω δήλωσης είναι να δημιουργηθεί στους άλλους η εντύπωση μεταβολής της νομικής κατάστασης, χωρίς να υπάρχει στον δηλούντα πρόθεση τέτοιας πραγματικής μεταβολής. Για την εικονικότητα, δηλαδή, της δικαιοπραξίας αρκεί το γεγονός, ότι η δηλωθείσα βούληση των δικαιοπρακτούντων βαρύνεται με ελάττωμα, που συνίσταται στο ότι δεν αποσκοπεί πράγματι στην παραγωγή των εννόμων αποτελεσμάτων της καταρτιζομένης δικαιοπραξίας.

Οι επιδιώξεις των δικαιοπρακτούντων και τα ειδικότερα κίνητρα, που τους ώθησαν να καταρτίσουν εικονική δικαιοπραξία, δεν αποτελούν στοιχεία που πρέπει να αποδεικνύονται προκειμένου το δικαστήριο να αποφανθεί ότι η δικαιοπραξία είναι εικονική (ΕφΘεσσ 689/2018 ΝΟΜΟΣ).

Από τις διατάξεις του άρθρου 138 ΑΚ προκύπτει ότι, δήλωση βουλήσεως που εν γνώσει του δηλούντος, δεν έγινε σπουδαίως παρά μόνο φαινομενικώς είναι εικονική, πάσχουσα ακυρότητα εκ του λόγου αυτού. Σκοπός της εν λόγω δηλώσεως είναι να δημιουργηθεί στους άλλους η εντύπωση μεταβολής της νομικής καταστάσεως άνευ υπάρξεως στον δηλούντα προθέσεως τέτοιας πραγματικής μεταβολής.

Σπανίως εικονική δυνατόν να είναι η δήλωση βουλήσεως σε σύμβαση εταιρείας (άρθρο 741 ΑΚ), αν και αυτό από κάποιους ειδικά για τις ΑΕ αμφισβητείται και ορθώς.

Πάντως για τις προσωπικές εταιρείες υποστηρίζεται ότι δεν αποκλείεται «η εικονικότητα να αφορά όχι την ύπαρξη της εταιρίας αλλά ένα από τα ουσιώδη στοιχεία της, οπότε και πάλι αυτή είναι άκυρη».

Σύμφωνα με το νόμο, η εικονική συμφωνία-σύμβαση μπορεί να είναι άκυρη και να μην ισχύει εν γένει. Μπορεί όμως να είναι άκυρη η συμφωνία που καταγράφεται ως φαίνεται και τα συμβαλλόμενα μέρη να έχουν την πρόθεση κάτω από την άκυρη-εικονική συμφωνία να υποκρύπτεται μία άλλη που στην πραγματικότητα επιδίωκαν και ήθελαν. Σε αυτήν την περίπτωση πρέπει να αποδειχθεί στο δικαστήριο ότι η εμφανής σύμφωνία είναι άκυρη και στη σύμβαση υποκρύπτεται άλλη συμφωνία που πραγματικά ήθελαν τα μέρη.

Τρία είναι τα είδη σήματος των οποίων την προστασία μπορεί να αιτηθεί μία επιχείρηση: το εθνικό, το ευρωπαϊκό και το διεθνές. Κάθε ένα από τα τρία έχει τα δικά του πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα, τα οποία αναλύονται εκτενώς παρακάτω.

Α. ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ

Σε αντίθεση με το εθνικό σήμα, το οποίο και κατοχυρώνει δικαίωμα χρήσης και εμπορικής εκμετάλλευσης του εκάστοτε σήματος στην περιφέρεια ενός και μόνο κράτους, το ευρωπαϊκό σήμα προσφέρει προστασία σε όλα τα κράτη της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας. Αντίστοιχα, κατά την κατοχύρωση ενός σήματος ως διεθνούς, ο δικαιούχος επιλέγει από έναν κατάλογο τα κράτη στα οποία επιθυμεί να κατοχυρώσει το δικαίωμα χρήσης και εκμετάλλευσης του σήματός του, ανεξάρτητα από το αν αυτά βρίσκονται ή όχι εντός ΕΕ.

Εύλογα, επομένως, γίνεται αντιληπτό ότι η κατοχύρωση ευρωπαϊκού ή διεθνούς σήματος παρέχει στον δικαιούχο ευρύτερη γεωγραφική προστασία, η οποία εκτείνεται σε περισσότερα του ενός κράτη. Στο σημείο αυτό πρέπει, ωστόσο, να τονιστεί, πως τα ουσιαστικά δικαιώματα που απορρέουν από την κατοχύρωση ενός σήματος (αποκλειστικό δικαίωμα εκμετάλλευσής του, δικαίωμα αποκλεισμού τρίτων από τη χρήση του κλπ) παραμένουν απολύτως ίδια και για τις τρεις μορφές κατοχύρωσης.

Β. ΚΟΣΤΟΣ

Το κόστος κατοχύρωσης ενός σήματος δεν είναι πάντοτε σταθερό, αλλά εξαρτάται από μία σειρά μεταβλητών παραγόντων, και κυρίως από τον αριθμό των κλάσεων για τις οποίες ζητείται η κατοχύρωση. Σε κάθε, όμως, περίπτωση, η κατοχύρωση ενός εθνικού σήματος θα κοστίσει σημαντικά λιγότερο από την κατοχύρωση ενός ευρωπαϊκού ή ενός διεθνούς σήματος, κάτι που δικαιολογείται από την -γεωγραφικά και μόνο- πιο περιορισμένη προστασία που παρέχει το πρώτο σε σχέση με τα υπόλοιπα δύο.

