Δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως η υπουργική απόφαση για την ηλεκτρονική αίτηση και έκδοση άδειας πολιτικού γάμου. Η απόφαση ρυθμίζει την διαδικασία υποβολής ηλεκτρονικής αίτησης και την έκδοση ηλεκτρονικής άδειας πολιτικού γάμου, μέσω της εφαρμογής των θυρίδων φορέων και χρηστών της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.g r- ΕΨΠ). Στο πεδίο εφαρμογής της απόφασης, εντάσσονται οι γάμοι που τελούνται μεταξύ ενήλικων Ελλήνων πολιτών, εγγεγραμμένων στα Δημοτολόγια της χώρα.

Ηλεκτρονική εφαρμογή για άδεια πολιτικού γάμου.

1. Δημιουργείται και παρέχεται μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr - ΕΨΠ) εφαρμογή για την υποβολή ηλεκτρονικής αίτησης - υπεύθυνης δήλωσης και την έκδοση ηλεκτρονικής άδειας πολιτικού γάμου («εφαρμογή»).
2. Χρήστες της εφαρμογής, με την επιφύλαξη των παρ. 1 και 5 του άρθρου 3, είναι:

α) Έλληνες πολίτες («μελλόνυμφοι») που υποβάλλουν ηλεκτρονική αίτηση για την έκδοση άδειας πολιτικού γάμου και πληρούν τις εξής προϋποθέσεις:

αα) έχουν συμπληρώσει το νόμιμο όριο ενηλικότητας,

αβ) πρόκειται να τελέσουν πολιτικό γάμο στην Ελλάδα με Έλληνα πολίτη που έχει συμπληρώσει το νόμιμο όριο ενηλικότητας,

αγ) έχουν τη μόνιμη κατοικία τους στην Ελλάδα,

β) αρμόδιοι δημοτικοί υπάλληλοι («δημοτικοί υπάλληλοι»), που παραλαμβάνουν στις θυρίδες του οικείου Δήμου τις ηλεκτρονικές αιτήσεις, με σκοπό την διεκπεραίωσή τους και την έκδοση ηλεκτρονικής άδειας πολιτικού γάμου με τη χρήση της εφαρμογής.

Πρόσβαση στην εφαρμογή και ενέργειες χρηστών.

1. Οι μελλόνυμφοι αποκτούν πρόσβαση στην εφαρμογή κατόπιν αυθεντικοποίησης, σύμφωνα με το άρθρο 24 του ν. 4727/2020 και οι δημοτικοί υπάλληλοι κατόπιν αυθεντικοποίησης μέσω Κωδικών Δημόσιας Διοίκησης των «Κωδικών Δημόσιας Διοίκησης» σύμφωνα με την υπό στοιχεία 29810 ΕΞ/23-10.2020 απόφαση του Υπουργού Επικρατείας «Διαδικασία αυθεντικοποίησης υπαλλήλων του δημοσίου τομέα σε ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες».
2. Κάθε μελλόνυμφος καταχωρίζει στην εφαρμογή τα στοιχεία που απαιτούνται από το νόμο για την έκδοση άδειας πολιτικού γάμου και ιδίως:

α) τα προσωπικά του στοιχεία,

β) τα στοιχεία του Δήμου στον οποίο πρόκειται να τελεστεί ο πολιτικός γάμος,

γ) τα στοιχεία του/της έτερου μελλοντικού/μελλοντικής συζύγου και

δ) τα στοιχεία του εκδοθέντος ηλεκτρονικού παραβόλου.

1. Κάθε μελλόνυμφος μεταφορτώνει τα απαραίτητα δικαιολογητικά, και ιδίως αυτά που αποδεικνύουν την μόνιμη κατοικία του στην Ελλάδα και την πλήρωση της υποχρέωσης γνωστοποίησης γάμου.
2. Κάθε μελλόνυμφος δηλώνει υπεύθυνα μέσω της εφαρμογής ότι δεν συντρέχουν στο πρόσωπό του τα κωλύματα γάμου που προβλέπονται στα άρθρα 1354, 1356, 1357 και 1360 του ΑΚ.
3. Για την τελική υποβολή της αίτησης απαιτείται η καταχώριση του κωδικού μιας χρήσης (“one-time passwordOTP”) που κάθε μελλοντικός σύζυγος λαμβάνει στον πιστοποιημένο αριθμό κινητού τηλεφώνου που έχει καταχωρίσει στο Εθνικό Μητρώο Επικοινωνίας (Ε.Μ.Επ.).
4. Η αίτηση κάθε μελλοντικού συζύγου φέρει τα χαρακτηριστικά ασφαλείας της παρ. 3 του άρθρου 27 του ν. 4727/2020 και συγκεκριμένα:

α) μοναδικό κωδικό αριθμό σε αλφαριθμητική μορφή και σε μορφή QR και

β) εγκεκριμένη ή προηγμένη ηλεκτρονική υπογραφή του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης.

1. Η αίτηση της παρ. 5 έχει ισχύ πρωτότυπου εγγράφου, όταν διακινείται ως ηλεκτρονικό έγγραφο με χρήση Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ), ή αντιγράφου, όταν διακινείται ως έντυπο έγγραφο, σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 27 του ν. 4727/2020.
2. Με την υποβολή της αίτησης από κάθε μελλόνυμφο, αυτή αποστέλλεται ηλεκτρονικά στον Δήμο μόνιμης κατοικίας αυτού και αντίγραφό της αποθηκεύεται στην προσωπική θυρίδα του μελλοντικού συζύγου που την υπέβαλε.

