Μόλις πριν από μία εβδομάδα, τέθηκε σε ισχύ ο Νόμος 4997/2022 με νέες ασφαλιστικές και συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις με κυριότερη τη δεκαετή πλέον παραγραφή των οφειλών σε ασφαλιστικά Ταμεία, σε σχέση με την εικοσαετή παραγραφή που ίσχυε έως σήμερα ακολουθώντας τη πρόσφατη νομολογία του ΣτΕ.

Καμία αναφορά δεν έγινε όμως, για το άρθρο 20 του νέου Νόμου, σύμφωνα με το οποίο ανατρέπει τα όσα ίσχυαν έως σήμερα για τις μειωμένες συντάξεις των ασφαλισμένων του πρώην Δημοσίου, αποστερώντας τους το δικαίωμα να λάβουν σύνταξη πριν το 62ο έτος της ηλικίας τους.

Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με το άρθρο 56 του ΠΔ 169/2007, οι ασφαλισμένοι που είχαν θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα, ήτοι συγκεκριμένο ασφαλιστικό χρόνο (25ετία) έως 31.12.2010, 31-12-2011 και 31-12-2012 είχαν δικαίωμα να λάβουν μειωμένη σύνταξη με τη συμπλήρωση του 55ου , του 56ου και του 58ου έτους της ηλικίας τους αντίστοιχα. Το δικαίωμα των ασφαλισμένων του πρώην Δημοσίου στη λήψη μειωμένη σύνταξης γήρατος είχε μείνει ανεπηρέαστο από το Ν.4336/2015 και ως εκ τούτου έως σήμερα μπορούσαν να ασκήσουν αυτό το δικαίωμα οποτεδήποτε, δηλαδή ακόμα και μετά την 1η Ιανουαρίου 2023.

Σύμφωνα με την διάταξη που ψηφίστηκε όμως, όσοι ασφαλισμένοι του πρώην Δημοσίου είχαν θεμελιώσει την απαιτούμενη 25ετή συντάξιμη υπηρεσία έως 31-12-2010/2011/2012, αλλά δεν συμπληρώνουν το απαιτούμενο όριο ηλικίας (55,56,58) έως το τέλος του μήνα που διανύουμε, δεν μπορούν να λάβουν σύνταξη πριν τη συμπλήρωση του 62ου έτους της ηλικίας τους.

Η εξέλιξη αυτή, δημιουργεί κώλυμα σε χιλιάδες ασφαλισμένους που συμπληρώνουν το απαιτούμενο όριο ηλικίας από 1η Ιανουαρίου 2023 και μετά, καθώς δεν θα μπορούν να λάβουν μειωμένη σύνταξη πριν τα 62 έτη τους.

Από τις διατάξεις των άρθρων 297, 298, 300, 330 εδ β` και 914 ΑΚ συνάγεται, ότι η αδικοπρακτική ευθύνη προς αποζημίωση, προϋποθέτει συμπεριφορά παράνομη και υπαίτια, επέλευση ζημίας και αιτιώδη σύνδεσμο μεταξύ της συμπεριφοράς του δράστη και της ζημίας.

Παράνομη είναι η συμπεριφορά που αντίκειται σε απαγορευτικό ή επιτακτικό κανόνα δικαίου, ο οποίος απονέμει δικαίωμα ή προστατεύει συγκεκριμένο συμφέρον του ζημιωθέντος, μπορεί δε η συμπεριφορά αυτή να συνίσταται σε θετική ενέργεια ή σε παράλειψη ορισμένης ενέργειας.

Μορφή υπαιτιότητας είναι και η αμέλεια, η οποία υπάρχει όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές, δηλαδή αυτή που αν καταβαλλόταν, με μέτρο τη συμπεριφορά του μέσου συνετού και επιμελούς ανθρώπου του κύκλου δραστηριότητας του ζημιώσαντος, θα καθιστούσε δυνατή την αποτροπή του παράνομου και ζημιογόνου αποτελέσματος.

Αιτιώδης σύνδεσμος υπάρχει, όταν η παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του δράστη ήταν, σύμφωνα με τα διδάγματα της κοινής πείρας, ικανή, κατά τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων, να επιφέρει τη ζημία και την επέφερε στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Τα προαναφερόμενα έχουν εφαρμογή και στην περίπτωση του άρθρου 10 του ν. ΓΠΝ/1911 ως προς την υπαιτιότητα των οδηγών των συγκρουσθέντων αυτοκινήτων, κατά το οποίο είναι εφαρμοστέα η διάταξη του άρθρου 914 ΑΚ.

Εξάλλου, η παράβαση διατάξεων του ΚΟΚ δεν θεμελιώνει αυτή καθεαυτή υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος, αποτελεί όμως στοιχείο η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης πράξης και του επελθόντος αποτελέσματος.