Γ. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗΣ

Κάθε σήμα για το οποίο υποβάλλεται αίτηση θα πρέπει να πληροί κάποιες ελάχιστες προϋποθέσεις, μεταξύ των οποίων είναι και η μη ύπαρξη προγενέστερου ταυτόσημου ή έστω σημαντικά όμοιου σήματος.

Ο διενεργούμενος έλεγχος κατά την εξέταση της αίτησης του εθνικού σήματος πραγματοποιείται σε σχέση με τα σήματα που είναι ήδη κατοχυρωμένα στην ελληνική επικράτεια. Αντίθετα, προκειμένου να γίνει δεκτό ένα ευρωπαϊκό σήμα ο έλεγχος περιλαμβάνει τα υπάρχοντα σήματα σε ολόκληρη την ΕΕ, ενώ αντίστοιχα για το διεθνές σήμα γίνεται έλεγχος των σημάτων στα κράτη για τα οποία ο αιτών ζητεί την κατοχύρωση.

Σε κάθε περίπτωση, η εκάστοτε επιχείρηση, ανάλογα με το είδος των δραστηριοτήτων της, το μέγεθός της, καθώς και τα κράτη στα οποία αναπτύσσει την  εμπορική της δράση, θα πρέπει να σταθμίζει κατά την κατοχύρωση των σημάτων της όλους τους ανωτέρω παράγοντες.

Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, σε υποχρεωτικό έλεγχο από ανεξάρτητους ορκωτούς λογιστές ή από ελεγκτική εταιρεία, υπόκεινται οι «μεσαίες» και οι «μεγάλες» ανώνυμες εταιρείες. Για να χαρακτηρισθεί δε μία ανώνυμη εταιρεία ως μεσαία ή μεγάλη θα πρέπει να πληροί δύο από τα εξής τρία κριτήρια:  το σύνολο ενεργητικού της να υπερβαίνει τα 4.000.000 €, το καθαρό ύψος του κύκλου εργασιών της να υπερβαίνει τα 8.000.000€ και να απασχολεί κατά μέσο όρο 50 άτομα.

 Η τακτική διεξαγωγή ελέγχου είναι σε κάθε περίπτωση απαραίτητη, μιας και τα οικονομικά σκάνδαλα δεν είναι διόλου σπάνια στις ανώνυμες εταιρείες, όπου οι μέτοχοι εφησυχάζουν με τη σκέψη ότι υπέγγυα για τους εταιρικούς δανειστές είναι μόνο η εταιρική περιουσία και οι ίδιοι, εύκολα θα μπορέσουν να απεμπλακούν από την όποια ευθύνη. Οι αρχές άλλωστε της αλήθειας και της σαφήνειας, είναι ιδιαίτερα σημαντικές για τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις της εταιρείας, και τα όποια συμβάντα οικονομικής απάτης έχουν λάβει χώρα ανά τα χρόνια έχει κριθεί ότι οφείλονται σε ελλείψεις και σφάλματα στη διάρκεια των ελεγκτικών διαδικασιών.

Η αξιοπιστία των χρηματοοικονομικών καταστάσεων της εταιρείας συνδέεται άρρηκτα με το αδίκημα της οικονομικής-λογιστικής απάτης. Αυτή θεμελιώνεται σε περίπτωση λανθασμένης καταγραφής των συναλλαγών της εταιρείας είτε από απροσεξία είτε με δόλο του λογιστή -ελεγκτή, με σκοπό την παρουσίαση της οικονομικής κατάστασης της εταιρείας διαφορετικής απ’ ότι είναι στην πραγματικότητα, και, κατ’ επέκταση, την παραπλάνηση των υποψήφιων επενδυτών αλλά και των εταιρικών δανειστών. Συχνά παραδείγματα αλλοίωσης των οικονομικών καταστάσεων στην πράξη είναι η υπερτίμηση περιουσιακών στοιχείων της εταιρείας, η διόγκωση των πωλήσεων και η υποτίμηση των υποχρεώσεών της (ιδίως η απόκρυψη υφιστάμενων απαιτήσεων των εταιρικών δανειστών).

Η ευκαιρία για διάπραξη απάτης εμφανίζεται συνήθως όταν το σύστημα εσωτερικού ελέγχου της εταιρείας είναι ανεπαρκές ή, όταν ο δράστης κατέχει υψηλή θέση στην εταιρεία (λ.χ. «μέτοχος πλειοψηφίας»), οπότε κρίνει ότι μπορεί να αποφύγει να γίνει αντιληπτός από τους διενεργούντες τον εσωτερικό έλεγχο. Οι πιέσεις των δανειστών, η ανάγκη για διατήρηση ζωντανής της εταιρείας, ο φόβος του κινδύνου πτώχευσής της καθώς και τυχόν χρέη του δράστη είναι μερικά από τα κίνητρα για το εν λόγω έγκλημα.

ΑΣΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΕΛΕΓΚΤΩΝ

Κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, οι ελεγκτές ευθύνονται για κάθε πταίσμα και έχουν υποχρέωση αποζημίωσης της εταιρείας. Έχουν όμως το πλεονέκτημα ότι η απαίτηση της εταιρείας κατ’ αυτών υπόκειται στην βραχυπρόθεσμη παραγραφή των δύο ετών, η οποία τρέχει από τον χρόνο σύνταξης των λογιστικών τους εκθέσεων. Σε περίπτωση διάπραξης της απάτης ή με οποιονδήποτε τρόπο, συμμετοχής σε αυτήν και άλλων προσώπων, όπως ιδίως μετόχων ή μελών του Διοικητικού Συμβουλίου, η ευθύνη του ελεγκτή είναι εις ολόκληρον.

ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΕΛΕΓΚΤΩΝ

Σύμφωνα με το άρθρο 178 του πρόσφατου νόμου 4548/2018 για τις ανώνυμες εταιρείες, ο τακτικός ελεγκτής υπέχει ποινική ευθύνη και τιμωρείται με ποινή φυλάκισης έως τριών ετών, συνδυαστικά με χρηματική ποινή ύψους από 10.000 έως 100.000 € στις εξής δύο περιπτώσεις:

• Εάν ενέκρινε χρηματοοικονομική κατάσταση της εταιρείας, η οποία εν γνώσει του είχε καταρτισθεί κατά παράβαση της ισχύουσας νομοθεσίας περί Λογιστικών Προτύπων, ως προς το περιεχόμενό τους
• Εάν παραβίασε την υποχρέωση εχεμύθειας που έχει, αφήνοντας να διαρρεύσουν κρίσιμες απόρρητες πληροφορίες, σχετικές με την οικονομική κατάσταση της εταιρείας (σε αυτή τη δεύτερη περίπτωση το έγκλημα διώκεται μόνο κατόπιν υποβολής έγκλησης, με πρωτοβουλία δηλαδή, συνήθως της θιγόμενης εταιρείας).

Σε περίπτωση επιγενόμενου θανάτου ενός εκ των εταίρων, αναζητείται, αρχικά η βούληση των συμβαλλομένων. Αν δηλαδή προέβλεψαν ρητά με την καταστατική σύμβαση τη συνέχιση της εταιρείας με τους κληρονόμους του θανόντος εταίρου ή αν απέκλεισαν ρητά το ενδεχόμενο αυτό.

Στην πρώτη περίπτωση η εταιρεία συνεχίζει κανονικά τη λειτουργία της και στη θέση του αποβιώσαντος εταίρου, υπεισέρχονται οι εξ αδιαθέτου ή οι εκ διαθήκης κληρονόμοι του αυτοδικαίως.

Στην δεύτερη περίπτωση κατά την οποία οι εταίροι με την εταιρική σύμβαση όρισαν ρητά, οτι σε περίπτωση θανάτου ενός εκ των εταίρων, η εταιρεία δε συνεχίζει τη λειτουργία της,αλλά λύεται, η λύση της εταιρείας αποτελεί μονόδρομο, με δεδομένη την αρχή της ελευθερίας των συμβάσεων, που διέπει το δίκαιο των προσωπικών εταιρειών.

Ακόμη όμως και αν οι εταίροι δεν προέβλεψαν καθόλου το ενδεχόμενο του θανάτου στην εταιρική σύμβαση, τότε εφαρμόζεται η αρχή της συνέχισης της λειτουργίας της εταιρείας.

Εφόσον λοιπόν, η εταιρεία συνεχίσει κανονικά τη λειτουργία της, με τους κληρονόμους του αποβιώσαντος εταίρου, θα πρέπει να γίνει διάκριση περιπτώσεων, ανάλογα με το αν η εταιρεία είναι ομόρρυθμη ή ετερρόρυθμη, διμελής ή με περισσότερους εταίρους. Ειδικότερα:

Ομόρρυθμη εταιρεία

Στην ομόρρυθμη εταιρεία το άρθρο 265 παρ 1. και 2 του Ν. 4072/2012 ορίζει ότι “1. Σε περίπτωση συνέχισης της εταιρείας με τους κληρονόμους θανόντος εταίρου κάθε κληρονόμος μπορεί να εξαρτήσει την παραμονή του στην εταιρεία από το αν θα λάβει τη θέση ετερόρρυθμου εταίρου. Εφόσον οι εταίροι δεν κάνουν δεκτή την πρόταση, ο κληρονόμος μπορεί να εξέλθει από την εταιρεία. 2.Τα ανωτέρω δικαιώματα μπορεί να ασκήσει ο κληρονόμος μέσα σε προθεσμία τριάντα ημερών από την αποδοχή της κληρονομίας ή την απώλεια του δικαιώματος για την αποποίησή της. Εφόσον ο κληρονόμος είναι ανίκανος ή περιορισμένα ικανός για άσκηση των πιο πάνω δικαιωμάτων, η προθεσμία αρχίζει από το διορισμό του νόμιμου αντιπροσώπου του.”

Με βάση το παραπάνω, καθίσταται σαφές οτι η συνέχιση λειτουργίας της εταιρείας ως ομόρρυθμη, εξαρτάται από το αν ο κληρονόμος κάνει χρήση του δικαιώματος, που του παρέχει το εν λόγω άρθρο, εντός της ταχθείσας προθεσμίας. Σε αρνητική περίπτωση, ο κληρονόμος του αποβιώσαντος, λαμβάνει τη θέση του ομόρρυθμου εταίρου και η εταιρεία εξακολουθεί να είναι ομόρρυθμη, ενώ σε καταφατική περίπτωση η εταιρεία μετατρέπεται σε ετερρόρυθμη, με ομόρρυθμο εταίρο τον εναπομείναντα εταίρο και ετερρόρυθμους εταίρους τους κληρονόμους του αποβιώσαντος.

