Είναι συχνό φαινόμενο, η αντιπαράθεση μέσω αναρτήσεων που περιέχουν ισχυρισμούς ή διαδόσεις για πράξεις ή παραλείψεις ενός προσώπου, οι οποίες μέσω του δημόσιου χαρακτήρα της ανάρτησης απευθύνονται σε απεριόριστο και απροσδιόριστο αριθμό προσώπων.

Στην περίπτωση αυτή, το πρόσωπο που προσεβλήθη, μπορεί να προσφύγει δικαστικά κατά του χρήστη που προέβη στη διάδοση, ζητώντας την αποκατάσταση της αληθείας και την χρηματική του ικανοποίηση για την ηθική βλάβη που υπέστη από την ανακριβή αυτή διάδοση ή/και ισχυρισμό.

Σύμφωνα με το άρθρο 1 παρ. 1 του Ν. 1178/1981, ο ιδιοκτήτης παντός εντύπου υποχρεούται σε πλήρη αποζημίωση για την παράνομη περιουσιακή ζημία, καθώς και σε χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη, οι οποίες υπαίτια προξενήθηκαν με δημοσίευμα, που θίγει την τιμή ή την υπόληψη παντός ατόμου, έστω και αν η κατά το άρθρο 914 ΑΚ υπαιτιότητα ή η κατά το άρθρο 919 ΑΚ πρόθεση και η κατά το άρθρο 920 ΑΚ γνώση ή υπαίτια άγνοια, συντρέχει στο πρόσωπο του συντάκτη του δημοσιεύματος ή αν αυτός είναι άγνωστος, στον εκδότη ή στον διευθυντή σύνταξης του εντύπου.

Κατά την παράγραφο 5 δε του ίδιου άρθρου, όπως αυτή αντικαταστάθηκε με το άρθρο 4 § 13 Ν. 2328/1995 (ΦΕΚ τ. Α΄ 159) και αντικαταστάθηκε εκ νέου με το άρθρο 37 § 2 Ν. 4356/2015 (ΦΕΚ τ. Α΄ 181/24.12.2015), ο αδικηθείς, πριν ασκήσει αγωγή για την προσβολή που υπέστη, υποχρεούται να καλέσει με έγγραφη, εξώδικη πρόσκλησή του τον ιδιοκτήτη του εντύπου ή όταν αυτός είναι άγνωστος, τον εκδότη ή το διευθυντή σύνταξής του, να αποκαταστήσει την προσβολή με την καταχώριση σε αυτό κειμένου, που του υποδεικνύει.

Στο κείμενο αυτό προσδιορίζονται και οι λέξεις ή φράσεις, που θεωρήθηκαν προσβλητικές, και πρέπει να ανακληθούν και οι λόγοι, για τους οποίους η συγκεκριμένη αναφορά υπήρξε προσβλητική.

Η αποκατάσταση θεωρείται ότι επήλθε, αν ο ιδιοκτήτης του εντύπου, άλλως ο εκδότης ή ο διευθυντής σύνταξης αυτού, εντός διαστήματος δέκα (10) ημερών ή σε κάθε περίπτωση στο αμέσως επόμενο τεύχος: α) ανακαλέσει ρητά την προσβολή με την παραπάνω δημοσίευση, που γίνεται στην ίδια ή, αν δεν υπάρχει αυτή, σε ανάλογη θέση και φύλλο της αντίστοιχης ημέρας κυκλοφορίας της εφημερίδας, που είχε καταχωριστεί η αρχή του επιλήψιμου δημοσιεύματος, και σε έκταση και μέγεθος ανάλογο με το τελευταίο· και β) κοινοποιήσει στον αδικηθέντα το ως άνω δημοσίευμα αποκατάστασης.

Η παρέλευση άπρακτου διαστήματος δέκα (10) ημερών ή η μη δημοσίευση στο αμέσως επόμενο τεύχος, θεωρείται άρνηση εκ μέρους του ιδιοκτήτη ή εκδότη του εντύπου. Η παράλειψη της παραπάνω διαδικασίας έχει ως συνέπεια την απόρριψη της αγωγής ως απαράδεκτης. Η αγωγή αποζημίωσης της παραγράφου 2, η οποία εκδικάζεται με την ειδική διαδικασία των περιουσιακών διαφορών (614 ΚΠολΔ και 591 ΚΠολΔ), πρέπει να ασκηθεί εντός έξι (6) μηνών από την πάροδο της προθεσμίας των δέκα (10) ημερών ή της ρητής αρνητικής απάντησης, εφόσον αυτή έχει δοθεί νωρίτερα, ή από την έκδοση του αμέσως επόμενου τεύχους, Η υπόθεση εκδικάζεται με την ειδική διαδικασία των περιουσιακών διαφορών (614 ΚΠολΔ και 591 ΚΠολΔ).

Οι προαναφερόμενες διατάξεις, εφαρμόζονται ανάλογα και επί προσβολών της προσωπικότητας, οι οποίες συντελούνται στο διαδίκτυο (internet), μέσω ηλεκτρονικών ιστοσελίδων ή άλλων διαδικτυακών ιστοτόπων (όπως το «YouTube», που πραγματοποιεί διανομή οπτικοακουστικού υλικού – βίντεο, με τη μέθοδο «streaming»), που λειτουργούν ως διεθνές μέσο διακίνησης πληροφοριών, εν όψει του ότι για τις προσβολές αυτές δεν υπάρχει ιδιαίτερο θεσμικό πλαίσιο και η αντιμετώπισή τους δεν μπορεί να γίνει παρά μόνο με την αναλογική εφαρμογή της ήδη υπάρχουσας νομοθεσίας για τις προσβολές της προσωπικότητας μέσω του έντυπου (εφημερίδες, περιοδικά) ή του ηλεκτρονικού (τηλεόραση, ραδιόφωνο) τύπου, αφού και η διαδικτυακή πληροφόρηση δεν διαφέρει ως προς τα ουσιώδη στοιχεία της από εκείνη, που παρέχεται από τον ηλεκτρονικό τύπο, ιδίως δε ως προς τα ιδιαίτερα εκείνα χαρακτηριστικά της, που οδήγησαν το Νομοθέτη στην καθιέρωση ειδικής διαδικασίας για την εκδίκαση των διαφορών, που ανακύπτουν από τη λειτουργία τους, ήτοι την εμβέλεια δράσης τους, που μάλιστα στο διαδίκτυο είναι παγκόσμια, και συνακόλουθα του αριθμού των αποδεκτών όσων δια αυτού διαδίδονται, που μεγεθύνει την προβολή εκείνου, που θίγεται από τη διάδοση συκοφαντικών, δυσφημιστικών ή εξυβριστικών ισχυρισμών.