Στο μίνι ασφαλιστικό νομοσχέδιο, που μετά τη δημόσια διαβούλευση αναμένεται να πάρει τον δρόμο προς τη Βουλή προβλέπεται η κατάργηση της ειδικής εισφοράς 1% των ασφαλισμένων του Ταμείου Πρόνοιας Δημοσίων Υπαλλήλων, που έχει ως αποτέλεσμα από την 1η Ιανουαρίου 2023 να αυξηθεί αντίστοιχα ο καθαρός μισθός όλων των εργαζομένων στο Δημόσιο. Να σημειωθεί ότι η ειδική αυτή εισφορά, η οποία δεν συνυπολογίζεται στο εφάπαξ, επιβλήθηκε το 2011 με στόχο τη διάσωση του ΤΠΔΥ, όμως πλέον ο κλάδος πρόνοιας του ΕΦΚΑ στον οποίο ανήκει είναι πλεονασματικός και συνεπώς δεν υπάρχει λόγος διατήρησής της. Αντίθετα, εκτιμούν στο υπουργείο Εργασίας, η κατάργησή της θα οδηγήσει σε αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος των δημοσίων υπαλλήλων.

Παράλληλα, επεκτείνεται σε όλους τους ενστόλους το δικαίωμα της «μάχιμης πενταετίας», δηλαδή της αναγνώρισης έως και πέντε επιπλέον ετών ασφάλισης, καταβάλλοντας τις αντίστοιχες εισφορές. Αναλυτικά, προβλέπεται ότι όσοι ένστολοι εξαιρούνταν από τη σχετική ρύθμιση αποκτούν πλέον το δικαίωμα αναγνώρισης έως και 5 ετών, ανεξαρτήτως μονάδας υπηρεσίας, αν είναι παλαιοί ή νέοι ασφαλισμένοι (προ ή μετά το 2011) και ανεξαρτήτως της σχέσης εργασίας με την οποία υπηρετούν (μόνιμοι και μη).

 Στο συχνά τιθέμενο ερώτημα του αν μπορεί κανείς να αποποιηθεί την κληρονομία πριν την αποποιηθεί ο προγενέστερος κληρονόμος απάντησε με έγγραφό της η ΑΑΔΕ, κρίνοντας ότι η εν λόγω αποποίηση είναι καθ’ όλα έγκυρη και οι σχετικές δηλώσεις πρέπει να γίνονται αποδεκτές από τις αρμόδιες Δ.Ο.Υ.

 Συγκεκριμένα, το α. 1847 ΑΚ ορίζει ότι «ο κληρονόμος μπορεί να αποποιηθεί την κληρονομία μέσα σε προθεσμία τεσσάρων μηνών που αρχίζει από τότε που έμαθε την επαγωγή και το λόγο της». Δεδομένου ότι πολλές φορές ο εκάστοτε κληρονόμος δεν είναι σε θέση να πληροφορηθεί ευχερώς τυχόν αποποίηση άλλου, προπορευόμενου κληρονόμου, και την συνακόλουθη επαγωγή της κληρονομίας στον ίδιο, ανακύπτει το πρακτικό ζήτημα του αν μπορεί να γίνει αποποίηση μετά τον θάνατο του κληρονομούμενου, αλλά πριν την επαγωγή της κληρονομίας στον εκάστοτε κληρονόμο.

Σε σχετικό ερώτημα που τέθηκε προς τον Συνήγορο του Πολίτη, η ΑΑΔΕ διευκρινίζει με την απάντησή της, επικαλούμενη μάλιστα προηγούμενη γνωμοδότηση του ΝΣΚ, ότι η συγκεκριμένη διάταξη έχει τεθεί πρωτίστως για την προστασία του κληρονόμου που επιθυμεί την αποποίηση της κληρονομίας (λχ λόγω χρεών και λοιπών βαρών) από τον κίνδυνο να παρέλθει εν αγνοία του άπρακτη η προθεσμία αποποίησης. Αντίθετα, η διάταξη δεν είχε σκοπό να περιορίσει την δυνατότητα δήλωσης της σχετικής βούλησης του κληρονόμου πριν επαχθεί σε αυτόν η κληρονομία.

Επομένως, δεν είναι άκυρη η δήλωση αποποίησης από πρόσωπο ως προς το οποίο δεν έχουν ακόμη συντρέξει όλες οι προϋποθέσεις κλήσης του στην κληρονομία, αλλά αρκεί μόνο να έχει γίνει η δήλωση αποποίησης μετά τον χρόνο θανάτου του κληρονομούμενου, ο οποίος σε κάθε περίπτωση αποτελεί το εναρκτήριο χρονικό σημείο για την αποδοχή ή την αποποίηση. Αναφορικά, δε, με το ζήτημα του α. 1851 ΑΚ, που προβλέπει ακυρότητα της αποποίησης σε περίπτωση που αυτή έγινε πριν την επαγωγή, ως χρόνος επαγωγής κατά την ορθή ερμηνεία του άρθρου νοείται ο χρόνος του θανάτου, με το μελλοντικό και αβέβαιο γεγονός της αποποίησης προπορευόμενου κληρονόμου να μην εμπίπτει στις αιρέσεις που θίγουν το κύρος της αποποίησης.

Επομένως, δυνάμει των ανωτέρω, οι κατά περίπτωση αρμόδιες Δ.Ο.Υ. καθώς και κάθε άλλη αρχή θα πρέπει να κάνουν δεκτές δηλώσεις αποποίησης που έχουν γίνει πριν την κλήση του εκάστοτε προσώπου στην κληρονομία, αφού σκοπός των σχετικών με την αποποίηση διατάξεων του ΑΚ είναι ακριβώς η προστασία του προσωρινού κληρονόμου.