Οι δημοτικοί υπάλληλοι παραλαμβάνουν τις ηλεκτρονικές αιτήσεις στο περιβάλλον των θυρίδων του οικείου Δήμου και τις διαχειρίζονται σύμφωνα με τις αρμοδιότητές τους, χωρίς να απαιτούνται οι εσωτερικές διαδικασίες πρωτοκόλλησης του φορέα, όπως ορίζεται στο εδ. α’ της παρ. 4 του άρθρου 5 της υπό στοιχεία 5620 ΕΞ 2021 απόφασης του Υπουργού Επικρατείας «Ρύθμιση ειδικότερων θεμάτων για την υποβολή αιτήσεων και την έκδοση εγγράφων μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr - ΕΨΠ) καθώς και για τη χρήση των θυρίδων φορέων και χρηστών που τηρούνται σε αυτή», όπως τροποποιήθηκε με την υπό στοιχεία 36126 ΕΞ 2022 υπουργική απόφαση. Οι δημοτικοί υπάλληλοι ελέγχουν την ορθή υποβολή της αίτησης και των δικαιολογητικών και την πλήρωση των νόμιμων όρων χορήγησης άδειας πολιτικού γάμου, ύστερα από διασταύρωση των δηλούμενων στοιχείων με το Μητρώο Πολιτών.

Αποσφράγιση ακινήτου, ονομάζεται η διαδικασία που πρέπει να ακολουθηθεί σε περίπτωση που ένα ακίνητο (σπίτι, διαμέρισμα) έχει σφραγισθεί από την αστυνομία λόγω θανάτου εις αυτού του διαμένοντος προσωπου.

Για να γίνει αποσφράγιση θα πρέπει να έχει διενεργηθεί ή σφράγιση του ακινήτου, η οποία όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, διατάσσεται σε περίπτωση θανάτου του διαμένοντος, ύστερα από απόφαση του Διοικητή του Αστυνομικού Τμήματος ή του Ειρηνοδικείου.

Η σφράγιση γίνεται με την τοποθέτηση ταινίας και βουλοκερίου επί της θύρας και συντάσσεται σχετική έκθεση. Τα κλειδιά φυλάσσονται στην Γραμματεία του Ειρηνοδικείου.

Η αποσφράγιση διατάσσεται μόνο με απόφαση του αρμόδιου Ειρηνοδικείου, το οποίο δικάζει κατά την διαδικασία της Εκουσίας Δικαιοδοσίας.

Ο έχων έννομο συμφέρον πρέπει να καταθέσει αίτηση (δικόγραφο) ενώπιον του Ειρηνοδικείου, αντίγραφο της οποίας πρέπει να επιδώσει στην αστυνομική αρχή που επέβαλλε την σφράγιση καθώς και στον Συμβολαιογράφο που διενήργησε την σφράγιση του ακινήτου. Αίτημα της αίτησης είναι η αποσφράγιση του ακινήτου.

Δυνητικά μπορεί να ζητήσει την απογραφή των πραγμάτων που θα βρεθούν. πχ σε περίπτωση αποδοχής με το ευεργέτημα της απογραφής). Κατά την δικάσιμο προσκομίζονται όλα τα απαραίτητα δικαιολογητικά (αναλόγως το έννομο συμφέρον του αιτούντος) και μπορεί να εξεταστεί και μάρτυρας.

Με την απόφαση ορίζεται και ο Συμβολαιογράφος που θα διενεργήσει την αποσφράγιση, ο οποίος ορίζει την ημέρα και την ώρα που θα διενεργηθεί.

Επίσης, καλεί να παρασταθούν σε αυτήν οι διάδικοι. Ο Συμβολαιογράφος κατά την αποσφράγιση είναι υποχρεωμένος να ελέγξει ότι η σφραγίδες είναι άθικτες. Σε περίπτωση που διαπιστώσει ότι έχουν παραβιαστεί, διακόπτει κάθε περαιτέρω ενέργεια και αναφέρει τούτο στον Ειρηνοδίκη. Για την αποσφράγιση και την τυχόν απογραφή συντάσσεται έκθεση που περιέχει τα απαιτούμενα από τον νόμο στοιχεία.

Κάθε διαφορά που προκύπτει κατά την αποσφράγιση ή την απογραφή επιλύεται προσωρινά από τον Συμβολαιογράφο που τις διενεργεί και γίνεται σχετική μνεία στην έκθεση που συντάσσεται.

Οποιοσδήποτε όμως έχει έννομο συμφέρον μπορεί να ζητήσει από τον Ειρηνοδίκη να ανακαλέσει την απόφαση του Συμβ/φου και να επανέλθουν τα πράγματα στην προτέρα κατάσταση.

Σε περίπτωση διασυνοριακής κληρονομικής διαδοχής, κληρονομικής διαδοχής δηλαδή με στοιχεία αλλοδαπότητας που αφορούν άλλο κράτος-μέλος της ΕΕ, παρέχεται η δυνατότητα, πέραν της έκδοσης κληρονομητηρίου κατά τις διατάξεις του ΑΚ, η έκδοση του αποκαλούμενου «ευρωπαϊκού κληρονομητηρίου». Παρακάτω επιχειρείται μια συγκριτική αποτίμηση των δύο πιστοποιητικών, προκειμένου να καταστούν διακριτές οι μεταξύ τους διαφοροποιήσεις.

Α. ΕΚΔΟΣΗ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ

Τόσο το εθνικό, όσο και το ευρωπαϊκό κληρονομητήριο εκδίδονται με την ίδια ακολουθούμενη διαδικασία, ενώπιον των αρμόδιων δικαστικών αρχών. Οι, δε, κανόνες εύρεσης του αρμόδιου δικαστηρίου και του δικαίου που θα διέπει την κληρονομική διαδοχή είναι κοινοί. Αντίστοιχα, ο κληρονόμος καλείται και στις δύο περιπτώσεις να αποδείξει το κληρονομικό του δικαίωμα κατά τρόπο ώστε να δημιουργείται πλήρης δικανική πεποίθηση του δικαστηρίου.