Εάν όμως λάβει χώρα, η αποκατάσταση της προσβολής, σύμφωνα με τα παραπάνω, δεν μπορεί να υπάρξει αστική αξίωση κατά την παράγραφο 2.

Με βάση το νομικό πλαίσιο της Οδηγίας της Ε.Ε. 2000/26/ΕΚ, το πρόσωπο που ζημιώθηκε σε ατύχημα στο εξωτερικό μπορεί να αξιώσει αποζημίωση για Υλικές Ζημίες ή Σωματικές Βλάβες με βάση τη νομοθεσία της χώρας του ατυχήματος, όταν επιστρέψει στον τόπο της μόνιμης κατοικίας του, στη γλώσσα του και με διαδικασίες στις οποίες είναι εξοικειωμένο.

Ως οργανισμός αποζημίωσης για την Ελλάδα με βάση την ως άνω Οδηγία, ορίσθηκε το Γραφείο Διεθνούς Ασφάλισης (Ξενοφώντος 9 – 10557 Αθήνα – τηλ.210 3236562 – email compbody@mib-hellas.gr) και ως κέντρο πληροφοριών ορίσθηκε το Επικουρικό Κεφάλαιο Ν.Π.Ι.Δ (Υπατίας 5 - 10557 Αθήνα - τηλ.210 3327490 - e-mail: i.c@epikef.gr)

Περαιτέρω, κάθε ασφαλιστική εταιρία υποχρεώθηκε σύμφωνα με την Οδηγία της Ε.Ε., να διορίσει έναν Αντιπρόσωπο Ζημιών σε κάθε χώρα της Ε.Ε. για τον διακανονισμό των ζημιών τους. Όλοι οι Aντιπρόσωποι Zημιών των εταιριών, είναι καταχωρημένοι στα αντίστοιχα Kέντρα Πληροφοριών στα οποία μπορούν να απευθύνονται οι ενδιαφερόμενοι, προκειμένου να ενημερώνονται για τον αντιπρόσωπο ζημιών της ασφαλιστικής επιχείρησης στην οποία ήταν ασφαλισμένο το όχημα που τους ζημίωσε.

Για την εφαρμογή των διατάξεων της 4ης Οδηγίας και το Π.Δ.10/2003 όμως, η υπαιτιότητα πρέπει να είναι αδιαμφισβήτητη και να μην έχει κατατεθεί αγωγή σε βάρος της ασφαλιστικής επιχείρησης του υπαίτιου οχήματος,

Ο ζημιωθείς να υποβάλει αίτηση αποζημίωσης στον τόπο κατοικίας του, στην ασφαλιστική επιχείρηση του οχήματος που προκάλεσε το ατύχημα ή στον Αντιπρόσωπό της Ζημιών τον οποίο θα πληροφορηθεί από το Κέντρο Πληροφοριών. Οι αντιπρόσωποι ζημιών 4ης Οδηγίας των αλλοδαπών ασφαλιστικών εταιριών στην Ελλάδα έχουν αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του Ελληνικού Κέντρου Πληροφοριών,

Εάν εντός χρονικού διαστήματος τριών μηνών, ο ζημιωθείς δεν λάβει αιτιολογημένη απάντηση ή δεν υπάρχει Αντιπρόσωπος Ζημιών, τότε υποβάλει αίτηση στον Οργανισμό Αποζημίωσης του κράτους όπου διαμένει και μετά την πάροδο προθεσμίας δύο μηνών, ο Οργανισμός αυτός διακανονίζει σύμφωνα με τη νομοθεσία του κράτους του ατυχήματος και του καταβάλει αποζημίωση, εφόσον υποχρεούται προς τούτο.

Περαιτέρω ο ζημιωθείς, δεν έχει δικαίωμα να ενάγει ενώπιον των δικαστηρίων τον Οργανισμό Αποζημίωσης βάσει των διατάξεων της 4ης Οδηγίας ή του Π.Δ. 10/2003.

Τέλος, αξίζει να αναφερθεί, ότι ο Οργανισμός Αποζημίωσης, είναι επίσης υπεύθυνος για την ικανοποίηση των ζημιωθέντων που διαμένουν σε χώρα της Ε.Ε. και έχουν υποστεί ζημίες σε άλλο κράτος μέλος:

1. από όχημα του οποίου δεν μπορεί να αναγνωρισθεί η ταυτότητα,
2. σε περίπτωση που δεν μπορεί να διαπιστωθεί η ταυτότητα της ασφαλιστικής επιχείρησης του οχήματος που προκάλεσε το ατύχημα,
3. σε περίπτωση ανασφάλιστων οχημάτων τρίτων χωρών, των οποίων το Εθνικό Γραφείο Διεθνούς Ασφάλισης Αυτοκινήτων έχει προσχωρήσει στο σύστημα Πράσινης Κάρτας.

Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 1393 εδ. α’ του ΑΚ, σε περίπτωση διακοπής της εγγάμου συμβιώσεως, το δικαστήριο μπορεί, εφόσον το επιβάλλουν λόγοι επιείκειας, ενόψει των ειδικών συνθηκών καθενός από τους συζύγους και του συμφέροντος των τέκνων, να παραχωρήσει στον ένα σύζυγο την αποκλειστική χρήση ολοκλήρου ή τμήματος του ακινήτου, που χρησιμεύει για κυρία διαμονή των ιδίων (οικογενειακή στέγη), ανεξάρτητα από το ποιος απ’ αυτούς είναι κύριος ή έχει απέναντι στον κύριο το δικαίωμα χρήσεως του.

Από τη διάταξη αυτή προκύπτει, ότι το Δικαστήριο, στα πλαίσια της εξουσίας του για προστασία της οικογένειας, σε περίπτωση διακοπής της έγγαμης συμβίωσης έχει το δικαίωμα να παραχωρήσει την αποκλειστική χρήση ολοκλήρου ή τμήματος του ακινήτου, που χρησιμεύει ως οικογενειακή στέγη, στον έναν από τους συζύγους.

Η εν λόγω παραχώρηση γίνεται…

… με βάση τις ειδικές συνθήκες του καθενός συζύγου, το συμφέρον των τέκνων και τις αρχές της επιείκειας, οι οποίες είναι δυνατόν να επιβάλουν, κατά περίπτωση, η παραχώρηση αυτή να γίνεται και προς τον σύζυγο που δεν έχει εμπράγματο ή ενοχικό δικαίωμα στο ακίνητο.