Είναι συχνό φαινόμενο, η αντιπαράθεση μέσω αναρτήσεων που περιέχουν ισχυρισμούς ή διαδόσεις για πράξεις ή παραλείψεις ενός προσώπου, οι οποίες μέσω του δημόσιου χαρακτήρα της ανάρτησης απευθύνονται σε απεριόριστο και απροσδιόριστο αριθμό προσώπων.

Στην περίπτωση αυτή, το πρόσωπο που προσεβλήθη, μπορεί να προσφύγει δικαστικά κατά του χρήστη που προέβη στη διάδοση, ζητώντας την αποκατάσταση της αληθείας και την χρηματική του ικανοποίηση για την ηθική βλάβη που υπέστη από την ανακριβή αυτή διάδοση ή/και ισχυρισμό.

Σύμφωνα με το άρθρο 1 παρ. 1 του Ν. 1178/1981, ο ιδιοκτήτης παντός εντύπου υποχρεούται σε πλήρη αποζημίωση για την παράνομη περιουσιακή ζημία, καθώς και σε χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη, οι οποίες υπαίτια προξενήθηκαν με δημοσίευμα, που θίγει την τιμή ή την υπόληψη παντός ατόμου, έστω και αν η κατά το άρθρο 914 ΑΚ υπαιτιότητα ή η κατά το άρθρο 919 ΑΚ πρόθεση και η κατά το άρθρο 920 ΑΚ γνώση ή υπαίτια άγνοια, συντρέχει στο πρόσωπο του συντάκτη του δημοσιεύματος ή αν αυτός είναι άγνωστος, στον εκδότη ή στον διευθυντή σύνταξης του εντύπου.

Κατά την παράγραφο 5 δε του ίδιου άρθρου, όπως αυτή αντικαταστάθηκε με το άρθρο 4 § 13 Ν. 2328/1995 (ΦΕΚ τ. Α΄ 159) και αντικαταστάθηκε εκ νέου με το άρθρο 37 § 2 Ν. 4356/2015 (ΦΕΚ τ. Α΄ 181/24.12.2015), ο αδικηθείς, πριν ασκήσει αγωγή για την προσβολή που υπέστη, υποχρεούται να καλέσει με έγγραφη, εξώδικη πρόσκλησή του τον ιδιοκτήτη του εντύπου ή όταν αυτός είναι άγνωστος, τον εκδότη ή το διευθυντή σύνταξής του, να αποκαταστήσει την προσβολή με την καταχώριση σε αυτό κειμένου, που του υποδεικνύει.

Στο κείμενο αυτό προσδιορίζονται και οι λέξεις ή φράσεις, που θεωρήθηκαν προσβλητικές, και πρέπει να ανακληθούν και οι λόγοι, για τους οποίους η συγκεκριμένη αναφορά υπήρξε προσβλητική.

Η αποκατάσταση θεωρείται ότι επήλθε, αν ο ιδιοκτήτης του εντύπου, άλλως ο εκδότης ή ο διευθυντής σύνταξης αυτού, εντός διαστήματος δέκα (10) ημερών ή σε κάθε περίπτωση στο αμέσως επόμενο τεύχος: α) ανακαλέσει ρητά την προσβολή με την παραπάνω δημοσίευση, που γίνεται στην ίδια ή, αν δεν υπάρχει αυτή, σε ανάλογη θέση και φύλλο της αντίστοιχης ημέρας κυκλοφορίας της εφημερίδας, που είχε καταχωριστεί η αρχή του επιλήψιμου δημοσιεύματος, και σε έκταση και μέγεθος ανάλογο με το τελευταίο· και β) κοινοποιήσει στον αδικηθέντα το ως άνω δημοσίευμα αποκατάστασης.

Η παρέλευση άπρακτου διαστήματος δέκα (10) ημερών ή η μη δημοσίευση στο αμέσως επόμενο τεύχος, θεωρείται άρνηση εκ μέρους του ιδιοκτήτη ή εκδότη του εντύπου. Η παράλειψη της παραπάνω διαδικασίας έχει ως συνέπεια την απόρριψη της αγωγής ως απαράδεκτης. Η αγωγή αποζημίωσης της παραγράφου 2, η οποία εκδικάζεται με την ειδική διαδικασία των περιουσιακών διαφορών (614 ΚΠολΔ και 591 ΚΠολΔ), πρέπει να ασκηθεί εντός έξι (6) μηνών από την πάροδο της προθεσμίας των δέκα (10) ημερών ή της ρητής αρνητικής απάντησης, εφόσον αυτή έχει δοθεί νωρίτερα, ή από την έκδοση του αμέσως επόμενου τεύχους, Η υπόθεση εκδικάζεται με την ειδική διαδικασία των περιουσιακών διαφορών (614 ΚΠολΔ και 591 ΚΠολΔ).

