Το Σύμφωνο συμβίωσης είναι ένας τρόπος επισημοποίησης μιας σχέσης, αντί για την τέλεση θρησκευτικού ή πολιτικού γάμου. Πραγματοποιείται με συμβολαιογραφικό έγγραφο μεταξύ των μερών, του ζευγαριού δηλαδή, με την αυτοπρόσωπη παρουσία και υπογραφή τους στον συμβολαιογράφο και ολοκληρώνεται όπως και ο θρησκευτικός ή πολιτικός γάμος, με την κατάθεση αντιγράφου του συμβολαιογραφικού αυτού εγγράφου, στο Ληξιαρχείο του τόπου διαμονής του ζευγαριού.
Σύμφωνο συμβίωσης, μπορούν να συνάψουν όσοι έχουν κλείσει τα 18 τους έτη και είναι πλήρως δικαιοπρακτικά ικανοί, σύμφωνα με τον νόμο, ενώ αποκλείονται από την σύναψη συμφώνου συμβίωσης και ως εκ τούτου το σύμφωνο συμβίωσης είναι άκυρο:
- Όσοι δεν έχουν κλείσει τα 18 τους χρόνια.
- Όσοι έχουν ήδη συνάψει άλλον γάμο θρησκευτικό ή πολιτικό ή είχαν συνάψει Σύμφωνο Συμβίωσης με άλλο πρόσωπο, χωρίς να έχει λυθεί ακόμα ο γάμος ή το προηγούμενο Σύμφωνο Συμβίωσης.
- Όσοι έχουν σχέση υιοθεσίας μεταξύ τους, δηλαδή μεταξύ του υιοθετούντος και του υιοθετούμενου απαγορεύεται η σύναψη Συμφώνου Συμβίωσης. Το ίδιο ακριβώς ισχύει και για την τέλεση γάμου, θρησκευτικού ή πολιτικού.
- Όσοι είναι συγγενείς εξ αίματος έως τετάρτου βαθμού, δηλαδή απαγορεύεται η σύναψη Συμφώνου Συμβίωσης μεταξύ πρώτων ξαδέρφων.
Αναφορικά με το σύμφωνο συμβίωσης, ο νόμος αναγνωρίζει για τις προσωπικές σχέσεις του ζευγαριού, όλα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που έχει κάθε ζευγάρι που έχει τελέσει θρησκευτικό ή πολιτικό γάμο, ενώ για τις μη προσωπικές σχέσεις, το ζευγάρι μπορεί ως ένα βαθμό, αν θέλει να ορίσει διαφορετικά τις σχέσεις του και να τις αποτυπώσει στο συμβολαιογραφικό έγγραφο του συμφώνου συμβίωσης που θα υπογράψουν.
Σημαντικό επίσης είναι το γεγονός, ότι ο νόμος αποκλείει την εκ των προτέρων, δηλαδή πριν από την σύναψη του συμφώνου συμβίωσης, παραίτηση του δικαιώματος αξίωσης συμμετοχής στα αποκτήματα.
Περαιτέρω, ο νόμος προβλέπει ότι υπάρχει κληρονομικό δικαίωμα μεταξύ των μερών, ωστόσο μπορούν τα μέρη να παραιτηθούν από την νόμιμη μοίρα που προβλέπει ο νόμος και να καταγραφεί αυτή η παραίτηση τους στο σύμφωνο συμβίωσης.
Όσον αφορά τα μέρη, με την σύναψη του συμφώνου συμβίωσης δεν αλλάζει το επώνυμο τους, αλλά μπορεί ο καθένας να χρησιμοποιεί το επώνυμο του άλλου αν το επιθυμεί και αν σε αυτό συμφωνεί και το άλλο μέρος. Όσον αφορά το επώνυμο των παιδιών, αυτό θα είναι κοινό για όλα τα παιδιά και θα είναι αυτό που συμφώνησαν και έχουν δηλώσει οι γονείς. Το επώνυμο των τέκνων θα πρέπει να είναι το επώνυμο του ενός ή και των δύο γονέων, αλλά όχι πάνω από δύο επώνυμα συνολικά.
Επιπλέον, η γονική μέριμνα των τέκνων που γεννήθηκαν από γονείς που έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης, ανήκει και ασκείται και από τους δύο γονείς από κοινού.
Η σύνταξη του κειμένου που θα αποτελέσει το σύμφωνο συμβίωσης που θα υπογραφεί σε συμβολαιογράφο, γίνεται από δικηγόρο, ο οποίος πρέπει να έχει την εμπειρία και τις γνώσεις για την ορθή νομικά και ουσιαστικά σύνταξη του περιεχομένου, το οποίο θα είναι αυτό που θα αποτελεί την βάση εξασφάλισης των δικαιωμάτων του ενός μέρους με το άλλο μέρος.
Λύση του Συμφώνου Συμβίωσης.
Το Σύμφωνο Συμβίωσης λύεται, είτε με:
α) με συμφωνία των μερών για λύση του συμφώνου, η οποία καταρτίζεται συμβολαιογραφικά και υπογράφουν και τα δύο μέρη αυτοπροσώπως,
β) με δήλωση του ενός μέρους προς το άλλο, που καταρτίζεται και πάλι συμβολαιογραφικά.
Στην περίπτωση (β), προϋπόθεση αποτελεί, το μέρος που επιθυμεί την λύση του συμφώνου συμβίωσης μονομερώς, να έχει καλέσει πρώτα το άλλο μέρος για συναινετική επίλυση του συμφώνου με εξώδικη δήλωση που θα του επιδοθεί με δικαστικό επιμελητή, τουλάχιστον 3 μήνες πριν την μονομερή συμβολαιογραφική λύση του συμφώνου συμβίωσης και το άλλο μέρος είτε να αρνήθηκε είτε να αδιαφόρησε.