Η ρύθμιση της χρήσης της οικογενειακής στέγης, κατά την προαναφερόμενη διάταξη, αποτελεί δικαίωμα αυτοτελές και αυθύπαρκτο κάθε συζύγου, που ασκείται αυτοτελώς, με κυρία αγωγή, η απόφαση δε που εκδίδεται επ’ αυτής έχει καταψηφιστικό χαρακτήρα, ως εκ τούτου δε μπορεί, κατά τους όρους των άρθρων 907 και 908 του ΚΠολΔ, εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα, να κηρυχθεί προσωρινώς εκτελεστή, ενώ η εκτέλεσή της γίνεται κατά τις κοινές διατάξεις ενόψει δε του γεγονότος ότι στην πραγματικότητα πρόκειται για τη ρύθμιση της κατοχής της συζυγικής κατοικίας, μπορεί, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 947 παρ. 1 εδ. α’ του ΚΠολΔ., να απειληθεί κατά του απομακρυνομένου από αυτήν συζύγου χρηματική ποινή και προσωπική κράτηση, για κάθε μελλοντική διατάραξη της επ’ αυτής κατοχής του παραμένοντος εκεί συζύγου, προς τούτο όμως απαιτείται πάντοτε αίτημα του νικώντος διαδίκου.

Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι διάδικοι στη δίκη που αφορά τη ρύθμιση της χρήσης της οικογενειακής στέγης, ως εκ της φύσεως της διαφοράς, μπορεί να είναι μόνο οι σύζυγοι, καθόσον η σχετική απόφαση είναι προσωρινή και διαρκεί όσο η διάσταση των συζύγων, παύει δε να ισχύει αυτοδικαίως, αν δεν ζητηθεί η τροποποίησή της, μετά την αμετάκλητη απόφαση που λύνει ή ακυρώνει το γάμο, οπότε οι σχέσεις των συζύγων αναφορικά με την κυριότητα, τη νομή και τη χρήση του ακινήτου, που χρησίμευε για οικογενειακή στέγη, διέπονται από τις γενικές διατάξεις του εμπράγματου και ενοχικού δικαίου.

Περαιτέρω, για την παραχώρηση της χρήσης της οικογενειακής στέγης, ο δικαστής μπορεί να ορίσει παροχή ή ανταλλάγματα προς τον άλλο σύζυγο, από τον οποίο αφαιρείται η χρήση του ακινήτου, λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες του καθενός (οικονομικές, επαγγελματικές, διαμονή κοινών τέκνων κ.λπ.). Το αντάλλαγμα δηλαδή θα αποτελεί περιεχόμενο της ρήτρας της επιείκειας, με βάση την οποία θα κρίνει ο δικαστής και όχι ως μέρος της διατροφής.

Ο εναγόμενος δεν έχει ουσιαστικές ενστάσεις, ούτε και την ένσταση καταχρηστικής ασκήσεως δικαιώματος (ΑΚ 281), διότι τα πραγματικά γεγονότα, που θα θεμελίωναν την ένσταση αυτή, θα ανέτρεπαν το βάθρο, στο οποίο στηρίζεται η παραχώρηση, δηλαδή την επιεική κρίση και επομένως τα περιστατικά αυτά θα συνιστούσαν αιτιολογημένη άρνηση της αγωγής.

Σε περίπτωση έκδοσης διαταγής πληρωμής εις βάρος οφειλέτη, ο οφειλέτης μπορεί να στραφεί με αίτηση ανακοπής κατά του εκδότη της διαταγής πληρωμής για συγκεκριμένους λόγους και αιτίες. Η αίτηση του οφειλέτη κατά της διαταγής πληρωμής, πρέπει να ασκηθεί εντός προθεσμίας δεκαπέντε (15) εργασίμων ημερών από την πρώτη επίδοση της στον οφειλέτη και εντός δέκα (10) εργασίμων ημερών από την δεύτερη επίδοση της στον οφειλέτη.

Λόγοι ανακοπής της αίτησης του οφειλέτη κατά της διαταγής πληρωμής που εκδόθηκε εναντίον του, μπορούν να αποτελέσουν:

1. Η επίκληση μιας από τις αρνητικές προϋποθέσεις που τάσσει το άρθρο 624 για την έκδοση διαταγής πληρωμής, λχ αν ο ανακόπτων ισχυρίζεται ότι έγινε επίδοση της διαταγής με τη διαδικασία της άγνωστης διαμονής.
2. Η επίκληση μιας ουσιαστικής ένστασης εξαιτίας της οποίας δεν ίσχυε η οφειλή, στο χρόνο που εκδόθηκε η ήδη ανακοπτόμενη διαταγή πληρωμής.
3. H αμφισβήτηση της γνησιότητας του ιδιωτικού εγγράφου, στο οποίο στηρίχτηκε η ανακοπτόμενη διαταγή (αρ.457 ΚΠολΔ), καθώς και η προσβολή του ως πλαστού (αρ.460 ΚΠολΔ), οπότε αντι­κείμενο της προσβολής μπορεί να είναι ακόμη και δημόσιο έγγραφο.
4. Η καταχρηστική άσκηση του δικαιώματος προς εκδόσεως διαταγής πληρωμής. Η διάταξη του αρ.281 ΑΚ, έχει έντονο χαρακτήρα κανόνα δημοσίας τάξεως και αποσκοπεί στην καταπολέμηση της κακοπιστίας και της ανηθικότητας στις συναλλαγές. Συνεπώς, κατάχρηση υπάρχει όταν ο τρόπος ασκήσεως του δικαιώματος υπερβαίνει τα όρια που τίθενται από την καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή από τον οικονομικό ή κοινωνικό σκοπό του δικαιώματος. Τα κριτήρια αυτά είναι α) η καλή πίστη, β) τα χρηστά ήθη, γ) ο οικονομικός σκοπός του δικαιώματος και δ) ο κοινωνικός σκοπός του δικαιώματος.
5. Ενστάσεις αοριστίας επί της διαταγής πληρωμής. Σύμφωνα με την παγία νομολογία η επιταγή προς πληρωμή πάσχει αοριστίας και ως εκ τούτου είναι άκυρη, όταν σε τούτη δεν εμπεριέχεται σαφής και ορισμένη έκθεση των σχετικών κονδυλίων εξόδων κτλ.

Λόγος ανακοπής δεν μπορεί να είναι η γενική άρνηση της οφειλής εκ μέρους του οφειλέτη. Μάλιστα, σε μια τέτοια περίπτωση, δικαιολογείται η επιβολή δικονομικής ποινής για κακόπιστη διεξαγωγή της δίκης, σύμφωνα με το άρθρο 205 (ΕιρΑθ 5/1969 ΝοΒ 17, 67).

Απαράδεκτη είναι επίσης η ανακοπή, αν το σχετικό δικόγραφο δεν περιέχει έναν τουλάχιστον λόγο ανακοπής. Η ενδεχόμενη έλλειψη νομικής ή ουσιαστικής βασιμότητας του μοναδικού λόγου της ανακοπής δεν επηρεάζει το παραδεκτό αυτής.

