Δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως η υπουργική απόφαση για την ηλεκτρονική αίτηση και έκδοση άδειας πολιτικού γάμου. Η απόφαση ρυθμίζει την διαδικασία υποβολής ηλεκτρονικής αίτησης και την έκδοση ηλεκτρονικής άδειας πολιτικού γάμου, μέσω της εφαρμογής των θυρίδων φορέων και χρηστών της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.g r- ΕΨΠ). Στο πεδίο εφαρμογής της απόφασης, εντάσσονται οι γάμοι που τελούνται μεταξύ ενήλικων Ελλήνων πολιτών, εγγεγραμμένων στα Δημοτολόγια της χώρα.

Ηλεκτρονική εφαρμογή για άδεια πολιτικού γάμου.

1. Δημιουργείται και παρέχεται μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr - ΕΨΠ) εφαρμογή για την υποβολή ηλεκτρονικής αίτησης - υπεύθυνης δήλωσης και την έκδοση ηλεκτρονικής άδειας πολιτικού γάμου («εφαρμογή»).
2. Χρήστες της εφαρμογής, με την επιφύλαξη των παρ. 1 και 5 του άρθρου 3, είναι:

α) Έλληνες πολίτες («μελλόνυμφοι») που υποβάλλουν ηλεκτρονική αίτηση για την έκδοση άδειας πολιτικού γάμου και πληρούν τις εξής προϋποθέσεις:

αα) έχουν συμπληρώσει το νόμιμο όριο ενηλικότητας,

αβ) πρόκειται να τελέσουν πολιτικό γάμο στην Ελλάδα με Έλληνα πολίτη που έχει συμπληρώσει το νόμιμο όριο ενηλικότητας,

αγ) έχουν τη μόνιμη κατοικία τους στην Ελλάδα,

β) αρμόδιοι δημοτικοί υπάλληλοι («δημοτικοί υπάλληλοι»), που παραλαμβάνουν στις θυρίδες του οικείου Δήμου τις ηλεκτρονικές αιτήσεις, με σκοπό την διεκπεραίωσή τους και την έκδοση ηλεκτρονικής άδειας πολιτικού γάμου με τη χρήση της εφαρμογής.

Πρόσβαση στην εφαρμογή και ενέργειες χρηστών.

1. Οι μελλόνυμφοι αποκτούν πρόσβαση στην εφαρμογή κατόπιν αυθεντικοποίησης, σύμφωνα με το άρθρο 24 του ν. 4727/2020 και οι δημοτικοί υπάλληλοι κατόπιν αυθεντικοποίησης μέσω Κωδικών Δημόσιας Διοίκησης των «Κωδικών Δημόσιας Διοίκησης» σύμφωνα με την υπό στοιχεία 29810 ΕΞ/23-10.2020 απόφαση του Υπουργού Επικρατείας «Διαδικασία αυθεντικοποίησης υπαλλήλων του δημοσίου τομέα σε ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες».
2. Κάθε μελλόνυμφος καταχωρίζει στην εφαρμογή τα στοιχεία που απαιτούνται από το νόμο για την έκδοση άδειας πολιτικού γάμου και ιδίως:

α) τα προσωπικά του στοιχεία,

β) τα στοιχεία του Δήμου στον οποίο πρόκειται να τελεστεί ο πολιτικός γάμος,

γ) τα στοιχεία του/της έτερου μελλοντικού/μελλοντικής συζύγου και

δ) τα στοιχεία του εκδοθέντος ηλεκτρονικού παραβόλου.

1. Κάθε μελλόνυμφος μεταφορτώνει τα απαραίτητα δικαιολογητικά, και ιδίως αυτά που αποδεικνύουν την μόνιμη κατοικία του στην Ελλάδα και την πλήρωση της υποχρέωσης γνωστοποίησης γάμου.
2. Κάθε μελλόνυμφος δηλώνει υπεύθυνα μέσω της εφαρμογής ότι δεν συντρέχουν στο πρόσωπό του τα κωλύματα γάμου που προβλέπονται στα άρθρα 1354, 1356, 1357 και 1360 του ΑΚ.
3. Για την τελική υποβολή της αίτησης απαιτείται η καταχώριση του κωδικού μιας χρήσης (“one-time passwordOTP”) που κάθε μελλοντικός σύζυγος λαμβάνει στον πιστοποιημένο αριθμό κινητού τηλεφώνου που έχει καταχωρίσει στο Εθνικό Μητρώο Επικοινωνίας (Ε.Μ.Επ.).
4. Η αίτηση κάθε μελλοντικού συζύγου φέρει τα χαρακτηριστικά ασφαλείας της παρ. 3 του άρθρου 27 του ν. 4727/2020 και συγκεκριμένα:

α) μοναδικό κωδικό αριθμό σε αλφαριθμητική μορφή και σε μορφή QR και

β) εγκεκριμένη ή προηγμένη ηλεκτρονική υπογραφή του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης.

1. Η αίτηση της παρ. 5 έχει ισχύ πρωτότυπου εγγράφου, όταν διακινείται ως ηλεκτρονικό έγγραφο με χρήση Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ), ή αντιγράφου, όταν διακινείται ως έντυπο έγγραφο, σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 27 του ν. 4727/2020.
2. Με την υποβολή της αίτησης από κάθε μελλόνυμφο, αυτή αποστέλλεται ηλεκτρονικά στον Δήμο μόνιμης κατοικίας αυτού και αντίγραφό της αποθηκεύεται στην προσωπική θυρίδα του μελλοντικού συζύγου που την υπέβαλε.