Οι προαναφερόμενες διατάξεις, εφαρμόζονται ανάλογα και επί προσβολών της προσωπικότητας, οι οποίες συντελούνται στο διαδίκτυο (internet), μέσω ηλεκτρονικών ιστοσελίδων ή άλλων διαδικτυακών ιστοτόπων (όπως το «YouTube», που πραγματοποιεί διανομή οπτικοακουστικού υλικού – βίντεο, με τη μέθοδο «streaming»), που λειτουργούν ως διεθνές μέσο διακίνησης πληροφοριών, εν όψει του ότι για τις προσβολές αυτές δεν υπάρχει ιδιαίτερο θεσμικό πλαίσιο και η αντιμετώπισή τους δεν μπορεί να γίνει παρά μόνο με την αναλογική εφαρμογή της ήδη υπάρχουσας νομοθεσίας για τις προσβολές της προσωπικότητας μέσω του έντυπου (εφημερίδες, περιοδικά) ή του ηλεκτρονικού (τηλεόραση, ραδιόφωνο) τύπου, αφού και η διαδικτυακή πληροφόρηση δεν διαφέρει ως προς τα ουσιώδη στοιχεία της από εκείνη, που παρέχεται από τον ηλεκτρονικό τύπο, ιδίως δε ως προς τα ιδιαίτερα εκείνα χαρακτηριστικά της, που οδήγησαν το Νομοθέτη στην καθιέρωση ειδικής διαδικασίας για την εκδίκαση των διαφορών, που ανακύπτουν από τη λειτουργία τους, ήτοι την εμβέλεια δράσης τους, που μάλιστα στο διαδίκτυο είναι παγκόσμια, και συνακόλουθα του αριθμού των αποδεκτών όσων δια αυτού διαδίδονται, που μεγεθύνει την προβολή εκείνου, που θίγεται από τη διάδοση συκοφαντικών, δυσφημιστικών ή εξυβριστικών ισχυρισμών.

Εάν όμως λάβει χώρα, η αποκατάσταση της προσβολής, σύμφωνα με τα παραπάνω, δεν μπορεί να υπάρξει αστική αξίωση κατά την παράγραφο 2.

Με βάση το νομικό πλαίσιο της Οδηγίας της Ε.Ε. 2000/26/ΕΚ, το πρόσωπο που ζημιώθηκε σε ατύχημα στο εξωτερικό μπορεί να αξιώσει αποζημίωση για Υλικές Ζημίες ή Σωματικές Βλάβες με βάση τη νομοθεσία της χώρας του ατυχήματος, όταν επιστρέψει στον τόπο της μόνιμης κατοικίας του, στη γλώσσα του και με διαδικασίες στις οποίες είναι εξοικειωμένο.

Ως οργανισμός αποζημίωσης για την Ελλάδα με βάση την ως άνω Οδηγία, ορίσθηκε το Γραφείο Διεθνούς Ασφάλισης (Ξενοφώντος 9 – 10557 Αθήνα – τηλ.210 3236562 – email compbody@mib-hellas.gr) και ως κέντρο πληροφοριών ορίσθηκε το Επικουρικό Κεφάλαιο Ν.Π.Ι.Δ (Υπατίας 5 - 10557 Αθήνα - τηλ.210 3327490 - e-mail: i.c@epikef.gr)

Περαιτέρω, κάθε ασφαλιστική εταιρία υποχρεώθηκε σύμφωνα με την Οδηγία της Ε.Ε., να διορίσει έναν Αντιπρόσωπο Ζημιών σε κάθε χώρα της Ε.Ε. για τον διακανονισμό των ζημιών τους. Όλοι οι Aντιπρόσωποι Zημιών των εταιριών, είναι καταχωρημένοι στα αντίστοιχα Kέντρα Πληροφοριών στα οποία μπορούν να απευθύνονται οι ενδιαφερόμενοι, προκειμένου να ενημερώνονται για τον αντιπρόσωπο ζημιών της ασφαλιστικής επιχείρησης στην οποία ήταν ασφαλισμένο το όχημα που τους ζημίωσε.

Για την εφαρμογή των διατάξεων της 4ης Οδηγίας και το Π.Δ.10/2003 όμως, η υπαιτιότητα πρέπει να είναι αδιαμφισβήτητη και να μην έχει κατατεθεί αγωγή σε βάρος της ασφαλιστικής επιχείρησης του υπαίτιου οχήματος,

Ο ζημιωθείς να υποβάλει αίτηση αποζημίωσης στον τόπο κατοικίας του, στην ασφαλιστική επιχείρηση του οχήματος που προκάλεσε το ατύχημα ή στον Αντιπρόσωπό της Ζημιών τον οποίο θα πληροφορηθεί από το Κέντρο Πληροφοριών. Οι αντιπρόσωποι ζημιών 4ης Οδηγίας των αλλοδαπών ασφαλιστικών εταιριών στην Ελλάδα έχουν αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του Ελληνικού Κέντρου Πληροφοριών,

Εάν εντός χρονικού διαστήματος τριών μηνών, ο ζημιωθείς δεν λάβει αιτιολογημένη απάντηση ή δεν υπάρχει Αντιπρόσωπος Ζημιών, τότε υποβάλει αίτηση στον Οργανισμό Αποζημίωσης του κράτους όπου διαμένει και μετά την πάροδο προθεσμίας δύο μηνών, ο Οργανισμός αυτός διακανονίζει σύμφωνα με τη νομοθεσία του κράτους του ατυχήματος και του καταβάλει αποζημίωση, εφόσον υποχρεούται προς τούτο.