Ο όροφος ή το διαμέρισμα ορόφου, είναι το τμήμα της οικοδομής ή του ορόφου μετά των συστατικών αυτού και του εντός αυτού κυβικού χώρου, ο οποίος περικλείεται τεχνικώς μετά τοίχων ή άλλων οικοδομικών στοιχείων, ώστε να διαχωρίζεται σαφώς από τα λοιπά (διαιρετά ή αδιαίρετα) τμήματα της οικοδομής και ανάγεται με τον τρόπο αυτό σε ανεξάρτητο τμήμα αυτής, κατάλληλο προς χωριστή και αυτοτελή οικιστική εν γένει χρήση.

Μόνο οι όροφοι και τα διαμερίσματα ορόφων καθώς και τα εκ του νόμου εξομοιούμενα προς ορόφους υπόγεια και δωμάτια υπό την στέγη δύνανται να αποτελέσουν αντικείμενο οριζοντίου ιδιοκτησίας.

Επομένως, δεν είναι δυνατόν να συσταθεί διηρημένη ιδιοκτησία επί ανοικτού χώρου, εκτός εάν προβλέπεται διά της (μεταγεγραμμένης) συστατικής πράξεως ή βάσει (μεταγεγραμμένης) μεταγενεστέρας συμφωνίας όλων των διαδίκων ότι ο χώρος αυτός πρόκειται να ανοικοδομηθεί κατά παραχώρηση αυτοτελούς δικαιώματος κυριότητος επι του μελλοντικού ή των μελλοντικών ορόφων, οπότε η σύσταση διηρημένης ιδιοκτησίας αναφέρεται στους μελλοντικούς ορόφους ή διαμερίσματα ορόφων και τελεί σύμφωνα με το άρθρο 201 ΑΚ , υπό την αναβλητική αίρεση της κατασκευής αυτών.

Μέχρι της υλοποιήσεως του δικαιώματος υψούν επί του υφισταμένου δώματος οικοδομής, αυτό παραμένει κοινόχρηστος χώρος ο οποίος παρέχει δικαίωμα συγχρήσεως εις όλους τους οροφοκτήτες και σε καμία περίπτωση το δικαίωμα υψούν δεν παρέχει στο δικαιούχο την εξουσία αποκλειστικής χρήσεως του ακαλύπτου δώματος προ της σκεπάσεως του ακαλύπτου χώρου για την υλοποίηση του μελλοντικού ορόφου.

Με την υλοποίηση του δικαιώματος υψούν (προσθήκης καθ’ ύψος ορόφου), ο νέος όροφος περιέρχεται στον δικαιούχο της επεκτάσεως κατ’ αποκλειστική κυριότητα, νομή και κατοχή μετά του ανάλογου ποσοστού αναγκαστικής συγκυριότητος επί του εδάφους και των λοιπών κοινοχρήστων και κοινοκτήτων μερών της οικοδομής.

Το δικαίωμα επεκτάσεως της οικοδομής προς τα πάνω (υψούν) διά της προσθήκης νέων ορόφων, ανήκει από κοινού σε όλους τους συνιδιοκτήτες του εδάφους.

Ο προς ανοικοδόμηση προοριζόμενος χώρος δεν χαρακτηρίζεται ως αντικείμενο ιδιοκτησίας αλλά ως εκμεταλλεύσιμο αγαθό για την άσκηση του δικαιώματος επεκτάσεως (υψούν), το οποίο παρέχεται ως συνέπεια των απορρεουσών εξουσιών του δικαιώματος κυριότητος ή συγκυριότητος.

Μπορεί να συμφωνηθεί με την συστατική πράξη της οροφοκτησίας, ότι το δικαίωμα ύψουν ανήκει σε έναν ή ορισμένους εκ των πλειόνων συνιδιοκτητών του εδάφους, πλήν όμως και κατά την περίπτωση αυτή, το δικαίωμα ύψουν εμφανίζεται ως συνέπεια του υφισταμένου δικαιώματος συνιδιοκτησίας, άλλως είναι εξουσία εμπεριεχομένη εις το δικαίωμα συνιδιοκτησίας του δικαιούχου επί του εδάφους.

Έτσι το συγκεκριμένο δικαίωμα, δεν νοείται ως δικαίωμα κυριότητος αλλά ως εξουσία όλων των συνιδιοκτητών ή μερικών εξ αυτών κατά την συμφωνία των μερών απορρέουσα από το δικαίωμα κυριότητος ή συγκυριότητος αυτών επί του εδάφους της υφισταμένης οικοδομής.

Το δικαίωμα αυτό (της επεκτάσεως), το οποίον είναι μεταβιβαστό και σε τρίτο μη οροφοκτήτη, είναι αυτοτελές και ανεξάρτητο των ήδη υφισταμένων οριζοντίων ιδιοκτησιών.

Κατά τη διάταξη του, άρθρου 932 του Α.Κ., «σε περίπτωση αδικοπραξίας, ανεξάρτητα από την αποζημίωση για την περιουσιακή ζημία, το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη κατά την κρίση του χρηματική ικανοποίηση, λόγω  ηθικής βλάβης.

Αυτό ισχύει ιδίως για εκείνον που έπαθε προσβολή της υγείας, της τιμής ή της  αγνείας του ή στερήθηκε την ελευθερία του…». Από την άνω διάταξη προκύπτει  ότι σε περίπτωση προσβολής της υγείας προσώπου, φορέας της σχετικής αξιώσεως  για χρηματική ικανοποίηση είναι ο υποστάς άμεσα την ηθική βλάβη παθών, κατά  του οποίου στρέφεται η αδικοπραξία (ΑΠ 648/2002 ΕλλΔκ 2002.1616). Τέτοιο  πρόσωπο είναι ο φορέας του εννόμου αγαθού που προσβλήθηκε (λ.χ. ο ιδιοκτήτης  του βλαβέντος αυτοκινήτου, αυτός που τραυματίσθηκε συνεπεία αυτοκινητικού  ατυχήματος) ή άλλο πρόσωπο που είναι φορέας ενοχικού δικαιώματος που  προστατεύεται αδικοπρακτικά κατά την Α.Κ 914 (π,χ, μισθωτής, χρησάμενος)  (βλ. Κρητικό, Η Αποζημίωση από Τροχαία Αυτοκινητιστικά Ατυχήματα, εκδ. 1998, σελ. 330, αριθ. 945, ΕφΔωδ 212/2004 Δημ. ΝΟΜΟΣ). Εξαιρετικά σε περίπτωση θανατώσεως προσώπου δικαιούχοι είναι τα πρόσωπα που ανήκουν στην οικογένεια του θύματος.

Τρίτα πρόσωπα δεν δικαιούνται κατά το νόμο χρηματική ικανοποίηση έστω και εάν αυτά λόγω στενού συγγενικού ή άλλου στενού συνδέσμου δοκιμάζουν ψυχική στεναχώρια.