Οι δημοτικοί υπάλληλοι παραλαμβάνουν τις ηλεκτρονικές αιτήσεις στο περιβάλλον των θυρίδων του οικείου Δήμου και τις διαχειρίζονται σύμφωνα με τις αρμοδιότητές τους, χωρίς να απαιτούνται οι εσωτερικές διαδικασίες πρωτοκόλλησης του φορέα, όπως ορίζεται στο εδ. α’ της παρ. 4 του άρθρου 5 της υπό στοιχεία 5620 ΕΞ 2021 απόφασης του Υπουργού Επικρατείας «Ρύθμιση ειδικότερων θεμάτων για την υποβολή αιτήσεων και την έκδοση εγγράφων μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr - ΕΨΠ) καθώς και για τη χρήση των θυρίδων φορέων και χρηστών που τηρούνται σε αυτή», όπως τροποποιήθηκε με την υπό στοιχεία 36126 ΕΞ 2022 υπουργική απόφαση. Οι δημοτικοί υπάλληλοι ελέγχουν την ορθή υποβολή της αίτησης και των δικαιολογητικών και την πλήρωση των νόμιμων όρων χορήγησης άδειας πολιτικού γάμου, ύστερα από διασταύρωση των δηλούμενων στοιχείων με το Μητρώο Πολιτών.

Αποσφράγιση ακινήτου, ονομάζεται η διαδικασία που πρέπει να ακολουθηθεί σε περίπτωση που ένα ακίνητο (σπίτι, διαμέρισμα) έχει σφραγισθεί από την αστυνομία λόγω θανάτου εις αυτού του διαμένοντος προσωπου.

Για να γίνει αποσφράγιση θα πρέπει να έχει διενεργηθεί ή σφράγιση του ακινήτου, η οποία όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, διατάσσεται σε περίπτωση θανάτου του διαμένοντος, ύστερα από απόφαση του Διοικητή του Αστυνομικού Τμήματος ή του Ειρηνοδικείου.

Η σφράγιση γίνεται με την τοποθέτηση ταινίας και βουλοκερίου επί της θύρας και συντάσσεται σχετική έκθεση. Τα κλειδιά φυλάσσονται στην Γραμματεία του Ειρηνοδικείου.

Η αποσφράγιση διατάσσεται μόνο με απόφαση του αρμόδιου Ειρηνοδικείου, το οποίο δικάζει κατά την διαδικασία της Εκουσίας Δικαιοδοσίας.

Ο έχων έννομο συμφέρον πρέπει να καταθέσει αίτηση (δικόγραφο) ενώπιον του Ειρηνοδικείου, αντίγραφο της οποίας πρέπει να επιδώσει στην αστυνομική αρχή που επέβαλλε την σφράγιση καθώς και στον Συμβολαιογράφο που διενήργησε την σφράγιση του ακινήτου. Αίτημα της αίτησης είναι η αποσφράγιση του ακινήτου.

Δυνητικά μπορεί να ζητήσει την απογραφή των πραγμάτων που θα βρεθούν. πχ σε περίπτωση αποδοχής με το ευεργέτημα της απογραφής). Κατά την δικάσιμο προσκομίζονται όλα τα απαραίτητα δικαιολογητικά (αναλόγως το έννομο συμφέρον του αιτούντος) και μπορεί να εξεταστεί και μάρτυρας.

Με την απόφαση ορίζεται και ο Συμβολαιογράφος που θα διενεργήσει την αποσφράγιση, ο οποίος ορίζει την ημέρα και την ώρα που θα διενεργηθεί.

Επίσης, καλεί να παρασταθούν σε αυτήν οι διάδικοι. Ο Συμβολαιογράφος κατά την αποσφράγιση είναι υποχρεωμένος να ελέγξει ότι η σφραγίδες είναι άθικτες. Σε περίπτωση που διαπιστώσει ότι έχουν παραβιαστεί, διακόπτει κάθε περαιτέρω ενέργεια και αναφέρει τούτο στον Ειρηνοδίκη. Για την αποσφράγιση και την τυχόν απογραφή συντάσσεται έκθεση που περιέχει τα απαιτούμενα από τον νόμο στοιχεία.

Κάθε διαφορά που προκύπτει κατά την αποσφράγιση ή την απογραφή επιλύεται προσωρινά από τον Συμβολαιογράφο που τις διενεργεί και γίνεται σχετική μνεία στην έκθεση που συντάσσεται.

Οποιοσδήποτε όμως έχει έννομο συμφέρον μπορεί να ζητήσει από τον Ειρηνοδίκη να ανακαλέσει την απόφαση του Συμβ/φου και να επανέλθουν τα πράγματα στην προτέρα κατάσταση.

Σε περίπτωση διασυνοριακής κληρονομικής διαδοχής, κληρονομικής διαδοχής δηλαδή με στοιχεία αλλοδαπότητας που αφορούν άλλο κράτος-μέλος της ΕΕ, παρέχεται η δυνατότητα, πέραν της έκδοσης κληρονομητηρίου κατά τις διατάξεις του ΑΚ, η έκδοση του αποκαλούμενου «ευρωπαϊκού κληρονομητηρίου». Παρακάτω επιχειρείται μια συγκριτική αποτίμηση των δύο πιστοποιητικών, προκειμένου να καταστούν διακριτές οι μεταξύ τους διαφοροποιήσεις.

Α. ΕΚΔΟΣΗ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ

Τόσο το εθνικό, όσο και το ευρωπαϊκό κληρονομητήριο εκδίδονται με την ίδια ακολουθούμενη διαδικασία, ενώπιον των αρμόδιων δικαστικών αρχών. Οι, δε, κανόνες εύρεσης του αρμόδιου δικαστηρίου και του δικαίου που θα διέπει την κληρονομική διαδοχή είναι κοινοί. Αντίστοιχα, ο κληρονόμος καλείται και στις δύο περιπτώσεις να αποδείξει το κληρονομικό του δικαίωμα κατά τρόπο ώστε να δημιουργείται πλήρης δικανική πεποίθηση του δικαστηρίου.