Περαιτέρω ο ζημιωθείς, δεν έχει δικαίωμα να ενάγει ενώπιον των δικαστηρίων τον Οργανισμό Αποζημίωσης βάσει των διατάξεων της 4ης Οδηγίας ή του Π.Δ. 10/2003.

Τέλος, αξίζει να αναφερθεί, ότι ο Οργανισμός Αποζημίωσης, είναι επίσης υπεύθυνος για την ικανοποίηση των ζημιωθέντων που διαμένουν σε χώρα της Ε.Ε. και έχουν υποστεί ζημίες σε άλλο κράτος μέλος:

1. από όχημα του οποίου δεν μπορεί να αναγνωρισθεί η ταυτότητα,
2. σε περίπτωση που δεν μπορεί να διαπιστωθεί η ταυτότητα της ασφαλιστικής επιχείρησης του οχήματος που προκάλεσε το ατύχημα,
3. σε περίπτωση ανασφάλιστων οχημάτων τρίτων χωρών, των οποίων το Εθνικό Γραφείο Διεθνούς Ασφάλισης Αυτοκινήτων έχει προσχωρήσει στο σύστημα Πράσινης Κάρτας.

Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 1393 εδ. α’ του ΑΚ, σε περίπτωση διακοπής της εγγάμου συμβιώσεως, το δικαστήριο μπορεί, εφόσον το επιβάλλουν λόγοι επιείκειας, ενόψει των ειδικών συνθηκών καθενός από τους συζύγους και του συμφέροντος των τέκνων, να παραχωρήσει στον ένα σύζυγο την αποκλειστική χρήση ολοκλήρου ή τμήματος του ακινήτου, που χρησιμεύει για κυρία διαμονή των ιδίων (οικογενειακή στέγη), ανεξάρτητα από το ποιος απ’ αυτούς είναι κύριος ή έχει απέναντι στον κύριο το δικαίωμα χρήσεως του.

Από τη διάταξη αυτή προκύπτει, ότι το Δικαστήριο, στα πλαίσια της εξουσίας του για προστασία της οικογένειας, σε περίπτωση διακοπής της έγγαμης συμβίωσης έχει το δικαίωμα να παραχωρήσει την αποκλειστική χρήση ολοκλήρου ή τμήματος του ακινήτου, που χρησιμεύει ως οικογενειακή στέγη, στον έναν από τους συζύγους.

Η εν λόγω παραχώρηση γίνεται…

… με βάση τις ειδικές συνθήκες του καθενός συζύγου, το συμφέρον των τέκνων και τις αρχές της επιείκειας, οι οποίες είναι δυνατόν να επιβάλουν, κατά περίπτωση, η παραχώρηση αυτή να γίνεται και προς τον σύζυγο που δεν έχει εμπράγματο ή ενοχικό δικαίωμα στο ακίνητο.

Η ρύθμιση της χρήσης της οικογενειακής στέγης, κατά την προαναφερόμενη διάταξη, αποτελεί δικαίωμα αυτοτελές και αυθύπαρκτο κάθε συζύγου, που ασκείται αυτοτελώς, με κυρία αγωγή, η απόφαση δε που εκδίδεται επ’ αυτής έχει καταψηφιστικό χαρακτήρα, ως εκ τούτου δε μπορεί, κατά τους όρους των άρθρων 907 και 908 του ΚΠολΔ, εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα, να κηρυχθεί προσωρινώς εκτελεστή, ενώ η εκτέλεσή της γίνεται κατά τις κοινές διατάξεις ενόψει δε του γεγονότος ότι στην πραγματικότητα πρόκειται για τη ρύθμιση της κατοχής της συζυγικής κατοικίας, μπορεί, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 947 παρ. 1 εδ. α’ του ΚΠολΔ., να απειληθεί κατά του απομακρυνομένου από αυτήν συζύγου χρηματική ποινή και προσωπική κράτηση, για κάθε μελλοντική διατάραξη της επ’ αυτής κατοχής του παραμένοντος εκεί συζύγου, προς τούτο όμως απαιτείται πάντοτε αίτημα του νικώντος διαδίκου.

Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι διάδικοι στη δίκη που αφορά τη ρύθμιση της χρήσης της οικογενειακής στέγης, ως εκ της φύσεως της διαφοράς, μπορεί να είναι μόνο οι σύζυγοι, καθόσον η σχετική απόφαση είναι προσωρινή και διαρκεί όσο η διάσταση των συζύγων, παύει δε να ισχύει αυτοδικαίως, αν δεν ζητηθεί η τροποποίησή της, μετά την αμετάκλητη απόφαση που λύνει ή ακυρώνει το γάμο, οπότε οι σχέσεις των συζύγων αναφορικά με την κυριότητα, τη νομή και τη χρήση του ακινήτου, που χρησίμευε για οικογενειακή στέγη, διέπονται από τις γενικές διατάξεις του εμπράγματου και ενοχικού δικαίου.