Η άκαμπτη εφαρμογή αυτής της αρχής όμως μπορεί να οδηγήσει σε σκληρότητες. Για τον λόγο αυτό, στις περιπτώσεις σοβαρών σωματικών κακώσεων του προσώπου που έχουν ως αποτέλεσμα την απώλεια σημαντικών λειτουργιών του σώματος συνεπεία των οποίων το πρόσωπο θεωρείται «φυτό» σε βαθμό που λίγο απέχει από τον ουσιαστικό θάνατο, αναγνωρίζεται και στους τρίτους (οικείους) αξίωση για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Τέτοιες γνωστές περιπτώσεις είναι ο σοβαρός τραυματισμός παιδιού, συνεπεία του οποίου περιέρχεται σε κατάσταση ασυνειδησίας και η περίπτωση ανικανότητας του προσώπου (του συζύγου) προς συνουσία ή τεκνοποιία. Στις περιπτώσεις αυτές αναγνωρίζεται αξίωση για χρηματική ικανοποίηση ηθικής βλάβης στους γονείς του τέκνου και στη σύζυγο του τραυματισθέντος (αλλά και στον ίδιο τον καταστάντα ανίκανο).

Εδώ είναι διαφορετική η περίπτωση που ο σοβαρός τραυματισμός του ανηλίκου παιδιού γίνεται μπροστά στα μάτια της μητέρας του, που παθαίνει νευρικό κλονισμό και αναγκάζεται να νοσηλευτεί σε νευρολογική κλινική. Αυτός θεωρείται ως σωματική κάκωση της ίδιας της μητέρας, δηλαδή και σε βάρος της τελείται αδικοπραξία. Συνεπώς και αυτή αμέσως υφίσταται ηθική βλάβη και δικαιούται κατ” αρχήν χρηματική ικανοποίηση (βλ. σχετ. Αθ, Κρητικό, Αποζημίωση  από τροχαία αυτοκινητικά ατυχήματα, Έκδοση 1998, σ. 332).

Γενικώς όμως κατά την κρατούσα νομολογία και θεωρία, τρίτα πρόσωπα δεν δικαιούνται κατά το νόμο χρηματικής ικανοποιήσεως, έστω και αν αυτά ενεπλάκησαν στο ατύχημα, πλην όμως δεν υπέστησαν σωματικές κακώσεις, εκτός και αν οι συνθήκες του ατυχήματος ήσαν τέτοιες ώστε υπέστησαν σωματική κάκωση, έστω  και με την μορφή του ψυχολογικού schok, οπότε στην περίπτωση αυτή οι ίδιοι θεωρούνται ως παθόντες από την αδικοπραξία και δικαιούνται χρηματικής  ικανοποιήσεως λόγω ηθικής τους βλάβης, (βλ. σχετ. Αθ. Κρητικό, ό.π., σελ. 330 επ. και υπ” αριθμ. 5665/2009 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιά, Α” ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ, ΕΠΙΔΙΚΙΑ 2010/48).

Πρόκειται, στις περιπτώσεις αυτές, για τις λεγόμενες ζημίες από σοκ («Shockschaden»), στις οποίες είναι δυνατόν να αναγνωριστεί δικαίωμα χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης και από κάθε άλλη προσβολή της προσωπικότητας τρίτου με την οποία θίγεται το συναίσθημα στοργής άλλου, αν η πράξη είναι παράνομη και έναντι των τρίτων και αν ο αιτιώδης σύνδεσμος καλύπτει και αυτά τα συναισθηματικά αποτελέσματα. Σε τέτοιας φύσεως περιπτώσεις βαρειών προσβολών τρίτου προσώπου, κατά την ορθότερη άποψη, κρίνεται ότι πρέπει να τύχει εφαρμογής με αναλογία η Α.Κ. 932 εδαφ. 3 (βλ. Στυλ. Πατεράκη, «Η χρηματική Ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης», Β” έκδοση, 2011, σελ.92).

Με πρόσφατη απόφασή του το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών, διέταξε την ανάθεση της άσκησης της επιμέλειας ανηλίκου και στους δύο γονείς από κοινού, με το σύστημα της εναλλασσόμενης κατοικίας του ανηλίκου στις οικίες των γονέων του, με τους οποίους θα διαμένει εκ περιτροπής, ενώ κατά τα λοιπά η γονική μέριμνα θα ασκείται και από τους δύο γονείς από κοινού (ΜΠΑ 9398/2022).

Σύμφωνα με το σκεπτικό του Δικαστηρίου αναφορικά με την συγκεκριμένη υπόθεση, οι δύο γονείς επιδεικνύουν ενδιαφέρον και αγάπη για την ανήλικη κόρη τους, έχουν αναπτύξει ισχυρό συναισθηματικό και ψυχικό δεσμό με αυτήν, έχουν τη θέληση να ασχοληθούν συστηματικά και να ασκήσουν το καθήκον της επιμέλειας της και είναι ικανοί να διεκπεραιώνουν τα καθήκοντα φροντίδας και τις υποχρεώσεις τους προς αυτήν.

Το δικαστήριο επεσήμανε ότι οι διάδικοι γονείς, δύνανται να παραμερίσουν τις προσωπικές τους διαφορές και να επιτύχουν ένα ελάχιστο πλαίσιο αλληλοκατανόησης και συνεργασίας για τη διαμόρφωση ενός περιβάλλοντος, που θα ευνοήσει την απρόσκοπτη βιοτική και ψυχολογική ανάπτυξη της κόρης τους, έτσι ώστε η παράλληλη ύπαρξη δυο κέντρων ζωής να μην αναστατώνει και απορρυθμίζει τη ζωή της ούτε να δημιουργεί σε αυτήν έλλειψη σταθερότητας και ανασφάλειας.

Το δικαστήριο έκρινε ότι, η άσκηση της επιμέλειας πρέπει να ανατεθεί και στους δύο γονείς από κοινού, οι οποίοι παρουσιάζονται ικανοί να ανταποκριθούν στο λειτουργικό αυτό καθήκον και να εξασφαλίσουν την ισόρροπη ανάπτυξη της προσωπικότητας της και τη διατήρηση της σταθερότητας και συνέχειας στις συνθήκες ανάπτυξης της με συναισθηματική ασφάλεια και ηρεμία, ιδίως ενόψει και των προβλημάτων υγείας που αντιμετωπίζει, έχοντας ως γνώμονα το βέλτιστο συμφέρον της ανήλικης κόρης των διαδίκων, το οποίο εξυπηρετείται από την ουσιαστική συμμετοχή και των δύο γονέων της στην ανατροφή και φροντίδα της και από την αποτροπή αποξένωσης της από καθέναν από αυτούς.

Πέραν των ανωτέρω, το δικαστήριο έκρινε ότι η ανάθεση της άσκησης της επιμέλειας και στους δύο γονείς είναι αναγκαία, προς το βέλτιστο συμφέρον του ανηλίκου, να συνδυασθεί με το σύστημα της εναλλασσόμενης διαμονής.