Μια σημαντική διαφορά, ωστόσο, εντοπίζεται στην μετά την έκδοση χρήση του πιστοποιητικού. Συγκεκριμένα, αν ο κληρονόμος επιθυμεί να χρησιμοποιήσει το κληρονομητήριο σε άλλο κράτος-μέλος από αυτό που το εξέδωσε, για το μεν εθνικό κληρονομητήριο απαιτείται η κήρυξή του ως εκτελεστού κατόπιν αίτησής του στις αρμόδιες αρχές του κράτους όπου επιθυμεί να το χρησιμοποιήσει, για το δε ευρωπαϊκό ισχύει η άνευ ετέρου αναγνώριση και εκτέλεση. Παρέχεται, συνεπώς, μια σημαντική διευκόλυνση στον κάτοχο του ευρωπαϊκού πιστοποιητικού.

Από την άλλη, δεν θα πρέπει να διαφεύγει της προσοχής ότι μετά το πέρας εξαμήνου το ευρωπαϊκό κληρονομητήριο θα πρέπει να ανανεωθεί, ζητώντας από το εκδόν δικαστήριο την χορήγηση νέου αντιγράφου, περιορισμός που δεν ισχύει για το εθνικό κληρονομητήριο.

Β. ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΙΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ

Αμφότερα τα πιστοποιητικά παράγουν δημόσια πίστη, καθώς και (μαχητό) τεκμήριο ακρίβειας του αναγραφόμενου ως κληρονόμου. Τούτο σημαίνει, ότι ο τρίτος που συναλλάσσεται με τον αναγραφόμενο ως κληρονόμο είναι προστατευμένος, ακόμη κι αν σε μεταγενέστερο χρόνο αποδειχθεί ότι το κληρονομητήριο είναι ανακριβές ή αναληθές.

Εκεί που εντοπίζεται η διαφοροποίηση είναι στην έκταση της παρεχόμενης προστασίας. Και τούτο διότι το μεν εθνικό κληρονομητήριο προστατεύει έναν μεγαλύτερο κύκλο συναλλαγών (υποσχετικές και εκποιητικές συμβάσεις), χωρίς να προϋποθέτει την γνώση ή την επίδειξή του στον τρίτο συναλλασσόμενο. Από την άλλη, το ευρωπαϊκό κληρονομητήριο προστατεύει τον συναλλασσόμενο μόνο στις εκποιητικές συμβάσεις (πχ στην μεταβίβαση ενός ακινήτου), ενώ προκειμένου να παράσχει την παραπάνω προστασία, θα πρέπει αφενός ο τρίτος να τελεί σε γνώση της ύπαρξής του, αφετέρου να του επιδειχθεί το σχετικό πιστοποιητικό πριν τη συναλλαγή.

Τέλος, κανένα εκ των δύο πιστοποιητικών δεν προστατεύει τον τρίτο που γνώριζε εκ των προτέρων ότι το κληρονομητήριο δεν ήταν ακριβές. Η διαφορά είναι πως το ευρωπαϊκό κληρονομητήριο παύει να παρέχει προστασία ακόμη κι αν αποδειχθεί ότι ο τρίτος από βαριά αμέλεια αγνοούσε την ανακρίβεια, σε αντίθεση με το εθνικό που απαιτεί θετική γνώση αυτής.

 Υπάρχουν διάφορες περιπτώσεις τροχαίων ατυχημάτων που ανακύπτουν καθημερινώς: Μια τέτοια περίπτωση είναι και αυτή στην οποία ρυμουλκούμενο τρέιλερ αποσυνδέεται από το ρυμουλκό και συγκρούεται με τρίτο όχημα. Το καίριο ζήτημα που τίθεται εν προκειμένω αφορά τόσο την ύπαρξη, όσο και την έκταση της αποζημιωτικής ευθύνης της ασφαλιστικής εταιρείας, στην οποία είναι ασφαλισμένο το ρυμουλκό όχημα και, συγκεκριμένα, εάν αυτή η ευθύνη θα συμπεριλαμβάνει και τα ζημιογόνα γεγονότα που προκαλούνται από το ρυμουλκούμενο.

 Επί της αρχής, ο νόμος ρητώς εντάσσει και τα ρυμουλκούμενα οχήματα στην κατηγορία των αυτοκινήτων, επί των οποίων τυγχάνει εφαρμογής ο Ν. 489/76 «Περί Υποχρεωτικής Ασφαλίσεως των εξ’ ατυχημάτων αυτοκινήτων αστικής ευθύνης», ορίζοντας πως «Ως αυτοκίνητο θεωρείται και κάθε ρυμουλκούμενο όχημα συζευγμένο μετά του κυρίως αυτοκινήτου ή μη, ως και ποδήλατο εφοδιασμένο με βοηθητικό κινητήρα». Μάλιστα, κατά την νομολογία, το ρυμουλκούμενο θεωρείται αυτοκίνητο, ακόμα και αν έχει αποσυνδεθεί από το κύριο αυτοκίνητο ρυμουλκό.

Σε σχετική υπόθεση - σταθμό που ανέκυψε, ρυμουλκούμενο όχημα αποσυνδέθηκε από το ρυμουλκό και κινούμενο εισήλθε στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας, όπου και συγκρούστηκε με διερχόμενο όχημα, το οποίο εξετράπη της πορείας του και προσέκρουσε σε παρακείμενη μάντρα οικοδομής. Από την εν λόγω σύγκρουση προκλήθηκαν υλικές ζημιές στο όχημα, αλλά και ο τραυματισμός του οδηγού του.

Από τα παραπάνω πραγματικά περιστατικά, αβίαστα μπορεί να συναχθεί η υπαιτιότητα του οδηγού του ρυμουλκού, ο οποίος δεν προέβη σε επαρκή έλεγχο του οχήματος του, για να εξασφαλίσει την ασφαλή πρόσδεση του ρυμουλκούμενου, υπαιτιότητα που δέχθηκε και το Δικαστήριο.