Ετερόρρυθμη εταιρεία

Στην ετερόρρυθμη εταιρεία το άρθρο 281 παρ 1. του Ν. 4072/2012 ορίζει οτι “1. Σε περίπτωση εξόδου, αποκλεισμού ή θανάτου του μοναδικού ομόρρυθμου εταίρου, η ετερόρρυθμη εταιρεία λύνεται, εκτός αν με τροποποίηση της εταιρικής σύμβασης, που πρέπει να καταχωρισθεί μέσα σε τέσσερις (4) μήνες στο Γ.Ε.ΜΗ., ένας από τους ετερόρρυθμους εταίρους καταστεί ομόρρυθμος εταίρος ή αν εισέλθει στην εταιρεία νέος εταίρος ως ομόρρυθμος. Κατά τα λοιπά εφαρμόζεται το άρθρο 259.”

Συνεπώς θα πρέπει να γίνει διάκριση περιπτώσεων και εν προκειμένω, ανάλογα με το αν ο αποβιώσας εταίρος ετερόρρυθμης εταιρείας, είναι ετερόρρυθμος ή ο μοναδικός ομόρρυθμος εταίρος. Στην πρώτη περίπτωση η εταιρεία συνεχίζει κανονικά τη λειτουργία της με τους κληρονόμους του αποβιώσαντος ετερόρρυθμου εταίρου, ενώ στη δεύτερη κάμπτεται ο κανόνας της συνέχισης της λειτουργίας της εταιρείας και αυτή λύεται, καθώς δεν είναι δυνατή η συνέχιση της, χωρίς την ύπαρξη κατ’ ελάχιστο ενός ομόρρυθμου εταίρου.

Στην τελευταία περίπτωση ωστόσο, υπάρχει η δυνατότητα συνέχισης της ετερόρρυθμης εταιρείας, εφόσον μέσα σε χρονικό διάστημα τεσσάρων μηνών, από το θάνατο του μοναδικού ομόρρυθμου εταίρου, γίνει τροποποίηση της εταιρικής σύμβασης, με την οποία είτε ένας εκ των ετερορρύθμων εταίρων καθίσταται ομόρρυθμος, είτε εισέρχεται στην εταιρεία νέος εταίρος, ως ομόρρυθμος. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η τροποποίηση της εταιρικής σύμβασης, να καταχωρηθεί στην αρμόδια υπηρεσία ΓΕΜΗ, μέσα στην ίδια τετράμηνη προθεσμία.

Η προσωπική εταιρεία (ομόρρυθμη ή ετερόρρυθμη), που αποτελείται από περισσότερους από δυο εταίρους δεν εμφανίζει πρακτικές δυσκολίες, σε περίπτωση θανάτου ενός εξ αυτών, καθώς συνεχίζει κανονικά τη λειτουργία της και η μόνη υποχρέωση των εταίρων της, είναι η τροποποίηση του καταστατικού της, προκειμένου να ενσωματωθούν σε αυτό οι αλλαγές που επήλθαν από το θάνατο ενός εταίρου, όπως για παράδειγμα η μεταβολή των ποσοστών συμμετοχής στην εταιρεία, η διαχείριση ή εκπροσώπηση αυτής, σε περίπτωση που χρέη διαχειριστή της εταιρείας εκτελούσε ο αποθανών κτλ, προκειμένου αυτή να καταχωρηθεί στο ΓΕΜΗ και να λάβουν γνώση και οι τρίτοι για τις επιγενόμενες μεταβολές στη σύνθεση και διαχείριση της εταιρείας.

Διμελής εταιρεία

Ο θάνατος εταίρου διμελούς προσωπικής εταιρείας, όπως προαναφέρθηκε δεν αποτελεί λόγο λύσης αυτής, αλλά λόγο εξόδου του αποβιώσαντος εταίρου από την εταιρεία, η οποία επέρχεται αυτοδικαίως και η αξία της μερίδας του θανόντος εταίρου περιέρχεται στους κληρονόμους του, με βάση το κληρονομικό δίκαιο. Το ως άνω γεγονός, συνιστά μεταβολή στον πρόσωπο των εταίρων και απαιτεί τροποποίηση της εταιρικής σύμβασης.

Συνεπώς, ο εναπομείνας εταίρος και οι κληρονόμοι του αποβιώσαντος εταίρου, πρέπει να δημοσιεύσουν εντός τεσσάρων μηνών στην υπηρεσία ΓΕΜΗ, τροποποίηση του καταστατικού, με την οποία θα δηλώνονται τα ποσοστά συμμετοχής τους και ο τρόπος επαγωγής της κληρονομιάς στους κληρονόμους. Από πρακτικής απόψεως σε περίπτωση θανάτου εταίρου η διαδικασία που ακολουθείται από την υπηρεσία ΓΕΜΗ είναι η εξής:

Αρχικά καταχωρείται με αίτηση ενός εκ των κληρονόμων ή ενός εκ των επιζώντων εταίρων, η ληξιαρχική πράξη θανάτου και εκδίδεται η σχετική ανακοίνωση. Η δημοσιότητα της ληξιαρχικής πράξης θανάτου είναι δηλωτική μόνο και όχι συστατική, με την έννοια οτι αφορά στο αντιτάξιμο του γεγονότος του θανάτου και τη συνεπεία αυτού εξόδου του εταίρου, έναντι των καλόπιστων τρίτων.