Ειδικότερα κατά το σκεπτικό του δικαστηρίου, η εναλλασσόμενη διαμονή κρίνεται εφικτή και ευεργετική για (α) τη διαφύλαξη της ισορροπίας στην καθημερινή της ζωή της ανήλικης, (β) την ανάπτυξη και ενίσχυση των δεσμών της με τους γονείς της, (γ) τον περιορισμό των δυσμενών επιπτώσεων, που αναμφίβολα προκαλεί η διάσπαση της συμβίωσης των γονέων της στην ψυχολογία και την εν γένει προσωπικότητα της και (δ) την προσαρμογή της σε μια συνεπή και διαρκή καθημερινή ρουτίνα

Το δικαστήριο τόνισε επίσης μεταξύ άλλων, ότι οι διάδικοι γονείς, πρέπει να επιδείξουν αυξημένη υπευθυνότητα και ευαισθητοποίηση και να διαπαιδαγωγούν την κόρη τους κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να μην γίνεται δέκτης αντιφατικών και διαφορετικών μηνυμάτων και υποδείξεων και προπάντων να τρέφει αισθήματα σεβασμού και αγάπης εξίσου και προς τους δύο γονείς της, με τους οποίους συνδέεται με άρρηκτο φυσικό δεσμό.

Η δημόσια διαθήκη, συντάσσεται ενώπιον συμβολαιογράφου, ενώ πρέπει να  είναι παρόντες τρεις μάρτυρες ή δεύτερος συμβολαιογράφος και ένας μάρτυρας, όπου ο διαθέτης δηλώνει προφορικά την τελευταία του βούληση.

Αν κατά  την σύνταξη της  διαθήκης  δεν τηρήθηκαν οι διατάξεις του νόμου, η διαθήκη είναι άκυρη.

Η δημόσια διαθήκη, συντάσσεται με δήλωση από το διαθέτη της τελευταίας του βούλησης ενώπιον συμβολαιογράφου, ενώ είναι παρόντες τρεις μάρτυρες ή δεύτερος συμβολαιογράφος και ένας μάρτυρας, σύμφωνα με όσα διαλαμβάνονται ειδικότερα στις διατάξεις των άρθρων 1725 και 1737 του ΑΚ.

Με βάση τα ανωτέρω, ο διαθέτης δηλώνει προφορικά την τελευταία του βούληση ενώπιον του συμβολαιογράφου και των λοιπών προσώπων, τα οποία συμπράττουν και είναι παρόντα σε όλη τη διάρκεια της πράξης, ενώ απαγορεύεται η παρουσία οποιουδήποτε άλλου προσώπου, πέραν του διαθέτη και των συμπραττόντων.

Κατά την διάταξη δε του άρθρου 1718 του ΑΚ, διαθήκη για τη σύνταξη της οποίας δεν τηρήθηκαν οι διατάξεις των άρθρων 1719 έως 1757 ΑΚ είναι άκυρη, εφόσον ο νόμος δεν ορίζει διαφορετικά.

Η ακυρότητα αυτή, επέρχεται αυτοδικαίως και η διαθήκη θεωρείται εξ αρχής ως μη γενομένη, χωρίς να απαιτείται η παρεμβολή σχετικής δικαστικής απόφασης, ενώ είναι επιτρεπτή μόνο n άσκηση αναγνωριστικής αγωγής για αναγνώριση της ακυρότητας.

Για την έγερση της σχετικής αναγνωστικής αγωγής, απαραίτητη προϋπόθεση συνιστά το έννομο προς τούτο συμφέρον, το οποίο πρέπει να είναι άμεσο, και θεωρείται ότι συντρέχει στο πρόσωπο των εξ αδιαθέτου κληρονόμων του διαθέτη, καθώς και των τετιμημένων με προγενέστερη έγκυρη διαθήκη κληρονόμων ή κληροδόχων, στους οποίους λόγω της ακυρότητας της διαθήκης περιέρχεται η κληρονομιά του.

Στην απόφαση 86/2021 του Τριμελούς Εφετείου Πατρών, αποδείχθηκε πως κατά την ημερομηνία σύνταξης της επίδικης διαθήκης ο διαθέτης αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα υγείας και βρισκόταν κλινήρης σε νοσοκομείο παρακολουθούμενος από ιατρούς και υποβαλλόμενος σε συνεχείς εξετάσεις. Αποδείχθηκε, επιπλέον, πως στο γραφείο του συμβολαιογράφου κατά την ημερομηνία σύνταξης της δημόσιας διαθήκης, δεν ήταν παρών ούτε ο μάρτυρας που φέρεται ως συμπράττων.

Συνεπώς, το δικαστήριο έκρινε πως η απουσία των ανωτέρω προσώπων, των οποίων ψευδώς βεβαιώθηκε η παρουσία από τον συντάξαντα τη διαθήκη συμβολαιογράφο, έχει ως αποτέλεσμα την ακυρότητα της διαθήκης.

Αναφέρθηκε δε, ότι  οι εξ αδιαθέτου συγκληρονόμοι του αποβιώσαντος πατέρα τους σε περίπτωση αναγνώρισης της ακυρότητας της επίμαχης δημόσιας διαθήκης, οι ενάγοντες – εφεσίβλητοι φέρουν άμεσο και ενεστώς έννομο συμφέρον από την αναγνώριση της ακυρότητας αυτής

Έτσι και σύμφωνα τα προαναφερόμενα, γίνεται αποδεκτό, ότι μόνη η απουσία του διαθέτη και ενός εκ των μαρτύρων αρκούν για να καταστεί η διαθήκη άκυρη, χωρίς να είναι αναγκαίο να αποδειχθεί και η πλαστότητα των υπογραφών τους επ’ αυτής ή η αλλοίωση του κειμένου της.

Όταν κάποιο άτομο, λόγω κάποια ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής ή εξαιτίας κάποιας σωματικής αναπηρίας, είτε λόγω τοξικομανίας και αλκοολισμού αδυνατεί να μεριμνά για τις προσωπικές του υποθέσεις, τότε με αίτηση είτε του ίδιου του πάσχοντος, είτε του συζύγου του πάσχοντος, είτε των γονέων του, των τέκνων του, είτε του Εισαγγελέως Πρωτοδικών ή του Δικαστηρίου αυτεπαγγέλτως, τίθεται σε δικαστική συμπαράσταση.  

Ακρογωνιαίο λίθο του θεσμού της δικαστικής συμπαράστασης αποτελεί το εποπτικό συμβούλιο, το οποίο αποτελείται από 3 έως 5 μέλη (συγγενείς και φίλοι), οι οποίοι διορίζονται από το αρμόδιο Δικαστήριο με σκοπό τον “έλεγχο” του δικαστικού συμπαραστάτη (1682 ΑΚ). Η αρμοδιότητα του εποπτικού συμβουλίου δεν συνίσταται μόνο στην εποπτεία της δράσης του δικαστικού συμπαραστάτη, αλλά διαδραματίζει αρκετές φορές και συμβουλευτικό ρόλο.