Το κρίσιμο, ωστόσο, ερώτημα που τέθηκε αφορούσε την ευθύνη προς αποζημίωση της ασφαλιστικής εταιρείας, δεδομένου ότι ασφαλιζόμενο όχημα ήταν το ρυμουλκό και όχι το ρυμουλκούμενο, που προκάλεσε το ζημιογόνο γεγονός. Κατά την εναγόμενη ασφαλιστική εταιρία, δεν ετίθετο ζήτημα ευθύνης, ακριβώς διότι η κάλυψη που παρείχε δεν εκτεινόταν παρά στο ρυμουλκό αυτοκίνητο. Ο εν λόγω ισχυρισμός όμως απορρίφθηκε από το Δικαστήριο, με το σκεπτικό ότι, ακόμα και αν υπήρχε σχετικός όρος στο ασφαλιστήριο συμβόλαιο, που εξαιρούσε από την ασφαλιστική κάλυψη την συγκεκριμένη περίπτωση, η αξίωση της ενάγουσας εν προκειμένω πήγαζε απευθείας από τον νόμο και δεν μπορούσε να αποκλεισθεί ακόμα και από αντίθετη συμφωνία. Διαφορετική θα ήταν η απάντηση, στην περίπτωση που το ζημιογόνο γεγονός προκαλούνταν λόγω επενέργειας διαφορετικής δύναμης στο όχημα, που καθιστούσε αδύνατο τον έλεγχο από τον οδηγό του. Μη συντρέχουσας τέτοιας περίπτωσης εν προκειμένω, το Δικαστήριο κατέληξε στο ότι η ασφαλιστική εταιρία ευθύνεται εις ολόκληρον με τον οδηγό του ζημιογόνου αυτοκινήτου.

Το Σύμφωνο συμβίωσης είναι ένας τρόπος επισημοποίησης μιας σχέσης, αντί για την τέλεση θρησκευτικού ή πολιτικού γάμου. Πραγματοποιείται με συμβολαιογραφικό έγγραφο μεταξύ των μερών, του ζευγαριού δηλαδή, με την αυτοπρόσωπη παρουσία και υπογραφή τους στον συμβολαιογράφο και ολοκληρώνεται όπως και ο θρησκευτικός ή πολιτικός γάμος, με την κατάθεση αντιγράφου του συμβολαιογραφικού αυτού εγγράφου, στο Ληξιαρχείο του τόπου διαμονής του ζευγαριού.

Σύμφωνο συμβίωσης, μπορούν να συνάψουν όσοι έχουν κλείσει τα 18 τους έτη και είναι πλήρως δικαιοπρακτικά ικανοί, σύμφωνα με τον νόμο, ενώ αποκλείονται από την σύναψη συμφώνου συμβίωσης και ως εκ τούτου το σύμφωνο συμβίωσης είναι άκυρο:

1. Όσοι δεν έχουν κλείσει τα 18 τους χρόνια.
2. Όσοι έχουν ήδη συνάψει άλλον γάμο θρησκευτικό ή πολιτικό ή είχαν συνάψει Σύμφωνο Συμβίωσης με άλλο πρόσωπο, χωρίς να έχει λυθεί ακόμα ο γάμος ή το προηγούμενο Σύμφωνο Συμβίωσης.
3. Όσοι έχουν σχέση υιοθεσίας μεταξύ τους, δηλαδή μεταξύ του υιοθετούντος και του υιοθετούμενου απαγορεύεται η σύναψη Συμφώνου Συμβίωσης. Το ίδιο ακριβώς ισχύει και για την τέλεση γάμου, θρησκευτικού ή πολιτικού.
4. Όσοι είναι συγγενείς εξ αίματος έως τετάρτου βαθμού, δηλαδή απαγορεύεται η σύναψη Συμφώνου Συμβίωσης μεταξύ πρώτων ξαδέρφων.

Αναφορικά με το σύμφωνο συμβίωσης, ο νόμος αναγνωρίζει για τις προσωπικές σχέσεις του ζευγαριού, όλα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που έχει κάθε ζευγάρι που έχει τελέσει θρησκευτικό ή πολιτικό γάμο, ενώ για τις μη προσωπικές σχέσεις, το ζευγάρι μπορεί ως ένα βαθμό, αν θέλει να ορίσει διαφορετικά τις σχέσεις του και να τις αποτυπώσει στο συμβολαιογραφικό έγγραφο του συμφώνου συμβίωσης που θα υπογράψουν.

Σημαντικό επίσης είναι το γεγονός, ότι ο νόμος αποκλείει την εκ των προτέρων, δηλαδή πριν από την σύναψη του συμφώνου συμβίωσης, παραίτηση του δικαιώματος αξίωσης συμμετοχής στα αποκτήματα.

Περαιτέρω, ο νόμος προβλέπει ότι υπάρχει κληρονομικό δικαίωμα μεταξύ των μερών, ωστόσο μπορούν τα μέρη να παραιτηθούν από την νόμιμη μοίρα που προβλέπει ο νόμος και να καταγραφεί αυτή η παραίτηση τους στο σύμφωνο συμβίωσης.

Όσον αφορά τα μέρη, με την σύναψη του συμφώνου συμβίωσης δεν αλλάζει το επώνυμο τους, αλλά μπορεί ο καθένας να χρησιμοποιεί το επώνυμο του άλλου αν το επιθυμεί και αν σε αυτό συμφωνεί και το άλλο μέρος. Όσον αφορά το επώνυμο των παιδιών, αυτό θα είναι κοινό για όλα τα παιδιά και θα είναι αυτό που συμφώνησαν και έχουν δηλώσει οι γονείς. Το επώνυμο των τέκνων θα πρέπει να είναι το επώνυμο του ενός ή και των δύο γονέων, αλλά όχι πάνω από δύο επώνυμα συνολικά.