Μια σημαντική διαφορά, ωστόσο, εντοπίζεται στην μετά την έκδοση χρήση του πιστοποιητικού. Συγκεκριμένα, αν ο κληρονόμος επιθυμεί να χρησιμοποιήσει το κληρονομητήριο σε άλλο κράτος-μέλος από αυτό που το εξέδωσε, για το μεν εθνικό κληρονομητήριο απαιτείται η κήρυξή του ως εκτελεστού κατόπιν αίτησής του στις αρμόδιες αρχές του κράτους όπου επιθυμεί να το χρησιμοποιήσει, για το δε ευρωπαϊκό ισχύει η άνευ ετέρου αναγνώριση και εκτέλεση. Παρέχεται, συνεπώς, μια σημαντική διευκόλυνση στον κάτοχο του ευρωπαϊκού πιστοποιητικού.

Από την άλλη, δεν θα πρέπει να διαφεύγει της προσοχής ότι μετά το πέρας εξαμήνου το ευρωπαϊκό κληρονομητήριο θα πρέπει να ανανεωθεί, ζητώντας από το εκδόν δικαστήριο την χορήγηση νέου αντιγράφου, περιορισμός που δεν ισχύει για το εθνικό κληρονομητήριο.

Β. ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΙΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ

Αμφότερα τα πιστοποιητικά παράγουν δημόσια πίστη, καθώς και (μαχητό) τεκμήριο ακρίβειας του αναγραφόμενου ως κληρονόμου. Τούτο σημαίνει, ότι ο τρίτος που συναλλάσσεται με τον αναγραφόμενο ως κληρονόμο είναι προστατευμένος, ακόμη κι αν σε μεταγενέστερο χρόνο αποδειχθεί ότι το κληρονομητήριο είναι ανακριβές ή αναληθές.

Εκεί που εντοπίζεται η διαφοροποίηση είναι στην έκταση της παρεχόμενης προστασίας. Και τούτο διότι το μεν εθνικό κληρονομητήριο προστατεύει έναν μεγαλύτερο κύκλο συναλλαγών (υποσχετικές και εκποιητικές συμβάσεις), χωρίς να προϋποθέτει την γνώση ή την επίδειξή του στον τρίτο συναλλασσόμενο. Από την άλλη, το ευρωπαϊκό κληρονομητήριο προστατεύει τον συναλλασσόμενο μόνο στις εκποιητικές συμβάσεις (πχ στην μεταβίβαση ενός ακινήτου), ενώ προκειμένου να παράσχει την παραπάνω προστασία, θα πρέπει αφενός ο τρίτος να τελεί σε γνώση της ύπαρξής του, αφετέρου να του επιδειχθεί το σχετικό πιστοποιητικό πριν τη συναλλαγή.

Τέλος, κανένα εκ των δύο πιστοποιητικών δεν προστατεύει τον τρίτο που γνώριζε εκ των προτέρων ότι το κληρονομητήριο δεν ήταν ακριβές. Η διαφορά είναι πως το ευρωπαϊκό κληρονομητήριο παύει να παρέχει προστασία ακόμη κι αν αποδειχθεί ότι ο τρίτος από βαριά αμέλεια αγνοούσε την ανακρίβεια, σε αντίθεση με το εθνικό που απαιτεί θετική γνώση αυτής.

 Υπάρχουν διάφορες περιπτώσεις τροχαίων ατυχημάτων που ανακύπτουν καθημερινώς: Μια τέτοια περίπτωση είναι και αυτή στην οποία ρυμουλκούμενο τρέιλερ αποσυνδέεται από το ρυμουλκό και συγκρούεται με τρίτο όχημα. Το καίριο ζήτημα που τίθεται εν προκειμένω αφορά τόσο την ύπαρξη, όσο και την έκταση της αποζημιωτικής ευθύνης της ασφαλιστικής εταιρείας, στην οποία είναι ασφαλισμένο το ρυμουλκό όχημα και, συγκεκριμένα, εάν αυτή η ευθύνη θα συμπεριλαμβάνει και τα ζημιογόνα γεγονότα που προκαλούνται από το ρυμουλκούμενο.

 Επί της αρχής, ο νόμος ρητώς εντάσσει και τα ρυμουλκούμενα οχήματα στην κατηγορία των αυτοκινήτων, επί των οποίων τυγχάνει εφαρμογής ο Ν. 489/76 «Περί Υποχρεωτικής Ασφαλίσεως των εξ’ ατυχημάτων αυτοκινήτων αστικής ευθύνης», ορίζοντας πως «Ως αυτοκίνητο θεωρείται και κάθε ρυμουλκούμενο όχημα συζευγμένο μετά του κυρίως αυτοκινήτου ή μη, ως και ποδήλατο εφοδιασμένο με βοηθητικό κινητήρα». Μάλιστα, κατά την νομολογία, το ρυμουλκούμενο θεωρείται αυτοκίνητο, ακόμα και αν έχει αποσυνδεθεί από το κύριο αυτοκίνητο ρυμουλκό.

Σε σχετική υπόθεση - σταθμό που ανέκυψε, ρυμουλκούμενο όχημα αποσυνδέθηκε από το ρυμουλκό και κινούμενο εισήλθε στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας, όπου και συγκρούστηκε με διερχόμενο όχημα, το οποίο εξετράπη της πορείας του και προσέκρουσε σε παρακείμενη μάντρα οικοδομής. Από την εν λόγω σύγκρουση προκλήθηκαν υλικές ζημιές στο όχημα, αλλά και ο τραυματισμός του οδηγού του.