Είναι αρκετά σύνηθες στην πράξη, κάποιο μέλος του εποπτικού συμβουλίου της δικαστικής συμπαράστασης ενός προσώπου ανικάνου για δικαιοπραξία, να κωλύεται ή εκλείπει να αναλάβει και να εκτελέσει καθήκοντα, με αποτέλεσμα να υπάρχει ανάγκη άμεσης αντικατάστασης του.

Σύμφωνα με το άρθρο 1682 ΑΚ, «σε κάθε περίπτωση στερητικής δικαστικής συμπαράστασης έχουν, εφόσον ο νόμος δεν ορίζει διαφορετικά, ανάλογη εφαρμογή οι διατάξεις για την επιτροπεία ανηλίκων. Τα έργα της εποπτείας της δικαστικής συμπαράστασης ασκεί συμβούλιο από τρία έως πέντε μέλη, τα οποία διορίζονται με την ίδια απόφαση που διορίζει τον δικαστικό συμπαραστάτη από συγγενείς ή φίλους του συμπαραστατουμένου (εποπτικό συμβούλιο). Η δεύτερη παράγραφος του άρθρου 1634 εφαρμόζεται αναλόγως. Στην περίπτωση προσωρινού δικαστικού συμπαραστάτη, τα έργα της εποπτείας της δικαστικής συμπαράστασης ασκεί ο ειρηνοδίκης».

Επιπλέον με το άρθρο 1638 ΑΚ ορίζεται ότι «σε κάθε περίπτωση που το συμφέρον κάποιου μέλους του εποπτικού συμβουλίου, του συζύγου του ή συγγενούς του σε ευθεία γραμμή εξ αίματος ή εξ Αγχιστείας απεριόριστα και σε πλάγια γραμμή εξ αίματος έως το δεύτερο βαθμό είναι αντίθετο προς το συμφέρον του ανηλίκου, καθώς και σε κάθε άλλη περίπτωση όπου συντρέχει σπουδαίος λόγος, το δικαστήριο διορίζει αντικαταστάτη».

Από τον συνδυασμό των προαναφερόμενων άρθρων 1682 και 1638 ΑΚ προκύπτει επομένως ότι, ως αντικαταστάτης κάποιου μέλους του εποπτικού συμβουλίου διορίζεται από το δικαστήριο σε περίπτωση που το συμφέρον κάποιου μέλους του εποπτικού συμβουλίου είναι αντίθετο προς το συμφέρον του συμπαραστατούμενου, καθώς και σε κάθε άλλη περίπτωση, όπου συντρέχει σπουδαίος λόγος, όπως είναι ο θάνατος μέλους του εποπτικού συμβουλίου, επομένως, μετά το διορισμό του εποπτικού συμβουλίου το αρμόδιο δικαστήριο προβαίνει όταν συντρέχει σπουδαίος λόγος στην αντικατάσταση μέλους του εποπτικού συμβουλίου και ορίζει τον αντικαταστάτη του (ΜΠρΑθ 1321/2014 ΝΟΜΟΣ, ΜΠρΘεσ12481/2010, ΜΠρΑθ 7646/2009, ΜΠρΑΘ 2928/2008 ΔΣΑΝΕΤ).

Aπό τη διάταξη του άρθρου 932 ΑΚ, κατά την οποία το δικαστήριο, σε περίπτωση αδικοπραξίας, μπο­ρεί να επιδικάσει εύλογη, κατά την κρίση του, χρημα­τική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης σε εκείνον που υπέστη προσβολή της υγείας, της τιμής ή της αγνείας του ή στερήθηκε την ελευθερία του, προκύπτει σαφώς ότι δικαιούχος της απαιτήσεως για χρηματική ικανο­ποίηση λόγω ηθικής βλάβης είναι το πρόσωπο που άμεσα υπέστη την ηθική βλάβη από την αδικοπραξία. Τέτοιο πρόσωπο είναι ο φορέας του προσβληθέντος εννόμου αγαθού και, επί βλάβης του σώματος ή της υγείας, εκείνος που την υπέστη, ήτοι ο παθών. Η έμμεση ηθική βλάβη, δηλαδή, δεν αποκαθίσταται. Κατά συνέπεια, τρίτα πρό­σωπα δεν δικαιούνται κατά νόμο χρηματική ικανοποί­ηση, έστω κι αν αυτά, λόγω στενού συγγενικού δε­σμού τους με τον παθόντα, δοκιμάζουν ψυχικό πόνο και στενοχώρια, όπως συμβαίνει στην περίπτωση των γονέων που υφίστανται ψυχικό άλγος εξαιτίας βλάβης του σώματος ή της υγείας του τέκνου τους. Στην περίπτωση αυτή, η ηθική βλάβη των γονέων είναι έμμεση και, ως εκ τούτου, δεν αποκαθίσταται (βλ. Γε­ωργιάδη-Σταθόπουλου, ΕρμΑΚ, άρθρο 932 αρ. 2, ΟλΑΠ 18/2004, ΧρΙΔ 2004.932, η οποία δέχεται τη δυνατότητα γέννησης αξίωσης ηθικής βλάβης τρίτου σε εξαι­ρετικές περιπτώσεις, που προβλέπονται από τον νόμο, ΑΠ 1425/2010, Τ.Ν.Π. Νόμος, ΕφΠειρ 485/2014, Τ.Ν.Π. Νό­μος, ΕφΑθ 36/2004, ΕλλΔνη 2005.181).