Σε δεύτερη φάση καταχωρείται τροποποίηση του καταστατικού, η οποία θα πρέπει να συνοδεύεται υποχρεωτικά από τα νομιμοποιητικά έγγραφα των κληρονόμων, ήτοι ληξιαρχική πράξη θανάτου, πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης, πιστοποιητικό πλησιέστερων συγγενών, πιστοποιητικό περί μη δημοσίευσης διαθήκης από το αρμόδιο Ειρηνοδικείο, πιστοποιητικό περί μη αποποίησης κληρονομιάς από το αρμόδιο Ειρηνοδικείο, πιστοποιητικό περί μη εκκρεμοδικίας από το αρμόδιο Πρωτοδικείο και σε περίπτωση ύπαρξης διαθήκης τα πρακτικά δημοσίευσης της από το αρμόδιο Ειρηνοδικείο.

Σε περίπτωση ύπαρξης κληρονομητηρίου του αποβιώσαντος προσκομίζεται μόνο αυτό. Η δημοσιότητα της τροποποίησης της εταιρικής σύμβασης είναι συστατική πράξη σύμφωνα με το άρθρο 93 του Ν. 4635/2019.

            Οι απαιτήσεις τα σύγχρονης αγοράς ωθούν σήμερα σχεδόν κάθε επιχείρηση στην αγορά ενός domain name (όνομα χώρου), προκειμένου να δημιουργήσει την δική της ιστοσελίδα. Ωστόσο, η προστασία που παρέχεται από την αγορά του domain name αποδεικνύεται εν τοις πράγμασι ελλιπής, μη ικανή να προστατεύσει αποτελεσματικά την εκάστοτε επιχείρηση.

            Ειδικότερα, η διαδικασία η οποία ακολουθείται κατά την αγορά ενός domain name είναι ένας έλεγχος καθ’ όλα τυπικός, ο οποίος περιορίζεται στη διαπίστωση του αν υπάρχει ήδη καταχωρημένο άλλο πανομοιότυπο όνομα. Παραδείγματος χάριν, αν μία επιχείρηση έχει αγοράσει ως domain name την ένδειξη www.domain.gr, κανείς δεν απαγορεύει σε μία τρίτη επιχείρηση να κατοχυρώσει το όνομα www.thedomain.gr ή www.domain.com, αφού πρόκειται για ενδείξεις μη χρησιμοποιούμενες από άλλον χρήστη. Με άλλα λόγια, ο διενεργούμενος έλεγχος δεν είναι έλεγχος ουσίας, αλλά ένας αυτοματοποιημένος, θα έλεγε κανείς, έλεγχος διαθεσιμότητας της εκάστοτε ένδειξης, που ομοιάζει με αυτόν που γίνεται κατά την δημιουργία username (!) σε διάφορες εφαρμογές. Ελλοχεύει, επομένως, ο κίνδυνος να βρεθεί ο εκάστοτε επιχειρηματίας εκτεθειμένος, καθώς με μόνη την αγορά του συγκεκριμένου domain name δεν δύναται να αξιώσει τη μη χρήση παρεμφερών ενδείξεων από τρίτους.

            Δεδομένης της εμφανούς αλυσιτέλειας που χαρακτηρίζει την -απαραίτητη κατά τα λοιπά- αγορά ενός domain name, ένας τρόπος απομένει προκειμένου ο δικαιούχος να είναι και νομικά προστατευμένος ως προς τη χρήση της εκάστοτε ένδειξης: η κατοχύρωσή της ως εμπορικό σήμα. Κι αυτό καθώς, αν στην ανωτέρω περίπτωση η ένδειξη domain είχε κατοχυρωθεί ως εθνικό ή ευρωπαϊκό σήμα στον ΟΒΙ, η χρήση έστω και παρεμφερούς ένδειξης από μία τρίτη επιχείρηση, είτε ως διακριτικό γνώρισμα είτε ως domain name, θα συνιστούσε προσβολή του ήδη κατοχυρωμένου σήματος, αφού θα ήταν ικανή να δημιουργήσει κίνδυνο σύγχυσης μεταξύ των δύο ενδείξεων στο καταναλωτικό κοινό. Στην περίπτωση αυτή, ο δικαιούχος θα είχε δικαίωμα να αξιώσει δικαστικά όχι μόνο τη μη χρήση του διακριτικού γνωρίσματος από τον τρίτο, αλλά και αποζημίωση για τυχόν ζημία που υπέστη από την καθ’ όλα παράνομη αυτή προσβολή του σήματός του.

            Επομένως, μόνο με την κατοχύρωση του ονόματος της ιστοσελίδας ως εμπορικού σήματος, κατά την προβλεπόμενη στον ν. 4679/2020 διαδικασία, μπορεί να επιτευχθεί αποτελεσματική προστασία του εκάστοτε δικαιούχου, αφού η παρεχόμενη προστασία αφορά κάθε χρήση εκ μέρους τρίτων ενδείξεων όχι μόνο ταυτόσημων με ήδη κατοχυρωμένες, αλλά και παρόμοιων, ικανών να επιφέρουν κίνδυνο σύγχυσης, ενώ ο έλεγχος που διενεργείται τόσο κατά την κατάθεση του εκάστοτε σήματος όσο και σε περίπτωση αγωγής λόγω προσβολής του είναι ουσιαστικός και όχι τυπικός.