Από τα παραπάνω πραγματικά περιστατικά, αβίαστα μπορεί να συναχθεί η υπαιτιότητα του οδηγού του ρυμουλκού, ο οποίος δεν προέβη σε επαρκή έλεγχο του οχήματος του, για να εξασφαλίσει την ασφαλή πρόσδεση του ρυμουλκούμενου, υπαιτιότητα που δέχθηκε και το Δικαστήριο.

Το κρίσιμο, ωστόσο, ερώτημα που τέθηκε αφορούσε την ευθύνη προς αποζημίωση της ασφαλιστικής εταιρείας, δεδομένου ότι ασφαλιζόμενο όχημα ήταν το ρυμουλκό και όχι το ρυμουλκούμενο, που προκάλεσε το ζημιογόνο γεγονός. Κατά την εναγόμενη ασφαλιστική εταιρία, δεν ετίθετο ζήτημα ευθύνης, ακριβώς διότι η κάλυψη που παρείχε δεν εκτεινόταν παρά στο ρυμουλκό αυτοκίνητο. Ο εν λόγω ισχυρισμός όμως απορρίφθηκε από το Δικαστήριο, με το σκεπτικό ότι, ακόμα και αν υπήρχε σχετικός όρος στο ασφαλιστήριο συμβόλαιο, που εξαιρούσε από την ασφαλιστική κάλυψη την συγκεκριμένη περίπτωση, η αξίωση της ενάγουσας εν προκειμένω πήγαζε απευθείας από τον νόμο και δεν μπορούσε να αποκλεισθεί ακόμα και από αντίθετη συμφωνία. Διαφορετική θα ήταν η απάντηση, στην περίπτωση που το ζημιογόνο γεγονός προκαλούνταν λόγω επενέργειας διαφορετικής δύναμης στο όχημα, που καθιστούσε αδύνατο τον έλεγχο από τον οδηγό του. Μη συντρέχουσας τέτοιας περίπτωσης εν προκειμένω, το Δικαστήριο κατέληξε στο ότι η ασφαλιστική εταιρία ευθύνεται εις ολόκληρον με τον οδηγό του ζημιογόνου αυτοκινήτου.

Το Σύμφωνο συμβίωσης είναι ένας τρόπος επισημοποίησης μιας σχέσης, αντί για την τέλεση θρησκευτικού ή πολιτικού γάμου. Πραγματοποιείται με συμβολαιογραφικό έγγραφο μεταξύ των μερών, του ζευγαριού δηλαδή, με την αυτοπρόσωπη παρουσία και υπογραφή τους στον συμβολαιογράφο και ολοκληρώνεται όπως και ο θρησκευτικός ή πολιτικός γάμος, με την κατάθεση αντιγράφου του συμβολαιογραφικού αυτού εγγράφου, στο Ληξιαρχείο του τόπου διαμονής του ζευγαριού.

Σύμφωνο συμβίωσης, μπορούν να συνάψουν όσοι έχουν κλείσει τα 18 τους έτη και είναι πλήρως δικαιοπρακτικά ικανοί, σύμφωνα με τον νόμο, ενώ αποκλείονται από την σύναψη συμφώνου συμβίωσης και ως εκ τούτου το σύμφωνο συμβίωσης είναι άκυρο:

1. Όσοι δεν έχουν κλείσει τα 18 τους χρόνια.
2. Όσοι έχουν ήδη συνάψει άλλον γάμο θρησκευτικό ή πολιτικό ή είχαν συνάψει Σύμφωνο Συμβίωσης με άλλο πρόσωπο, χωρίς να έχει λυθεί ακόμα ο γάμος ή το προηγούμενο Σύμφωνο Συμβίωσης.
3. Όσοι έχουν σχέση υιοθεσίας μεταξύ τους, δηλαδή μεταξύ του υιοθετούντος και του υιοθετούμενου απαγορεύεται η σύναψη Συμφώνου Συμβίωσης. Το ίδιο ακριβώς ισχύει και για την τέλεση γάμου, θρησκευτικού ή πολιτικού.
4. Όσοι είναι συγγενείς εξ αίματος έως τετάρτου βαθμού, δηλαδή απαγορεύεται η σύναψη Συμφώνου Συμβίωσης μεταξύ πρώτων ξαδέρφων.

Αναφορικά με το σύμφωνο συμβίωσης, ο νόμος αναγνωρίζει για τις προσωπικές σχέσεις του ζευγαριού, όλα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που έχει κάθε ζευγάρι που έχει τελέσει θρησκευτικό ή πολιτικό γάμο, ενώ για τις μη προσωπικές σχέσεις, το ζευγάρι μπορεί ως ένα βαθμό, αν θέλει να ορίσει διαφορετικά τις σχέσεις του και να τις αποτυπώσει στο συμβολαιογραφικό έγγραφο του συμφώνου συμβίωσης που θα υπογράψουν.

Σημαντικό επίσης είναι το γεγονός, ότι ο νόμος αποκλείει την εκ των προτέρων, δηλαδή πριν από την σύναψη του συμφώνου συμβίωσης, παραίτηση του δικαιώματος αξίωσης συμμετοχής στα αποκτήματα.

Περαιτέρω, ο νόμος προβλέπει ότι υπάρχει κληρονομικό δικαίωμα μεταξύ των μερών, ωστόσο μπορούν τα μέρη να παραιτηθούν από την νόμιμη μοίρα που προβλέπει ο νόμος και να καταγραφεί αυτή η παραίτηση τους στο σύμφωνο συμβίωσης.

Όσον αφορά τα μέρη, με την σύναψη του συμφώνου συμβίωσης δεν αλλάζει το επώνυμο τους, αλλά μπορεί ο καθένας να χρησιμοποιεί το επώνυμο του άλλου αν το επιθυμεί και αν σε αυτό συμφωνεί και το άλλο μέρος. Όσον αφορά το επώνυμο των παιδιών, αυτό θα είναι κοινό για όλα τα παιδιά και θα είναι αυτό που συμφώνησαν και έχουν δηλώσει οι γονείς. Το επώνυμο των τέκνων θα πρέπει να είναι το επώνυμο του ενός ή και των δύο γονέων, αλλά όχι πάνω από δύο επώνυμα συνολικά.