Η ΕφΔωδ 65/2016 (Αρμ 2017.354), ωστόσο, διαφοροποιούμενη από τα προρρηθέντα, διέλαβε ότι «η άκαμπτη εφαρμογή της παραπάνω αρχής είναι προφανές ότι μπορεί να οδηγήσει σε σκληρότητες και ανεπιεική αποτελέσματα. Τούτο φαίνεται καθαρά σε περιπτώσεις σοβαρών τραυματισμών με ανίατες ή μόνιμες και βαριές συνέπειες που επηρεάζουν σε κρίσιμο βαθμό το στενό κύκλο των οικείων. Έτσι, στις περιπτώσεις σοβαρών σωματικών κακώσεων του προ­σώπου που έχουν ως συνέπεια την απώλεια σημαντι­κών λειτουργιών του σώματος συνεπεία των οποίων το πρόσωπο θεωρείται «φυτό», σε βαθμό τέτοιο, που λίγο απέχει από τον ουσιαστικό θάνατο, αναγνωρί­ζεται και σε τρίτους (οικείους) αξίωση χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης. Τέτοια σοβαρή περίπτωση είναι, μεταξύ άλλων, ο σοβαρός τραυμα­τισμός παιδιού, συνεπεία του οποίου αυτό περιέρχε­ται σε κατάσταση ασυνειδησίας, στην οποία μπορεί να αναγνωριστεί αξίωση χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης στους γονείς του τέκνου, εφό­σον προκύπτει ότι η ηθική βλάβη την οποία οι τελευ­ταίοι υφίστανται υπερβαίνει τις συνέπειες τις οποί­ες υφίστανται οι οικείοι σε τέτοιες περιπτώσεις και αποκτά σημασία ιδιαίτερης, ξεχωριστής, βλάβης του οικείου (βλ. Κρητικού, «Αποζημίωση από Αυτοκινητικά Ατυχήματα» [Δ΄ έκδοση, 2008], σελ. 401, αρ. 18, Γεωρ­γιάδη, Ενοχικό Δίκαιο [Γενικό Μέρος, β΄ έκδοση, 2015], σελ. 675, αρ. 21, όπου και παραπομπές σε νομολογία: ΕφΛαρ 919/2005, ΕΣυγκΔ 2006.283, ΕφΑθ 3496/2001 ΑρχΝ 2003.67, ΕφΠατρ 798/1999, ΕΣυγκΔ 1999.635, πρβλ. ΕφΛαρ 325/2011, Τ.Ν.Π. Ισοκράτης)». Με το σκεπτικό, λοιπόν, ότι στην κρινόμενη περίπτωση «η επίδραση του τραυματισμού υπερέβαινε τα συνήθη όρια», η ΕφΔωδ 65/2016 επιδίκασε χρηματική ικανοποίηση στους γονείς του τραυματισθέντος.

Το προεκτεθέν σκεπτικό, εξ άλλου, είχε προηγουμένως διαλάβει η ΕφΠειρ 886/2008, κατά την οποία στις ως άνω περιγραφόμενες «σοβαρές περιπτώσεις» συγκαταλέγεται και η «περίπτωση ανικανότητος του προσώπου (του συζύγου) προς συνουσία ή τεκνοποιία κλπ», κατά την οποία (ενν. περίπτωση) αναγνωρίζεται αξίωση χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης στη σύζυγο του τραυματισθέντος.[1]

Συγκρινόμενη με τη μόλις λεχθείσα απόφαση, πάντως, η προγενέστερη ΜΠρΑθ 2975/2005 (ΕΠΙΔΙΚΙΑ 2006.43) “υπερθεματίζει” ως προς το εύρος της αποδοχής της ηθικής βλάβης εμμέσως ζημιωθέντος προσώπου ως αποκαταστατέας, δοθέντος το μεν ότι αναγνώρισε αξίωση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης στον αρραβωνιαστικό – ουχί σύζυγο – της τραυματισθείσης, το δε ότι έπραξε τούτο όχι επί τη βάσει «ανικανότητος [αυτής] προς συνουσία ή τεκνοποιία κλπ», αλλά επειδή αυτός υπέστη καταθλιπτικά επεισόδια και αναγκάστηκε να ακολουθήσει ψυχοθεραπευτική αγωγή εξαιτίας του σοβαρού τραυματισμού της μνηστής του. Πλέον συγκεκριμένα, η περί ης ο λόγος απόφαση διέλαβε σχετικώς τα ακόλουθα: «Ζητά δε (ενν. ο αρραβωνιαστικός της τραυματισθείσης) την επιδίκαση ποσού 44.064,56 ευρώ για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, (…) κυρίως λόγω του τραυματισμού της μνηστής του V.Τ., υποστάς καταθλιπτικά επεισόδια και παρακολουθούμενος με ψυχοθεραπευτική αγωγή. Στην περίπτωση αυτή, το ψυχικό κόστος που υπέστη ο παραπάνω δεύτερος ενάγων από τον σοβαρό τραυματισμό της ως άνω μνηστής του είχε σοβαρές συνέπειες στην υγεία του, εφόσον, όπως προελέχθη, αντιμετωπίζει ψυχολογικά προβλήματα και λόγω της καταστάσεως της μνηστής του δεν μπορεί να επικοινωνήσει μαζί της και είναι αμφίβολο αν θα το κατορθώσει αυτό στο μέλλον. Ενόψει των παραπάνω, το Δικαστήριο κρίνει ότι πρέπει να του επιδικαστεί χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης (άρθρο 932 ΑΚ) ύψους 25.000 ευρώ, ποσό που το Δικαστήριο κρίνει εύλογο.».

Στην ίδια ως άνω συνάφεια, περαιτέρω, αξιομνημόνευτη τυγχάνει και η ΜΠρΒολ 253/2002 (ΕΠΙΔΙΚΙΑ 2003.185), που αναγνώρισε αξίωση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης στη μητέρα και τον πατέρα του τραυματισθέντος, δεχόμενη ότι «ως προς την αιτούμενη από τους γονείς του πρώτου ενάγοντος χρηματική ικανοποίηση, ενόψει του σοβαρότατου τραυματισμού που υπέστη ο υιός τους, εξαιτίας του οποίου αυτός δεν επικοινωνεί πλέον με το περιβάλλον του,[2] κατέστη δε εφ’ όρου ζωής ανάπηρος, του βαθμού του πταίσματος, που βαρύνει τον ίδιο τον παθόντα, του βαθμού και της έντασης της ψυχικής και σωματικής ταλαιπωρίας που υπέστησαν, της θλίψεως και του πόνου που δοκίμασε καθένας από τους ως άνω δικαιούχους, την κοινωνικοοικονομική θέση και κατάσταση των εναγόντων – γονέων, καθώς και όλες τις εν γένει περιστάσεις, ακόμη και εκείνες που δεν μνημονεύονται ρητά, το Δικαστήριο κρίνει ότι τόσο η δεύτερη ενάγουσα, όσο και ο τρίτος ενάγων, ως γονείς του παθόντος, υπέστησαν πράγματι ηθική βλάβη (για τη νομιμότητα του εν λόγω κονδυλίου βλ. σχ. Κρητικό, ό.π.,[3] παρ. 949, σελ. 331, ΕφΠατρ 798/1999 ΕΣυγκΔ 1999.635), για την αποκατάσταση της οποίας, μετά τη στάθμιση των κατά νόμο στοιχείων (άρθρο 932 ΑΚ), πρέπει να αναγνωρισθεί ότι οφείλεται σε αυτούς, για μεν τη μητέρα του (δεύτερη ενάγουσα) το ποσό των σαράντα τεσσάρων χιλιάδων (44.000) ευρώ, για δε τον πατέρα του (τρίτο ενάγοντα) το ποσό των είκοσι εννέα χιλιάδων (29.000) ευρώ, τα οποία κρίνονται ως εύλογα και δίκαια».