Επιπλέον, η γονική μέριμνα των τέκνων που γεννήθηκαν από γονείς που έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης, ανήκει και ασκείται και από τους δύο γονείς από κοινού.

Η σύνταξη του κειμένου που θα αποτελέσει το σύμφωνο συμβίωσης που θα υπογραφεί σε συμβολαιογράφο, γίνεται από δικηγόρο, ο οποίος πρέπει να έχει την εμπειρία και τις γνώσεις για την ορθή νομικά και ουσιαστικά σύνταξη του περιεχομένου, το οποίο θα είναι αυτό που θα αποτελεί την βάση εξασφάλισης των δικαιωμάτων του ενός μέρους με το άλλο μέρος.

Λύση του Συμφώνου Συμβίωσης.

Το Σύμφωνο Συμβίωσης λύεται, είτε με:

α) με συμφωνία των μερών για λύση του συμφώνου, η οποία καταρτίζεται συμβολαιογραφικά και υπογράφουν και τα δύο μέρη αυτοπροσώπως,

β) με δήλωση του ενός μέρους προς το άλλο, που καταρτίζεται και πάλι συμβολαιογραφικά.

Στην περίπτωση (β), προϋπόθεση αποτελεί, το μέρος που επιθυμεί την λύση του συμφώνου συμβίωσης μονομερώς, να έχει καλέσει πρώτα το άλλο μέρος για συναινετική επίλυση του συμφώνου με εξώδικη δήλωση που θα του επιδοθεί με δικαστικό επιμελητή, τουλάχιστον 3 μήνες πριν την μονομερή συμβολαιογραφική λύση του συμφώνου συμβίωσης και το άλλο μέρος είτε να αρνήθηκε είτε να αδιαφόρησε.

Πέραν των ανήλικων τέκνων, δικαίωμα διατροφής έχουν έναντι των γονέων τους και τα ενήλικα τέκνα. Το δικαίωμα αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία στις περιπτώσεις τέκνων που σπουδάζουν, καθώς και τέκνων που αδυνατούν να εξεύρουν εργασία ώστε να καλύψουν τις βιοτικές τους ανάγκες.

Αναλυτικότερα, οι οικείες περί διατροφής διατάξεις του Αστικού Κώδικα δεν εξαρτούν το δικαίωμα του τέκνου να ζητήσει διατροφή από οποιοδήποτε όριο ηλικίας. Έτσι, από το άρθρο 1486 ΑΚ συνάγεται ότι δικαίωμα διατροφής έχει και το ενήλικο τέκνο, εφόσον δεν μπορεί να διατρέφει τον εαυτό του από την περιουσία του ή από εργασία κατάλληλη για την ηλικία του, την κατάσταση της υγείας του και τις λοιπές βιοτικές του συνθήκες, ενόψει και των τυχόν αναγκών της εκπαίδευσής του και προς τούτο λαμβάνεται υπόψη η ικανότητά του να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις ορισμένου επιπέδου σπουδών. Περιλαμβάνει, δε, κατά το άρθρο 1493 ΑΚ όλα όσα είναι απαραίτητα για την συντήρηση, την ανατροφή και την εν γένει εκπαίδευσή του.

Μάλιστα, ειδικά για την περίπτωση των φοιτητών, έχει νομολογιακά κριθεί ότι η ιδιότητα του τέκνου ως σπουδαστή συνεπάγεται συνήθως ότι αυτό δεν είναι σε θέση να ασκήσει παραλλήλως οιονδήποτε επάγγελμα ή εργασία χωρίς βλάβη της υγείας του και της επιτυχούς αντιμετώπισης των σπουδών του (ΜΕφΠατρ 527/2021, ΜΠρΘεσσ 14209/2022). Αλλά και μετά το πέρας των σπουδών του είναι δυνατόν να γεννάται αξίωση του τέκνου προς διατροφή, αν λόγου χάριν παρακολουθεί πρόγραμμα μεταπτυχιακών ή διδακτορικών σπουδών, εφόσον οι σπουδές αυτές δικαιολογούνται από τις εν γένει επιδόσεις του τέκνου, καθώς και τις κρατούσες αντιλήψεις γύρω από τον συγκεκριμένο επαγγελματικό κλάδο.

Όπως και για την διατροφή του ανήλικου τέκνου, έτσι και για αυτή του ενήλικου, ως προϋπόθεση τίθεται από τον νόμο η αδυναμία κάλυψης των αναγκών του από το ίδιο, ήτοι η έλλειψη ιδίων περιουσιακών στοιχείων ή/και η αδυναμία εύρεσης εργασίας. Σε αντίθεση με τα όσα ισχύουν για τα ανήλικα τέκνα, τα οποία δεν είναι υποχρεωμένα να εξαντλήσουν την δική τους περιουσία προκειμένου να αξιώσουν διατροφή από τους γονείς τους, το ενήλικο τέκνο μόνο τότε έχει το δικαίωμα διατροφής, όταν προηγουμένως έχει αναλώσει την δική του περιουσία (ΜΕφΠειρ 145/2020).

Ειδικά ως προς την προϋπόθεση προηγούμενης ανάλωσης της περιουσίας του, η ύπαρξη περιουσίας στο όνομά του, έστω και απρόσοδης, αποκλείει το δικαίωμα διατροφής, εκτός αν το τέκνο αποδείξει ότι η ρευστοποίηση της υφιστάμενης περιουσίας δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί παρά μόνο για ευτελές αντάλλαγμα, το οποίο και καθιστά τη ρευστοποίηση ασύμφορη από κάθε άποψη. Με άλλα λόγια, πρώτα θα πρέπει να «ξοδευτεί» η ίδια περιουσία, και έπειτα να ζητηθεί διατροφή.