Επιπλέον, η γονική μέριμνα των τέκνων που γεννήθηκαν από γονείς που έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης, ανήκει και ασκείται και από τους δύο γονείς από κοινού.

Η σύνταξη του κειμένου που θα αποτελέσει το σύμφωνο συμβίωσης που θα υπογραφεί σε συμβολαιογράφο, γίνεται από δικηγόρο, ο οποίος πρέπει να έχει την εμπειρία και τις γνώσεις για την ορθή νομικά και ουσιαστικά σύνταξη του περιεχομένου, το οποίο θα είναι αυτό που θα αποτελεί την βάση εξασφάλισης των δικαιωμάτων του ενός μέρους με το άλλο μέρος.

Λύση του Συμφώνου Συμβίωσης.

Το Σύμφωνο Συμβίωσης λύεται, είτε με:

α) με συμφωνία των μερών για λύση του συμφώνου, η οποία καταρτίζεται συμβολαιογραφικά και υπογράφουν και τα δύο μέρη αυτοπροσώπως,

β) με δήλωση του ενός μέρους προς το άλλο, που καταρτίζεται και πάλι συμβολαιογραφικά.

Στην περίπτωση (β), προϋπόθεση αποτελεί, το μέρος που επιθυμεί την λύση του συμφώνου συμβίωσης μονομερώς, να έχει καλέσει πρώτα το άλλο μέρος για συναινετική επίλυση του συμφώνου με εξώδικη δήλωση που θα του επιδοθεί με δικαστικό επιμελητή, τουλάχιστον 3 μήνες πριν την μονομερή συμβολαιογραφική λύση του συμφώνου συμβίωσης και το άλλο μέρος είτε να αρνήθηκε είτε να αδιαφόρησε.

Πέραν των ανήλικων τέκνων, δικαίωμα διατροφής έχουν έναντι των γονέων τους και τα ενήλικα τέκνα. Το δικαίωμα αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία στις περιπτώσεις τέκνων που σπουδάζουν, καθώς και τέκνων που αδυνατούν να εξεύρουν εργασία ώστε να καλύψουν τις βιοτικές τους ανάγκες.

Αναλυτικότερα, οι οικείες περί διατροφής διατάξεις του Αστικού Κώδικα δεν εξαρτούν το δικαίωμα του τέκνου να ζητήσει διατροφή από οποιοδήποτε όριο ηλικίας. Έτσι, από το άρθρο 1486 ΑΚ συνάγεται ότι δικαίωμα διατροφής έχει και το ενήλικο τέκνο, εφόσον δεν μπορεί να διατρέφει τον εαυτό του από την περιουσία του ή από εργασία κατάλληλη για την ηλικία του, την κατάσταση της υγείας του και τις λοιπές βιοτικές του συνθήκες, ενόψει και των τυχόν αναγκών της εκπαίδευσής του και προς τούτο λαμβάνεται υπόψη η ικανότητά του να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις ορισμένου επιπέδου σπουδών. Περιλαμβάνει, δε, κατά το άρθρο 1493 ΑΚ όλα όσα είναι απαραίτητα για την συντήρηση, την ανατροφή και την εν γένει εκπαίδευσή του.

Μάλιστα, ειδικά για την περίπτωση των φοιτητών, έχει νομολογιακά κριθεί ότι η ιδιότητα του τέκνου ως σπουδαστή συνεπάγεται συνήθως ότι αυτό δεν είναι σε θέση να ασκήσει παραλλήλως οιονδήποτε επάγγελμα ή εργασία χωρίς βλάβη της υγείας του και της επιτυχούς αντιμετώπισης των σπουδών του (ΜΕφΠατρ 527/2021, ΜΠρΘεσσ 14209/2022). Αλλά και μετά το πέρας των σπουδών του είναι δυνατόν να γεννάται αξίωση του τέκνου προς διατροφή, αν λόγου χάριν παρακολουθεί πρόγραμμα μεταπτυχιακών ή διδακτορικών σπουδών, εφόσον οι σπουδές αυτές δικαιολογούνται από τις εν γένει επιδόσεις του τέκνου, καθώς και τις κρατούσες αντιλήψεις γύρω από τον συγκεκριμένο επαγγελματικό κλάδο.

Όπως και για την διατροφή του ανήλικου τέκνου, έτσι και για αυτή του ενήλικου, ως προϋπόθεση τίθεται από τον νόμο η αδυναμία κάλυψης των αναγκών του από το ίδιο, ήτοι η έλλειψη ιδίων περιουσιακών στοιχείων ή/και η αδυναμία εύρεσης εργασίας. Σε αντίθεση με τα όσα ισχύουν για τα ανήλικα τέκνα, τα οποία δεν είναι υποχρεωμένα να εξαντλήσουν την δική τους περιουσία προκειμένου να αξιώσουν διατροφή από τους γονείς τους, το ενήλικο τέκνο μόνο τότε έχει το δικαίωμα διατροφής, όταν προηγουμένως έχει αναλώσει την δική του περιουσία (ΜΕφΠειρ 145/2020).

Ειδικά ως προς την προϋπόθεση προηγούμενης ανάλωσης της περιουσίας του, η ύπαρξη περιουσίας στο όνομά του, έστω και απρόσοδης, αποκλείει το δικαίωμα διατροφής, εκτός αν το τέκνο αποδείξει ότι η ρευστοποίηση της υφιστάμενης περιουσίας δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί παρά μόνο για ευτελές αντάλλαγμα, το οποίο και καθιστά τη ρευστοποίηση ασύμφορη από κάθε άποψη. Με άλλα λόγια, πρώτα θα πρέπει να «ξοδευτεί» η ίδια περιουσία, και έπειτα να ζητηθεί διατροφή.