Το μποϊκοτάζ είναι οπωσδήποτε μία από τις πιο επιθετικές τεχνικές ανταγωνισμού στην αγορά. Όποια μορφή και αν λάβει, σκοπός του είναι η άσκηση πίεσης στον ανταγωνιστή προκειμένου να τηρήσει ορισμένη συμπεριφορά και να ξεκινήσει να χάνει σιγά-σιγά την θέση του στην αγορά ή, έστω, να χαθεί η εμπιστοσύνη των καταναλωτών απέναντί του. Ανάλογα δε με τα πρόσωπα που συμμετέχουν, το μποϊκοτάζ διακρίνεται σε τριμερές, το οποίο απαγορεύεται ρητά από το νόμο και, σε διμερές, που αφορά την περίπτωση άνισης μεταχείρισης ανταγωνιστή.

ΤΡΙΜΕΡΕΣ ΜΠΟΪΚΟΤΑΖ

Στο τριμερές μποϊκοτάζ μετέχουν τα εξής τρία πρόσωπα: ο υποκινητής, οι διενεργούντες το μποϊκοτάζ και ο παρεμποδιζόμενος ανταγωνιστής, τον οποίο επιχειρούν οι δύο πρώτοι να εκτοπίσουν από την αγορά. Σύμφωνα λοιπόν με τις προβλέψεις του νόμου 3959/2011 περί προστασίας του ελεύθερου ανταγωνισμού, η με οποιοδήποτε μέσο προσπάθεια παρεμπόδισης μίας επιχείρησης να ασκήσει την επιχειρηματική της δράση (λ.χ. μέσω συνεχούς δυσφήμισής της στους καταναλωτές από τους διενεργούντες το μποϊκοτάζ μετά από παρότρυνση του υποκινητή), συνιστά πράξη αθέμιτου ανταγωνισμού. Άλλα παραδείγματα αποτελούν η από τρίτο παρότρυνση περισσότερων είτε να μην αγοράζουν τα προϊόντα μίας επιχείρησης είτε να μην αποδέχονται τις υπηρεσίες που προσφέρει, με σκοπό, συνήθως να στραφεί η πλειονότητα των καταναλωτών στην αγορά των προϊόντων της επιχείρησης που ανήκει στον διενεργούντα το μποϊκοτάζ.

Κατ’ ‘εξαίρεση, το μποϊκοτάζ μπορεί να θεωρηθεί θεμιτό όταν διεξάγεται για σκοπό μη ανταγωνιστικό. Τέτοια είναι η περίπτωση που κάποιος προμηθευτής παροτρύνει πελάτες να μην προμηθεύονται προϊόντα από ορισμένη επιχείρηση επειδή γνωρίζει ότι χρησιμοποιεί στα εργοστάσιά της ανήλικα παιδιά, ή μεθόδους παρασκευής προϊόντων άκρως βλαβερές για το περιβάλλον.

ΔΙΜΕΡΕΣ ΜΠΟΪΚΟΤΑΖ

Στο διμερές μποϊκοτάζ πρωταγωνιστούν δύο μόνο πρόσωπα: ο διενεργών το μποϊκοτάζ και ο παρεμποδιζόμενος ανταγωνιστής. Αφορά περιπτώσεις όπου μία οικονομικά ισχυρή επιχείρηση, η οποία κατά κανόνα θα κατέχει και δεσπόζουσα, κυρίαρχη θέση στην αγορά συγκεκριμένων προϊόντων, αρνείται να συμβληθεί ή, διακόπτει αιφνίδια και αδικαιολόγητα τη συνεργασία της με μία μικρότερη και όχι ισχυρή οικονομικά επιχείρηση. Η «παρεμποδιζόμενη» επιχείρηση, στερείται κατ’ αυτόν τον τρόπο τους αναγκαίους πελάτες ή τους προμηθευτές της, και σταδιακά, βρίσκεται σε όλο και πιο μειονεκτική θέση στην αγορά.

Η ως άνω συμπεριφορά και πρακτική αποτελεί την λεγόμενη «καταχρηστική εκμετάλλευση δεσπόζουσας θέσης», η οποία διαπράττεται από την πλευρά της οικονομικά ισχυρής επιχείρησης. Χάριν ελεύθερου ανταγωνισμού βέβαια, ισχύουν η αρχή της ελευθερίας των συμβάσεων και της ελεύθερης επιλογής πελατών, μιας και κάθε επιχείρηση δικαιούται να συνάπτει, να διατηρεί και να διακόπτει τις σχέσεις και τις συνεργασίες της με όλους τους αντισυμβαλλομένους της. Υποχωρεί ωστόσο η ελευθερία των συμβάσεων, όταν μια επιχείρηση αρνείται να πωλήσει σε άλλη αναντικατάστατα προϊόντα, παρ’ ότι είναι αποκλειστικός εισαγωγέας αυτών.

Είναι αθέμιτη δηλαδή και δεν δικαιολογείται, βάσει επιχειρηματικών και πάνω απ’ όλα αντικειμενικών κριτηρίων, η διακριτική μεταχείριση επιχείρησης, με σκοπό είτε απλώς την βλάβη είτε την εκτόπισή της από την αγορά, γεγονός που θεμελιώνεται και στην διάταξη 281 του Αστικού Κώδικα περί καταχρηστικής άσκησης δικαιώματος, πέρα από την γενική ρήτρα περί αθεμίτου ανταγωνισμού (άρθρο 1 του νόμου 146/2014). Όποια περίπτωση μποϊκοτάζ και αν συντρέχει, παρέχεται στον προσβαλλόμενο αξίωση:

Α) άρσης της προσβολής και παράλειψής της στο μέλλον και

Β) αποζημίωσης, σύμφωνα με τη γενική διάταξη 914 του Αστικού Κώδικα.