Τέλος, αξίζει να σημειωθεί στο σημείο αυτό ότι κανέναν ρόλο δεν διαδραματίζει η οικονομική κατάσταση του υπόχρεου προς διατροφή (δηλαδή του γονέα ή του παππού/γιαγιάς) ως προς τη γένεση του δικαιώματος διατροφής του τέκνου.

Ανέκαθεν, η εξασφάλιση «λευκού» ποινικού μητρώου αποτελούσε ζήτημα κρίσιμο και σε ορισμένες περιπτώσεις ζωτικής σημασίας, ιδίως ενόψει επαγγελματικών υποχρεώσεων ή και προσδοκιών για απασχόληση και συνεργασία με το Δημόσιο. Πέραν όμως, του δημοσίου τομέα, για την χορήγηση αδειών λειτουργίας ολοένα και περισσότερων ιδιωτικών φορέων και εν γένει ελεύθερων επαγγελματιών, όπως για παράδειγμα για την παροχή υπηρεσιών ιδιωτικής φύλαξης (security) ακόμα και για την άδεια ταξί,  προϋποτίθεται και απαιτείται ότι ο εκάστοτε ενδιαφερόμενος να έχει «λευκό» ποινικό μητρώο.

Με βάση τα παραπάνω, σωτήρια μπορεί να αποδειχθεί η διάταξη του άρθρου 571, παρ. 7 ΚΠΔ, δυνάμει της οποίας:

«Κατ’ εξαίρεση, όταν πρόκειται για πρώτη καταδίκη ή για καταδίκη που αφορά: α) έγκλημα από αμέλεια ή β) έγκλημα με δόλο, για το οποίο ο νόμος απειλεί ποινή φυλάκισης μέχρι ένα έτος ή χρηματική ποινή, οι προθεσμίες που προβλέπουν τα εδ. α΄ έως και γ΄ της παρ. 3 του άρθρου αυτού μπορούν να συντμηθούν στο μισό, με διάταξη του αρμόδιου κατά το άρθρο 575 εισαγγελέα πλημμελειοδικών, ύστερα από αίτηση του ενδιαφερόμενου. Η σύντμηση παρέχεται, αν υπάρχει προσδοκία έντιμου βίου στο μέλλον.»

Σύμφωνα, δε, με τις ανωτέρω περιοριστικά στον Νόμο αναφερόμενες προϋποθέσεις, η σύντμηση στο μισό του χρόνου διαγραφής από το αντίγραφο ποινικού μητρώου γενικής χρήσης της αναγραφόμενης καταδικαστικής απόφασης και δυνάμει αυτής επιβληθείσας ποινής, προϋποθέτει:

1. Πρώτη καταδίκη ή καταδίκη που αφορά: α) έγκλημα από αμέλεια ή β) έγκλημα με δόλο, για το οποίο ο νόμος απειλεί ποινή φυλάκισης μέχρι ένα έτος ή χρηματική ποινή και
2. Προσδοκία έντιμου βίου στο μέλλον.

Με βάση τα παραπάνω, τα πρόσωπα εκείνα τα οποία ατυχώς στο παρελθόν έχουν καταδικαστεί σε ποινές φυλάκισης, οι οποίες μέχρι και σήμερα αναγράφονται στο ποινικό τους μητρώο και ως εκ τούτου αποτελούν κώλυμα για την επαγγελματική σταδιοδρομία αλλά και την εν γένει ανάπτυξη όλων των πτυχών της προσωπικότητάς τους, μπορούν κάνοντας χρήση της εν λόγω διάταξης να καταθέσουν την σχετική αίτηση στον αρμόδιο Εισαγγελέα του Τμήματος Ποινικού Μητρώου και να «απαλλαγούν» από τις : α) χρηματικές ποινές ή εκείνες της παροχής κοινωφελούς εργασίας ή ποινές φυλάκισης μέχρι έξι μήνες, β) ποινές φυλάκισης πέραν των έξι μηνών ή ποινές περιορισμού σε ψυχιατρικό κατάστημα και γ) ποινές κάθειρξης, εξασφαλίζοντας το πολυπόθητο «λευκό» ποινικό μητρώο αντί μετά την παρέλευση τριών ετών μετά από 1,5 έτος στην πρώτη περίπτωση, αντί μετά την παρέλευση οκτώ ετών μετά από 4 έτη στην δεύτερη περίπτωση και αντί μετά την παρέλευση είκοσι ετών μετά από 10 έτη στην τρίτη περίπτωση.

Ο Ευρωπαϊκός Όμιλος Οικονομικού Σκοπού είναι ένας θεσμός ευρωπαϊκού εταιρικού δικαίου που έχει ως σκοπό την διευκόλυνση της διασυνοριακής συνεργασίας επιχειρήσεων και πάσης φύσεως φυσικών και νομικών προσώπων, με έδρα σε κάποιο κράτος-μέλος της Ένωσης, χωρίς να χρειάζεται να συστήσουν εταιρεία υπαγόμενη σε κάποιο από τα εθνικά τους δίκαια. Η σύστασή του μέσω ενωσιακού Κανονισμού (2137/29185)-δεν είναι πρόσφατη- προτάθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ήταν αναμενόμενη, με αναμφισβήτητο δεδομένο το άνοιγμα των αγορών και τη διεθνοποίηση της οικονομίας.

Σκοπός του ομίλου θα είναι η ανάπτυξη των οικονομικών δραστηριοτήτων των επιχειρήσεων-μελών του μέσω της συνένωσης των πόρων και των ικανοτήτων τους. Με τον τρόπο αυτό θα υπάρξουν καλύτερα αποτελέσματα απ' ό,τι αν το κάθε μέλος ενεργούσε μεμονωμένα, οπότε θα αργούσε σίγουρα περισσότερο να εδραιωθεί στην αγορά.