Περαιτέρω, για την παραχώρηση της χρήσης της οικογενειακής στέγης, ο δικαστής μπορεί να ορίσει παροχή ή ανταλλάγματα προς τον άλλο σύζυγο, από τον οποίο αφαιρείται η χρήση του ακινήτου, λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες του καθενός (οικονομικές, επαγγελματικές, διαμονή κοινών τέκνων κ.λπ.). Το αντάλλαγμα δηλαδή θα αποτελεί περιεχόμενο της ρήτρας της επιείκειας, με βάση την οποία θα κρίνει ο δικαστής και όχι ως μέρος της διατροφής.

Ο εναγόμενος δεν έχει ουσιαστικές ενστάσεις, ούτε και την ένσταση καταχρηστικής ασκήσεως δικαιώματος (ΑΚ 281), διότι τα πραγματικά γεγονότα, που θα θεμελίωναν την ένσταση αυτή, θα ανέτρεπαν το βάθρο, στο οποίο στηρίζεται η παραχώρηση, δηλαδή την επιεική κρίση και επομένως τα περιστατικά αυτά θα συνιστούσαν αιτιολογημένη άρνηση της αγωγής.

Σε περίπτωση έκδοσης διαταγής πληρωμής εις βάρος οφειλέτη, ο οφειλέτης μπορεί να στραφεί με αίτηση ανακοπής κατά του εκδότη της διαταγής πληρωμής για συγκεκριμένους λόγους και αιτίες. Η αίτηση του οφειλέτη κατά της διαταγής πληρωμής, πρέπει να ασκηθεί εντός προθεσμίας δεκαπέντε (15) εργασίμων ημερών από την πρώτη επίδοση της στον οφειλέτη και εντός δέκα (10) εργασίμων ημερών από την δεύτερη επίδοση της στον οφειλέτη.

Λόγοι ανακοπής της αίτησης του οφειλέτη κατά της διαταγής πληρωμής που εκδόθηκε εναντίον του, μπορούν να αποτελέσουν:

1. Η επίκληση μιας από τις αρνητικές προϋποθέσεις που τάσσει το άρθρο 624 για την έκδοση διαταγής πληρωμής, λχ αν ο ανακόπτων ισχυρίζεται ότι έγινε επίδοση της διαταγής με τη διαδικασία της άγνωστης διαμονής.
2. Η επίκληση μιας ουσιαστικής ένστασης εξαιτίας της οποίας δεν ίσχυε η οφειλή, στο χρόνο που εκδόθηκε η ήδη ανακοπτόμενη διαταγή πληρωμής.
3. H αμφισβήτηση της γνησιότητας του ιδιωτικού εγγράφου, στο οποίο στηρίχτηκε η ανακοπτόμενη διαταγή (αρ.457 ΚΠολΔ), καθώς και η προσβολή του ως πλαστού (αρ.460 ΚΠολΔ), οπότε αντι­κείμενο της προσβολής μπορεί να είναι ακόμη και δημόσιο έγγραφο.
4. Η καταχρηστική άσκηση του δικαιώματος προς εκδόσεως διαταγής πληρωμής. Η διάταξη του αρ.281 ΑΚ, έχει έντονο χαρακτήρα κανόνα δημοσίας τάξεως και αποσκοπεί στην καταπολέμηση της κακοπιστίας και της ανηθικότητας στις συναλλαγές. Συνεπώς, κατάχρηση υπάρχει όταν ο τρόπος ασκήσεως του δικαιώματος υπερβαίνει τα όρια που τίθενται από την καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή από τον οικονομικό ή κοινωνικό σκοπό του δικαιώματος. Τα κριτήρια αυτά είναι α) η καλή πίστη, β) τα χρηστά ήθη, γ) ο οικονομικός σκοπός του δικαιώματος και δ) ο κοινωνικός σκοπός του δικαιώματος.
5. Ενστάσεις αοριστίας επί της διαταγής πληρωμής. Σύμφωνα με την παγία νομολογία η επιταγή προς πληρωμή πάσχει αοριστίας και ως εκ τούτου είναι άκυρη, όταν σε τούτη δεν εμπεριέχεται σαφής και ορισμένη έκθεση των σχετικών κονδυλίων εξόδων κτλ.

Λόγος ανακοπής δεν μπορεί να είναι η γενική άρνηση της οφειλής εκ μέρους του οφειλέτη. Μάλιστα, σε μια τέτοια περίπτωση, δικαιολογείται η επιβολή δικονομικής ποινής για κακόπιστη διεξαγωγή της δίκης, σύμφωνα με το άρθρο 205 (ΕιρΑθ 5/1969 ΝοΒ 17, 67).

Απαράδεκτη είναι επίσης η ανακοπή, αν το σχετικό δικόγραφο δεν περιέχει έναν τουλάχιστον λόγο ανακοπής. Η ενδεχόμενη έλλειψη νομικής ή ουσιαστικής βασιμότητας του μοναδικού λόγου της ανακοπής δεν επηρεάζει το παραδεκτό αυτής.

Ο όροφος ή το διαμέρισμα ορόφου, είναι το τμήμα της οικοδομής ή του ορόφου μετά των συστατικών αυτού και του εντός αυτού κυβικού χώρου, ο οποίος περικλείεται τεχνικώς μετά τοίχων ή άλλων οικοδομικών στοιχείων, ώστε να διαχωρίζεται σαφώς από τα λοιπά (διαιρετά ή αδιαίρετα) τμήματα της οικοδομής και ανάγεται με τον τρόπο αυτό σε ανεξάρτητο τμήμα αυτής, κατάλληλο προς χωριστή και αυτοτελή οικιστική εν γένει χρήση.