Στα πλαίσια της σύγχρονης συναλλακτικής καθημερινότητας και της εμπορικής πρακτικής, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον η διάκριση μεταξύ συμβάσεων αποκλειστικής και απλής διανομής, η οποία δεν είναι πάντοτε ευχερής και στηρίζεται επί συγκεκριμένων κριτηρίων που έχουν τεθεί προς τούτο από την θεωρία και την νομολογία.

Ως σύμβαση αποκλειστικής διανομής, νοείται η ιδιόρρυθμη διαρκής ενοχική σύμβαση, κατά τη διάρκεια της οποίας ο ένας συμβαλλόμενος (παραγωγός ή χονδρέμπορος) υποχρεούται να πωλεί, αποκλειστικά, για μία ορισμένη περιοχή, στον άλλον (διανομέα) τα συμβατικά εμπορεύματα και ο τελευταίος να προμηθεύεται αποκλειστικά από εκείνον τα εμπορεύματα αυτά, τα οποία στη συνέχεια μεταπωλεί σε τρίτους στο δικό του όνομα, για δικό του λογαριασμό και με δικό του επιχειρησιακό κίνδυνο. Η έννοια της αποκλειστικότητας είναι, ότι ο παραγωγός αυτοδεσμεύεται με τη σύμβαση αποκλειστικής διανομής να μην παραδώσει εμπορεύματα σε τρίτους ανταγωνιστές του αποκλειστικού διανομέα μέσα στην περιοχή διανομής και επίσης ότι ο αποκλειστικός διανομέας υποχρεούται να μη διανέμει ευθέως ανταγωνιστικά προϊόντα.

Αξίζει να σημειωθεί σε αυτό το σημείο, προς αποφυγή παρερμηνειών, ότι η ανωτέρω ιδιότυπη, διαρκούς χαρακτήρα, ενοχική σύμβαση αποκλειστικής διανομής, αντιδιαστέλλεται ως προς την νομική της υφή, από εκείνη της σύμβασης εμπορικής αντιπροσωπείας, στα πλαίσια λειτουργίας της οποίας (σύμβασης εμπορικής αντιπροσωπείας) ο εμπορικός αντιπρόσωπος ενεργεί ως βοηθητικό όργανο διαμεσολάβησης στο όνομα και για λογαριασμό του αντιπροσωπευόμενου, ενώ στο πλαίσιο της λειτουργίας της σύμβασης αποκλειστικής διάθεσης (διανομής) ο ένας εκ των συμβαλλόμενων (ο διανομέας), ενεργεί στο δικό του όνομα, για δικό του λογαριασμό και με δικό του επιχειρησιακό κίνδυνο.

Η διάκριση, δε, της σύμβασης αποκλειστικής από εκείνη της απλής διανομής, εντοπίζεται στο γεγονός ότι στο εννοιολογικό περιεχόμενο της απλής διανομής εντάσσεται η σύμβαση με την οποία για ορισμένο ή αόριστο χρόνο ο ένας συμβαλλόμενος (παραγωγός) υποχρεούται να πωλεί για ορισμένη εδαφική περιοχή σε άλλον (διανομέα) τα προϊόντα παραγωγής του, τα οποία στη συνέχεια ο τελευταίος μεταπωλεί σε τρίτους, στο δικό του όνομα, για δικό του λογαριασμό και με δικό του επιχειρηματικό κίνδυνο, αποσκοπώντας σε εμπορικό κέρδος που αντιστοιχεί στη διαφορά της τιμής αγοράς και της τιμής πώλησης, αναλαμβάνοντας συνήθως και την υποχρέωση να ακολουθεί τις οδηγίες του παραγωγού ως προς την εμφάνιση και ποιότητα των πωλούμενων προϊόντων, να διαθέτει προσωπικό για την προώθηση των πωλήσεων, να προστατεύει τα συμφέροντα και τη φήμη του παραγωγού, να διαθέτει τα αναγκαία αποθέματα για να μην παρουσιαστούν ελλείψεις στην αγορά, διατηρώντας με δικά του έξοδα κατάλληλη οργάνωση και υποδομή, και έχοντας το δικαίωμα να καθορίζει ο ίδιος τις τιμές με τις οποίες μεταπωλεί τα προϊόντα προς τρίτους, ή να έχουν συμβατικά καθοριστεί ανώτατα ή κατώτατα όρια τιμών, χωρίς όμως ο τελευταίος (διανομέας) να ενεργεί ως τμήμα της εμπορικής οργάνωσης του προμηθευτή και χωρίς να συμφωνηθεί μεταξύ τους ο όρος της αποκλειστικότητας, υπό την έννοια ότι ο διανομέας αναλαμβάνει τη συμβατική υποχρέωση κατά τη λειτουργία της σύμβασης να μην ασκεί ανταγωνιστικές πράξεις διαθέτοντας στους πελάτες του δικτύου του αποκλειστικά και μόνον τα συμβατικά προϊόντα του προμηθευτή.