Τέλος, αξίζει να σημειωθεί στο σημείο αυτό ότι κανέναν ρόλο δεν διαδραματίζει η οικονομική κατάσταση του υπόχρεου προς διατροφή (δηλαδή του γονέα ή του παππού/γιαγιάς) ως προς τη γένεση του δικαιώματος διατροφής του τέκνου.

Ανέκαθεν, η εξασφάλιση «λευκού» ποινικού μητρώου αποτελούσε ζήτημα κρίσιμο και σε ορισμένες περιπτώσεις ζωτικής σημασίας, ιδίως ενόψει επαγγελματικών υποχρεώσεων ή και προσδοκιών για απασχόληση και συνεργασία με το Δημόσιο. Πέραν όμως, του δημοσίου τομέα, για την χορήγηση αδειών λειτουργίας ολοένα και περισσότερων ιδιωτικών φορέων και εν γένει ελεύθερων επαγγελματιών, όπως για παράδειγμα για την παροχή υπηρεσιών ιδιωτικής φύλαξης (security) ακόμα και για την άδεια ταξί,  προϋποτίθεται και απαιτείται ότι ο εκάστοτε ενδιαφερόμενος να έχει «λευκό» ποινικό μητρώο.

Με βάση τα παραπάνω, σωτήρια μπορεί να αποδειχθεί η διάταξη του άρθρου 571, παρ. 7 ΚΠΔ, δυνάμει της οποίας:

«Κατ’ εξαίρεση, όταν πρόκειται για πρώτη καταδίκη ή για καταδίκη που αφορά: α) έγκλημα από αμέλεια ή β) έγκλημα με δόλο, για το οποίο ο νόμος απειλεί ποινή φυλάκισης μέχρι ένα έτος ή χρηματική ποινή, οι προθεσμίες που προβλέπουν τα εδ. α΄ έως και γ΄ της παρ. 3 του άρθρου αυτού μπορούν να συντμηθούν στο μισό, με διάταξη του αρμόδιου κατά το άρθρο 575 εισαγγελέα πλημμελειοδικών, ύστερα από αίτηση του ενδιαφερόμενου. Η σύντμηση παρέχεται, αν υπάρχει προσδοκία έντιμου βίου στο μέλλον.»

Σύμφωνα, δε, με τις ανωτέρω περιοριστικά στον Νόμο αναφερόμενες προϋποθέσεις, η σύντμηση στο μισό του χρόνου διαγραφής από το αντίγραφο ποινικού μητρώου γενικής χρήσης της αναγραφόμενης καταδικαστικής απόφασης και δυνάμει αυτής επιβληθείσας ποινής, προϋποθέτει:

1. Πρώτη καταδίκη ή καταδίκη που αφορά: α) έγκλημα από αμέλεια ή β) έγκλημα με δόλο, για το οποίο ο νόμος απειλεί ποινή φυλάκισης μέχρι ένα έτος ή χρηματική ποινή και
2. Προσδοκία έντιμου βίου στο μέλλον.

Με βάση τα παραπάνω, τα πρόσωπα εκείνα τα οποία ατυχώς στο παρελθόν έχουν καταδικαστεί σε ποινές φυλάκισης, οι οποίες μέχρι και σήμερα αναγράφονται στο ποινικό τους μητρώο και ως εκ τούτου αποτελούν κώλυμα για την επαγγελματική σταδιοδρομία αλλά και την εν γένει ανάπτυξη όλων των πτυχών της προσωπικότητάς τους, μπορούν κάνοντας χρήση της εν λόγω διάταξης να καταθέσουν την σχετική αίτηση στον αρμόδιο Εισαγγελέα του Τμήματος Ποινικού Μητρώου και να «απαλλαγούν» από τις : α) χρηματικές ποινές ή εκείνες της παροχής κοινωφελούς εργασίας ή ποινές φυλάκισης μέχρι έξι μήνες, β) ποινές φυλάκισης πέραν των έξι μηνών ή ποινές περιορισμού σε ψυχιατρικό κατάστημα και γ) ποινές κάθειρξης, εξασφαλίζοντας το πολυπόθητο «λευκό» ποινικό μητρώο αντί μετά την παρέλευση τριών ετών μετά από 1,5 έτος στην πρώτη περίπτωση, αντί μετά την παρέλευση οκτώ ετών μετά από 4 έτη στην δεύτερη περίπτωση και αντί μετά την παρέλευση είκοσι ετών μετά από 10 έτη στην τρίτη περίπτωση.

Η κοινοτική νομοθεσία έχει θεσπίσει ένα αυστηρό πλέγμα κανόνων δικαίου, με σκοπό την πλήρη προστασία των δικαιωμάτων των επιβατών, στην περίπτωση σιδηροδρομικού ατυχήματος. Η ανάγκη δε για πλήρη εναρμόνιση της νομοθεσίας όλων των κρατών – μελών, οδήγησε τα ευρωπαϊκά όργανα και, συγκεκριμένα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην θέσπιση Κανονισμού, μιας δεσμευτικής δηλαδή νομοθετικής πράξης με υποχρεωτική, οριζόντια και άμεση εφαρμογή για όλα τα κράτη – μέλη της Ένωσης.