Μόνο οι όροφοι και τα διαμερίσματα ορόφων καθώς και τα εκ του νόμου εξομοιούμενα προς ορόφους υπόγεια και δωμάτια υπό την στέγη δύνανται να αποτελέσουν αντικείμενο οριζοντίου ιδιοκτησίας.

Επομένως, δεν είναι δυνατόν να συσταθεί διηρημένη ιδιοκτησία επί ανοικτού χώρου, εκτός εάν προβλέπεται διά της (μεταγεγραμμένης) συστατικής πράξεως ή βάσει (μεταγεγραμμένης) μεταγενεστέρας συμφωνίας όλων των διαδίκων ότι ο χώρος αυτός πρόκειται να ανοικοδομηθεί κατά παραχώρηση αυτοτελούς δικαιώματος κυριότητος επι του μελλοντικού ή των μελλοντικών ορόφων, οπότε η σύσταση διηρημένης ιδιοκτησίας αναφέρεται στους μελλοντικούς ορόφους ή διαμερίσματα ορόφων και τελεί σύμφωνα με το άρθρο 201 ΑΚ , υπό την αναβλητική αίρεση της κατασκευής αυτών.

Μέχρι της υλοποιήσεως του δικαιώματος υψούν επί του υφισταμένου δώματος οικοδομής, αυτό παραμένει κοινόχρηστος χώρος ο οποίος παρέχει δικαίωμα συγχρήσεως εις όλους τους οροφοκτήτες και σε καμία περίπτωση το δικαίωμα υψούν δεν παρέχει στο δικαιούχο την εξουσία αποκλειστικής χρήσεως του ακαλύπτου δώματος προ της σκεπάσεως του ακαλύπτου χώρου για την υλοποίηση του μελλοντικού ορόφου.

Με την υλοποίηση του δικαιώματος υψούν (προσθήκης καθ’ ύψος ορόφου), ο νέος όροφος περιέρχεται στον δικαιούχο της επεκτάσεως κατ’ αποκλειστική κυριότητα, νομή και κατοχή μετά του ανάλογου ποσοστού αναγκαστικής συγκυριότητος επί του εδάφους και των λοιπών κοινοχρήστων και κοινοκτήτων μερών της οικοδομής.

Το δικαίωμα επεκτάσεως της οικοδομής προς τα πάνω (υψούν) διά της προσθήκης νέων ορόφων, ανήκει από κοινού σε όλους τους συνιδιοκτήτες του εδάφους.

Ο προς ανοικοδόμηση προοριζόμενος χώρος δεν χαρακτηρίζεται ως αντικείμενο ιδιοκτησίας αλλά ως εκμεταλλεύσιμο αγαθό για την άσκηση του δικαιώματος επεκτάσεως (υψούν), το οποίο παρέχεται ως συνέπεια των απορρεουσών εξουσιών του δικαιώματος κυριότητος ή συγκυριότητος.

Μπορεί να συμφωνηθεί με την συστατική πράξη της οροφοκτησίας, ότι το δικαίωμα ύψουν ανήκει σε έναν ή ορισμένους εκ των πλειόνων συνιδιοκτητών του εδάφους, πλήν όμως και κατά την περίπτωση αυτή, το δικαίωμα ύψουν εμφανίζεται ως συνέπεια του υφισταμένου δικαιώματος συνιδιοκτησίας, άλλως είναι εξουσία εμπεριεχομένη εις το δικαίωμα συνιδιοκτησίας του δικαιούχου επί του εδάφους.

Έτσι το συγκεκριμένο δικαίωμα, δεν νοείται ως δικαίωμα κυριότητος αλλά ως εξουσία όλων των συνιδιοκτητών ή μερικών εξ αυτών κατά την συμφωνία των μερών απορρέουσα από το δικαίωμα κυριότητος ή συγκυριότητος αυτών επί του εδάφους της υφισταμένης οικοδομής.

Το δικαίωμα αυτό (της επεκτάσεως), το οποίον είναι μεταβιβαστό και σε τρίτο μη οροφοκτήτη, είναι αυτοτελές και ανεξάρτητο των ήδη υφισταμένων οριζοντίων ιδιοκτησιών.

Κατά τη διάταξη του, άρθρου 932 του Α.Κ., «σε περίπτωση αδικοπραξίας, ανεξάρτητα από την αποζημίωση για την περιουσιακή ζημία, το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη κατά την κρίση του χρηματική ικανοποίηση, λόγω  ηθικής βλάβης.