Τα μέλη ενός Ε.Ο.Ο.Σ. θα πρέπει να είναι τουλάχιστον δύο, προερχόμενα από διαφορετικά κράτη-μέλη. Μπορεί να πρόκειται για εταιρείες και άλλες νομικές οντότητες ιδιωτικού ή δημοσίου δικαίου, που έχουν συσταθεί σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία μιας χώρας της ΕΕ και έχουν την έδρα τους επίσης σε κάποιο κράτος της Ένωσης. Μπορεί να αποτελείται από φυσικά πρόσωπα τα οποία ασκούν  βιομηχανική, εμπορική, βιοτεχνική ή γεωργική δραστηριότητα ή δραστηριότητα ελευθερίου επαγγέλματος.

Η σύσταση του Ε.Ο.Ο.Σ. γίνεται με σύμβαση. Για να είναι έγκυρη η σύμβαση σύστασης θα πρέπει να περιλαμβάνει υποχρεωτικά κάποια στοιχεία όπως την επωνυμία, την έδρα, το σκοπό και την διάρκεια του ομίλου (όταν αυτή δεν είναι αόριστη), καθώς και το όνομα, τον αριθμό και τον τόπο εγγραφής-εφόσον υπάρχει-κάθε μέλους του ομίλου. Η σύμβαση αυτή θα πρέπει να κατατεθεί στο μητρώο που έχει υποδείξει κάθε χώρα της Ένωσης (συνεπώς σε αντίστοιχο αριθμό μητρώων με τον αριθμό των κρατών προέλευσης των μελών που απαρτίζουν τον όμιλο). Με την εν λόγω καταχώρηση στο μητρώο, παρέχεται πλήρης δικαιοπρακτική ικανότητα στον ΕΟΟΣ στο έδαφος της Ένωσης. Στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης επίσης, θα πρέπει να δημοσιεύεται ανακοίνωση σχετικά με τη σύσταση ή την εκκαθάριση ενός ΕΟΟΣ.

Μεγάλο προσόν που χαρίζει ευελιξία στον Ευρωπαϊκό Όμιλο Οικονομικού Σκοπού είναι ότι δεν θα πρέπει απαραίτητα να συστήνεται με κεφάλαιο, τα μέλη του δηλαδή είναι ελεύθερα να χρησιμοποιήσουν εναλλακτικές μεθόδους χρηματοδότησης του ομίλου. Διαθέτει περαιτέρω, ευελιξία και στο κομμάτι της εσωτερικής του διαμόρφωσης καθώς με τη σύμβαση σύστασης του ομίλου, είναι δυνατόν να απονέμονται σε ορισμένα μέλη περισσότερες ψήφοι, υπό τον όρο ότι κανένα μέλος δεν έχει την πλειοψηφία των ψήφων, δεν ισχύει δηλαδή κατ’ απόλυτο τρόπο η αρχή της ισότητας και της ίσης μεταχείρισης για τα μέλη του ομίλου.  Στον ευρωπαϊκό κανονισμό ρύθμισης δε, αναφέρονται κάποιες αποφάσεις που πρέπει να λαμβάνονται με ομοφωνία υποχρεωτικά.

Ο Ε.Ο.Ο.Σ. πρέπει να έχει τουλάχιστον δύο όργανα τα μέλη του που ενεργούν συλλογικά υπό την μορφή συνέλευσης και τον διαχειριστή ή τους διαχειριστές του, οι οποίοι δρουν επ' ονόματί του και τον δεσμεύουν με τις ενέργειές τους έναντι τρίτων, ακόμη και όταν οι πράξεις τους δεν εμπίπτουν στους στόχους του ομίλου.

Στόχος του ομίλου τέλος, δεν είναι να πραγματοποιεί ο ίδιος κέρδη. Κέρδη του θεωρούνται κέρδη των μελών του, τα οποία κατανέμονται μεταξύ τους κατά την αναλογία που προβλέπεται στη συστατική σύμβαση ή, εάν δεν υπάρχει σχετική ρύθμιση κατά ίσα μέρη. Τα κέρδη ή οι ζημίες ενός Ε.Ο.Ο.Σ. είναι φορολογητέα στα μέλη του. Συνεπεία όμως της συμβατικής ελευθερίας των μελών του Ε.Ο.Ο.Σ. και του γεγονότος ότι δεν είναι υποχρεωμένα να καταβάλουν κάποιο ελάχιστο κεφάλαιο άμεσα κατά την ίδρυσή του, κάθε μέλος ευθύνεται αλληλεγγύως και απεριόριστα για τα χρέη του ομίλου.

Ο βομβαρδισμός των επιχειρηματιών στις μέρες μας με δυσβάσταχτους φόρους έχει καταστήσει συνήθη την ίδρυση των λεγόμενων «off-shore», ή, αλλιώς υπεράκτιων εταιρειών. Μία off-shore εταιρεία ιδρύεται σε μία χώρα που θεωρείται φορολογικός παράδεισος, για τον λόγο ότι εκεί θα επιβαρυνθεί με φορολογία σημαντικά χαμηλότερη, σε σύγκριση με την φορολογία λ.χ. στην Ελλάδα. Δεν είναι επίσης σπάνιο μία υπεράκτια εταιρεία να ιδρύεται με σκοπό την κάλυψη εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και το ξέπλυμα μαύρου χρήματος.