Βασική στοχοθεσία του ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ (ΕΕ) 2021/782, όπως αποτυπώνεται και στις αιτιολογικές σκέψεις του, αποτελεί η ενίσχυση της ασφάλειας των επιβατών. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω της θέσπισης ενός αυστηρού πλαισίου ευθύνης για τις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις και την απονομή μιας δέσμης δικαιωμάτων στους επιβάτες των σιδηροδρομικών δικτύων, στην περίπτωση σιδηροδρομικού ατυχήματος, που επέφερε είτε τον τραυματισμό, είτε τον θάνατο τους.

Συγκεκριμένα, επελθόντος του ατυχήματος που οδηγεί είτε σε τραυματισμό, είτε σε θάνατο επιβάτη, η σιδηροδρομική επιχείρηση υποχρεούται χωρίς καθυστέρηση και, το αργότερο εντός 15 ημερών, να προκαταβάλλει το ποσό που απαιτείται για την κάλυψη των οικονομικών αναγκών του παθόντος, οι οποίες προκλήθηκαν λόγω του ατυχήματος. Μάλιστα, ο Κανονισμός δεν αρκείται σε μια απλή αναφορά σε αποζημίωση, αλλά θέτει και ένα ελάχιστο κατώφλι, ύψους 21.000 €, οποιαδήποτε λοιπόν αποζημίωση δίνεται από τις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις, δεν μπορεί να υπολείπεται αυτού του ποσού. Η προκαταβολή αυτή δεν αποτελεί αναγνώριση ευθύνης εκ μέρους της σιδηροδρομικής επιχείρηση, ούτε επιστρέφεται, με δύο εξαιρέσεις: α) εάν η προκληθείσα ζημία οφειλόταν σε σφάλμα ή σε αμέλεια του επιβάτη και β) εάν ο αποδέκτης της προκαταβολής δεν ήταν τελικά ο δικαιούχος της αποζημίωσης.

Παράλληλα, ο Κανονισμός υποχρεώνει τις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις να διατηρούν οργανωμένο μηχανισμό διεκπεραίωσης των καταγγελιών, προκειμένου να μπορούν οι επιβάτες να υποβάλλουν τα παράπονα τους. Η υποβολή αυτή πρέπει να λάβει χώρα εντός 3 μηνών, από την στιγμή του καταγγελόμενου περιστατικού.

Τέλος, στην περίπτωση όπου η σιδηροδρομική επιχείρηση δεν απαντήσει στην καταγγελία που της υποβάλλεται, ο επιβάτης έχει το δικαίωμα να απευθυνθεί στην Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων, η οποία λειτουργεί ως δευτεροβάθμιο όργανο. Σε αυτήν την περίπτωση, η ΡΑΣ δίνει πάντα το δικαίωμα στον πάροχο υπηρεσιών σιδηροδρομικής μεταφοράς να εκθέσει τις απόψεις του.

Απόφαση – σταθμό αποτελεί η καταδίκη από το Μονομελές Πλημμελειοδικείο Αμαλιάδας, για φυλάκιση έξι μηνών πρώην Προϊστάμενου Διεύθυνσης Τεχνικών Έργων, έπειτα από μήνυση που υπέβαλε σε βάρος του οδηγός, μετά από τροχαίο ατύχημα που είχε το 2017, στην Πατρών – Πύργου, στο ύψος του Καπελέτου, στο οποίο τραυματίστηκε σοβαρά.

Το τροχαίο σημειώθηκε στο ύψος του Καπελέτου, όταν για άγνωστο λόγο, το ΙΧ του οδηγού εξετράπη της πορείας του, προφανώς λόγω της ολισθηρότητας του οδοστρώματος, αφού λίγο νωρίτερα είχε βρέξει και καρφώθηκε σε στύλο της ΔΕΗ με αποτέλεσμα το αμάξι να διπλωθεί.

Σύμφωνα με την απόφαση του Δικαστηρίου, ο Προϊστάμενος της Διεύθυνσης Τεχνικών Έργων, καταδικάστηκε σε 6 μήνες φυλάκιση καθώς «όντας υποχρεωμένος λόγω της ανωτέρω ιδιότητάς του σε καταβολή ιδιαίτερης επιμέλειας και προσοχής, ενεργώντας από αμέλεια, ήτοι από έλλειψη της προσοχής την οποία όφειλε κατά τις περιστάσεις και μπορούσε να καταβάλει και με παράλειψη των επιβαλλόμενων ενεργειών, δεν απέτρεψε τη σωματική βλάβη άλλου, αν και είχε ιδιαίτερη νομική υποχρέωση να παρεμποδίσει την επέλευση του παραπάνω αποτελέσματος και συγκεκριμένα, στον ων άνω τόπο επί της Ν.Ε.Ο., ενώ υφίστατο σύστημα απορροής ομβρίων, δεν είχαν προβεί ως αρμόδια Υπηρεσία στον επιμελή καθαρισμό αυτού, με αποτέλεσμα να συσσωρευτούν ύδατα στο ρείθρο, που σε συνδυασμό με την έντονη βροχόπτωση δεν είχαν δίοδο διαφυγής και λίμνασαν στο οδόστρωμα με αποτέλεσμα να μετατραπεί σε «λίμνη». Συνέπεια των παραπάνω ήταν η πρόκληση τροχαίου ατυχήματος».

Ο Προϊστάμενος της υπηρεσίας, επεσήμανε ότι ήταν αυτός που απευθύνθηκε στα αιρετά όργανα της Περιφέρειας, ενημερώνοντάς τα για την κατάσταση του δρόμου και ζητώντας άμεσα τη δημοπράτηση έργου συντήρησης και επεσήμανε ότι τα έργα συντήρησης στο Εθνικό Οδικό Δίκτυο, γίνονται αποκλειστικά με εργολαβίες που ανατίθενται από την Περιφέρεια, κατόπιν μειοδοτικού διαγωνισμού, σε διαπιστευμένες εργοληπτικές εταιρίες, καθώς η υπηρεσία του στερείται προσωπικού, μηχανολογικού εξοπλισμού και τεχνικής εμπειρίας. Ωστόσο καμία εργολαβία συντήρησης του δρόμου δεν ήταν ενεργή.