Αυτό ισχύει ιδίως για εκείνον που έπαθε προσβολή της υγείας, της τιμής ή της  αγνείας του ή στερήθηκε την ελευθερία του…». Από την άνω διάταξη προκύπτει  ότι σε περίπτωση προσβολής της υγείας προσώπου, φορέας της σχετικής αξιώσεως  για χρηματική ικανοποίηση είναι ο υποστάς άμεσα την ηθική βλάβη παθών, κατά  του οποίου στρέφεται η αδικοπραξία (ΑΠ 648/2002 ΕλλΔκ 2002.1616). Τέτοιο  πρόσωπο είναι ο φορέας του εννόμου αγαθού που προσβλήθηκε (λ.χ. ο ιδιοκτήτης  του βλαβέντος αυτοκινήτου, αυτός που τραυματίσθηκε συνεπεία αυτοκινητικού  ατυχήματος) ή άλλο πρόσωπο που είναι φορέας ενοχικού δικαιώματος που  προστατεύεται αδικοπρακτικά κατά την Α.Κ 914 (π,χ, μισθωτής, χρησάμενος)  (βλ. Κρητικό, Η Αποζημίωση από Τροχαία Αυτοκινητιστικά Ατυχήματα, εκδ. 1998, σελ. 330, αριθ. 945, ΕφΔωδ 212/2004 Δημ. ΝΟΜΟΣ). Εξαιρετικά σε περίπτωση θανατώσεως προσώπου δικαιούχοι είναι τα πρόσωπα που ανήκουν στην οικογένεια του θύματος.

Τρίτα πρόσωπα δεν δικαιούνται κατά το νόμο χρηματική ικανοποίηση έστω και εάν αυτά λόγω στενού συγγενικού ή άλλου στενού συνδέσμου δοκιμάζουν ψυχική στεναχώρια.

Η άκαμπτη εφαρμογή αυτής της αρχής όμως μπορεί να οδηγήσει σε σκληρότητες. Για τον λόγο αυτό, στις περιπτώσεις σοβαρών σωματικών κακώσεων του προσώπου που έχουν ως αποτέλεσμα την απώλεια σημαντικών λειτουργιών του σώματος συνεπεία των οποίων το πρόσωπο θεωρείται «φυτό» σε βαθμό που λίγο απέχει από τον ουσιαστικό θάνατο, αναγνωρίζεται και στους τρίτους (οικείους) αξίωση για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Τέτοιες γνωστές περιπτώσεις είναι ο σοβαρός τραυματισμός παιδιού, συνεπεία του οποίου περιέρχεται σε κατάσταση ασυνειδησίας και η περίπτωση ανικανότητας του προσώπου (του συζύγου) προς συνουσία ή τεκνοποιία. Στις περιπτώσεις αυτές αναγνωρίζεται αξίωση για χρηματική ικανοποίηση ηθικής βλάβης στους γονείς του τέκνου και στη σύζυγο του τραυματισθέντος (αλλά και στον ίδιο τον καταστάντα ανίκανο).

Εδώ είναι διαφορετική η περίπτωση που ο σοβαρός τραυματισμός του ανηλίκου παιδιού γίνεται μπροστά στα μάτια της μητέρας του, που παθαίνει νευρικό κλονισμό και αναγκάζεται να νοσηλευτεί σε νευρολογική κλινική. Αυτός θεωρείται ως σωματική κάκωση της ίδιας της μητέρας, δηλαδή και σε βάρος της τελείται αδικοπραξία. Συνεπώς και αυτή αμέσως υφίσταται ηθική βλάβη και δικαιούται κατ” αρχήν χρηματική ικανοποίηση (βλ. σχετ. Αθ, Κρητικό, Αποζημίωση  από τροχαία αυτοκινητικά ατυχήματα, Έκδοση 1998, σ. 332).

Γενικώς όμως κατά την κρατούσα νομολογία και θεωρία, τρίτα πρόσωπα δεν δικαιούνται κατά το νόμο χρηματικής ικανοποιήσεως, έστω και αν αυτά ενεπλάκησαν στο ατύχημα, πλην όμως δεν υπέστησαν σωματικές κακώσεις, εκτός και αν οι συνθήκες του ατυχήματος ήσαν τέτοιες ώστε υπέστησαν σωματική κάκωση, έστω  και με την μορφή του ψυχολογικού schok, οπότε στην περίπτωση αυτή οι ίδιοι θεωρούνται ως παθόντες από την αδικοπραξία και δικαιούνται χρηματικής  ικανοποιήσεως λόγω ηθικής τους βλάβης, (βλ. σχετ. Αθ. Κρητικό, ό.π., σελ. 330 επ. και υπ” αριθμ. 5665/2009 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιά, Α” ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ, ΕΠΙΔΙΚΙΑ 2010/48).

Πρόκειται, στις περιπτώσεις αυτές, για τις λεγόμενες ζημίες από σοκ («Shockschaden»), στις οποίες είναι δυνατόν να αναγνωριστεί δικαίωμα χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης και από κάθε άλλη προσβολή της προσωπικότητας τρίτου με την οποία θίγεται το συναίσθημα στοργής άλλου, αν η πράξη είναι παράνομη και έναντι των τρίτων και αν ο αιτιώδης σύνδεσμος καλύπτει και αυτά τα συναισθηματικά αποτελέσματα. Σε τέτοιας φύσεως περιπτώσεις βαρειών προσβολών τρίτου προσώπου, κατά την ορθότερη άποψη, κρίνεται ότι πρέπει να τύχει εφαρμογής με αναλογία η Α.Κ. 932 εδαφ. 3 (βλ. Στυλ. Πατεράκη, «Η χρηματική Ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης», Β” έκδοση, 2011, σελ.92).