Ενόψει των προεκτεθέντων και των αντίστοιχων παραδοχών της νομολογίας, παρά την διαφοροποίηση που υφίσταται ανάμεσα στις συμβάσεις αποκλειστικής διανομής και εμπορικής αντιπροσωπείας, επί των πρώτων μπορούν να εφαρμοσθούν, αναλόγως, για την ταυτότητα του νομικού λόγου, οι διατάξεις του Π.Δ. 219/1991, υπό την προϋπόθεση ότι στην εκάστοτε υπό κρίση περίπτωση  τα χαρακτηριστικά στοιχεία της σύμβασης αποκλειστικής διανομής προσομοιάζουν, έστω και αν δεν ταυτίζονται πλήρως, με εκείνα της σύμβασης εμπορικής αντιπροσωπείας (Ολ. ΑΠ 16/2013, Δημοσιευμένη στην ΤΝΠ Νόμος). Απεναντίας, η αναλογική αυτή εφαρμογή του ως άνω Π.Δ. δεν φτάνει έως την εφαρμογή του και επί των συμβάσεων απλής διανομής, δηλαδή εκείνων στις οποίες ο διανομέας διαθέτει, εκτός από τα προϊόντα του παραγωγού, και άλλα, ανταγωνιστικά προς τα δικά του, προϊόντα. Και τούτο, διότι στην περίπτωση αυτή δεν υπάρχει το πλέον ουσιώδες στοιχείο της άνω ομοιότητας, δηλαδή εκείνο της εκ μέρους του διανομέα ανάληψης υποχρέωσης μη ανταγωνισμού και προώθησης διαρκώς και αποκλειστικά των προϊόντων του παραγωγού στην περιοχή ευθύνης του (βλ. ΑΠ 419/2018, ΑΠ 1909/2013, ΤΝΠ NOMOS).

            Πέραν του εμπορικού σήματος, δεκτικά κατοχύρωσης και προστασίας, και μάλιστα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, είναι και τα λεγόμενα βιομηχανικά σχέδια και υποδείγματα, τα οποία αφορούν κατά κύριο λόγο την εξωτερική, ορατή εικόνα ενός βιομηχανικού προϊόντος.

            Ειδικότερα, και σύμφωνα με τον Κανονισμό 6/2002 της ΕΕ, ως σχέδιο ή υπόδειγμα νοείται «η εικόνα την οποία παρουσιάζει το σύνολο ή μέρος ενός προϊόντος η οποία προκύπτει από τα χαρακτηριστικά του, και ιδίως από τη γραμμή, το περίγραμμα, το χρώμα, το σχήμα, την υφή ή/και τα υλικά του ίδιου του προϊόντος ή/και της διακόσμησης που φέρει». Οι, δε, προϋποθέσεις προκειμένου ένα βιομηχανικό σχέδιο να χαίρει προστασίας είναι δύο: να αποτελεί «νέο» σχέδιο και να διαθέτει ατομικό χαρακτήρα.

            Αναφορικά με την προϋπόθεση του νέου, ως τέτοιο χαρακτηρίζεται ένα σχέδιο ή υπόδειγμα όταν δεν έχει προηγουμένως διατεθεί στο κοινό άλλο ταυτόσημο ή διαφορετικό μόνο κατά επουσιώδεις λεπτομέρειες σχέδιο. Ειδικότερα, στην περίπτωση μη καταχωρισμένου κοινοτικού σχεδίου ή υποδείγματος, η διάθεση δεν θα πρέπει να έχει γίνει πριν από την ημερομηνία κατά την οποία το σχέδιο ή το υπόδειγμα για το οποίο διεκδικείται προστασία διατέθηκε για πρώτη φορά στο κοινό, ενώ στην περίπτωση καταχωρισμένου κοινοτικού σχεδίου ή υποδείγματος, πριν από την ημερομηνία κατάθεσης της αίτησης για την καταχώριση ή, αν διεκδικείται προτεραιότητα, πριν από την ημερομηνία προτεραιότητας.

            Σε σχέση με την δεύτερη προϋπόθεση ευδοκίμησης της αίτησης καταχώρισης, τον ατομικό χαρακτήρα του σχεδίου, θα πρέπει, σύμφωνα με το νόμο, η συνολική εντύπωση που προκαλεί στον ενημερωμένο καταναλωτή διαφέρει από τη συνολική εντύπωση που προκαλεί στον εν λόγω καταναλωτή κάθε σχέδιο ή υπόδειγμα που έχει διατεθεί προηγουμένως στο κοινό. Για τον σκοπό αυτό θα ληφθεί υπόψη ο βαθμός της ελευθερίας του δημιουργού κατά την εκπόνηση του σχεδίου ή υποδείγματος.

            Εφόσον συντρέχουν οι ανωτέρω προϋποθέσεις, η αίτηση του δικαιούχου ευδοκιμεί, κάτι που συνεπάγεται αφενός την απόκτηση αποκλειστικού δικαιώματος χρήσης και εκμετάλλευσής του στο κράτος ή στα κράτη για τα οποία έχει υποβληθεί η σχετική αίτηση, και αφετέρου την θεμελίωση δικαιώματος του δικαιούχου να αξιώνει ανά πάσα στιγμή τη μη χρήση του από τρίτους, αλλά και την αποζημίωσή του από τυχόν τρίτους που παρανόμως κάνουν χρήση του συγκεκριμένου σχεδίου ή υποδείγματος.

            Καθίσταται σαφές πως η προστασία, πέραν των εμπορικών σημάτων και διακριτικών γνωρισμάτων, και των βιομηχανικών σχεδίων, είναι ιδιαίτερα σημαντική, ιδίως αν αναλογιστεί κανείς τη σημασία τους σε τομείς όπως η ένδυση/υπόδηση, η διακόσμηση, η επίπλωση, και εν γένει σε κλάδους όπου η ιδιαιτερότητα και μοναδικότητα του εκάστοτε σχεδίου διαδραματίζει βαρύνοντα ρόλο κατά τη διάθεση του προϊόντος στο καταναλωτικό κοινό.