Πρόκειται για την πρώτη ουσιαστικά καταδίκη, η οποία πιθανόν να ανοίγει τον δρόμο και σε άλλους πολίτες να ακολουθήσουν παρομοίως την δικαστική οδό.

Διπλασιάστηκαν πέρσι σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια οι συνταξιοδοτικές υποθέσεις οι οποίες έκλεισαν χωρίς να εκδοθεί απόφαση από τον e- ΕΦΚΑ, την ίδια ώρα που σημειώθηκε ρεκόρ απονομών συντάξεων.

Και αυτό γιατί στα ταμεία, οι αρμόδιες υπηρεσίες του e-ΕΦΚΑ, ελλείψει επαρκών δικαιολογητικών και μη ανταπόκρισης των ασφαλισμένων στην υποβολή τους, αναγκάστηκαν να «αρχειοθετήσουν» μαζικά τους σχετικούς φακέλους, χωρίς να βγει απόφαση για αυτούς, ούτε απορριπτική, ούτε -φυσικά – θετική.

 Συγκεκριμένα, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του συστήματος «Άτλας» για την εκκαθάριση των εκκρεμών κύριων συντάξεων, το ποσοστό επί του συνόλου των εκκαθαρισμένων συνταξιοδοτικών υποθέσεων, οι οποίες έκλεισαν χωρίς να εκδοθεί καμία απόφαση, εκτοξεύτηκε το 2022 (α΄ εξάμηνο, σύμφωνα με δημοσιευμένα δεδομένα από τον e-EΦΚΑ) στο 15%. 

 Ωστόσο, το 2019, το ποσοστό των υποθέσεων που έκλεισαν χωρίς απόφαση ανερχόταν μόλις στο 8%. Το 2020 έπεσε στο 7%, το 2021 ανέβηκε απότομα στο 12% για να αυξηθεί κατά 3 επιπλέον μονάδες πέρσι. Μάλιστα, αυξήθηκε και η αναλογία μεταξύ απορριφθεισών και κλεισμένων χωρίς απόφαση υποθέσεων υπέρ των δεύτερων.

Έτσι, ενώ το 2019 η αναλογία μεταξύ των δύο κατηγοριών ανερχόταν στο 1,3 δηλαδή 1,3 κλεισμένες χωρίς απόφαση υποθέσεις προς 1 απορριφθείσα. Το 2020 η αναλογία έπεσε στο 1,2, αλλά έπειτα, το 2021 εκτοξεύτηκε στο 2 (δηλαδή 2 κλειστές προς 1 απορριφθείσα) ενώ το 2022 έφτασε στο 3,1 (3,1 κλεισμένες προς 1 απορριφθείσα) και αυτό διότι οι αιτήσεις οι οποίες απορρίφθηκαν ως ποσοστό όσων εκκαθαρίστηκε έπεσε την περίοδο 2019 -2022.

Συγκεκριμένα, από το 8% του συνόλου το 2019 έπεσαν στο 6% το 2020 και παρέμειναν στο ποσοστό αυτό το 2021, ενώ το 2022 μειώθηκαν στο 5%.

Το σύνολο απορριφθεισών και κλεισμένων υποθέσεων χωρίς απόφαση (απορριπτική ή εγκριτική) επί του συνόλου, ανήλθε το 2022 στο 21% δηλαδή 1 στις 5. Αντίθετα, το 79% των αιτήσεων εγκρίθηκε που σημαίνει απονεμήθηκαν οι σχετικές συντάξεις. Το 2021 όσες απορρίφθηκαν ή έκλεισαν χωρίς απόφαση ανερχόντουσαν στο 17%, το 2020 στο 13% και το 2019 στο 15%.

Υπηρεσιακά στελέχη του e-ΕΦΚΑ, ανέφεραν ότι μία εκ των περιπτώσεων όσων φακέλων έκλεισαν χωρίς απόφαση είναι εκείνες όπου συνήθως δεν έχουν ανταποκριθεί εδώ και πολύ καιρό να προσκομίσουν στοιχεία οι αιτούντες την συνταξιοδότηση. Επειδή αυτές έχουν χρονίσει πολύ (δηλαδή ξεπερνάν τους πολλούς μήνες, φτάνοντας ακόμη και το έτος), παύονται ουσιαστικά να φαίνονται ως ενεργές αιτήσεις.

Εάν τελικά, ο αιτών της σύνταξης προσκομίσει κάποια στιγμή τα στοιχεία, τότε επανενεργοποιούν οι αρμόδιες υπηρεσίες την αίτησή του. Αλλά συνήθως αυτό δεν συμβαίνει, δηλαδή δεν τα προσκομίζει ο ασφαλισμένος τα στοιχεία, οπότε μένουν αδρανοποιημένες και οι σχετικές αιτήσεις.

Υπάρχει αναφορά, πως είναι χιλιάδες τέτοιες περιπτώσεις που υπήρχαν σε όλα τα υποκαταστήματα ανά την Ελλάδα, που αποφασίστηκε να εκκαθαριστούν, ώστε να μην φαίνεται η στρεβλωμένη εικόνα ότι είναι ενεργές οι αιτήσεις. Ο κάθε υπάλληλος ο οποίος "κλείνει" τις υποθέσεις αυτές, κάνει σχετική αλληλογραφία με τον ασφαλισμένο και αφού αυτός δεν ανταποκριθεί, τότε προχωρά στο κλείσιμο του σχετικού φακέλου.

(Το παρόν είναι αναδημόσιευση του άρθρου του κ. Δημήτρη Κατσαγάνη, για τo Capital.gr)