Ι. ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ

Πέρα από την προσφερόμενη δυνατότητα να καλύψει κανείς τα παράνομα έσοδά του ιδρύοντας μία off-shore εταιρεία, μπορεί αντιστοίχως με απόλυτα νόμιμο τρόπο να κάνει ορισμένες έξυπνες επιχειρηματικές κινήσεις που θα αποβούν κερδοφόρες μελλοντικά. Ένα δε από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα της υπεράκτιας εταιρείας, είναι ότι δεν χρειάζεται ο επιχειρηματίας που την ιδρύει να λάβει θέση εμφανούς εταίρου. Μπορεί έναντι αυτού να διορίσει ένα δεύτερο πρόσωπο ως διευθυντή της εταιρείας, έτσι ώστε να διασφαλίσει την ανωνυμία του, πάντα διατηρώντας την δυνατότητα να δημιουργήσει περισσότερες από μία offshore εταιρείες σε διαφορετικά κράτη, κρατώντας ανωνυμία για κάθε μία από αυτές.

Για την διαχείριση μιας υπεράκτιας εταιρείας περαιτέρω, δεν απαιτείται η αυτοπρόσωπη παρουσία του ιδρυτή/ιδιοκτήτη της, αλλά μπορεί να διορισθεί για την τέλεση διαφόρων διαδικαστικών ενεργειών ένας δικηγόρος ως «αντίκλητος». Η ανωνυμία του ιδρυτή σε συνδυασμό με την ανάθεση ενεργειών μίας off-shore εταιρείας σε εντεταλμένο δικηγόρο, αποτελούν συνδυαστικά το σπουδαιότερο πλεονέκτημά της, αφού εξασφαλίζεται και ένα υψηλό επίπεδο προστασίας των προσωπικών δεδομένων του ιδρυτή της.

Πόλο έλξης για τους επιχειρηματίες αποτελεί φυσικά και η σημαντικά μειωμένη τους φορολογία, ο λόγος άλλωστε για τον οποίο έχουν γίνει και γνωστές. Η μηδενική ή εξαιρετικά χαμηλή φορολογία επί των εισοδημάτων που προσφέρουν, δίνει στην εταιρεία τη δυνατότητα να αυξήσει πιο εύκολα τα έσοδά της. Ζωντανό είναι το παράδειγμα των νησιών Cayman, όπου υπάρχει μηδενική φορολογία, δηλαδή ο εταιρικός φόρος είναι  στο 0%, όπως επίσης μηδενικός είναι και ο φόρος εισοδήματος και ο φόρος ενοικίων.

Ένα ακόμη πλεονέκτημα οικονομικού χαρακτήρα των off-shore εταιρειών είναι τα χαμηλά λογιστικά έξοδα και οι ελάχιστες παρεμβάσεις που θα χρειαστεί να κάνει ο λογιστής, που θα αναλάβει την επίβλεψή τους. Φυσικά ένας λογιστής είναι απαραίτητος, αλλά οι διαδικασίες είναι απλές και δε θα προκύπτουν συχνά ανάγκες απασχόλησής του. Διατηρώντας μια offshore εταιρεία επιπροσθέτως, δεν είναι απαραίτητη η έκδοση οικονομικών αναφορών και των λεγόμενων ετήσιων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, όπως γίνεται σχεδόν σε όλες τις υπόλοιπες μορφές εταιρειών στις περισσότερες χώρες παγκοσμίως. Τα στοιχεία της εταιρείας όπως για παράδειγμα η κερδοφορία, ο κύκλος εργασιών και τα έξοδα παραμένουν προστατευμένα, καθώς δεν υφίσταται υποχρέωση δημοσίευσής τους.

ΙΙ. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ

Ως αντιστάθμισμα των πολλών πλεονεκτημάτων της, η υπεράκτια εταιρεία έχει το αρνητικό στοιχείο ότι συχνά υπάρχουν ορισμένοι περιορισμοί σχετικά με το είδος της επιχείρησης, που  μπορεί να ασκεί, χωρίς την ανάγκη για λήψη κάποιας ειδικής άδειας. Για ευνόητους λόγους επίσης, λογική και αναμενόμενη είναι η πιο αυστηρή αντιμετώπισή τους από τα πιστωτικά ιδρύματα. Για παράδειγμα, για να ανοίξει κάποιος τραπεζικό λογαριασμό στο όνομα μιας υπεράκτιας εταιρείας, ώστε να συμμορφώνεται με τους σχετικούς κανονισμούς κατά του ξεπλύματος χρήματος, η τράπεζα θα απαιτεί κατά κανόνα τα έγγραφα επαλήθευσης της ταυτότητας από τους υπογράφοντες στο λογαριασμό καθώς και μία ή περισσότερες επαγγελματικές συστατικές επιστολές από έναν πληρεξούσιο, ένα λογιστή ή ακόμα και έναν τραπεζίτη που θα γνωρίζει τον δικαιούχο ιδρυτή.

.

Σε μία ομόρρυθμη ή ετερρόρυθμη εταιρεία είναι σύνηθες να υπάρχουν σοβαρές διαφωνίες και αντιδικίες ως προς την διαχείριση, την εκπροσώπηση της εταιρείας, τις συναλλαγές και τις εταιρικές επιλογές. Ο νομοθέτης έχει καλύψει κάθε δυνατή τέτοια προβληματική περίπτωση και έχει εισάγει συγκεκριμένη δικαστική επίλυση του όποιου προβλήματος ανακύπτει.

 Μία εκ των λύσεων για την επίλυση των διαφωνιών είναι η απομάκρυνση του διαφωνούντος εταίρου, με δύο τρόπους:

• Είτε επιλέγει ο ίδιος να εξέλθει και να φύγει από την εταιρεία

• Eίτε επιλέγει κάποιος άλλος εταίρος την δικαστική προσφυγή για να εκδιωχθεί ο εταίρος από την εταιρεία

Στην πρώτη περίπτωση ο εταίρος που διαφωνεί επιλέγει να φύγει από την εταιρεία (έξοδος εταίρου). Φυσικά δεν θα χαρίσει την μερίδα του και την εταιρική του συμμετοχή στους άλλους άλλους εταίρους. Θα αποζημιωθεί πλήρως και αυτό γίνεται με δικαστική εκτίμηση της εταιρικής του συμμετοχής-μερίδας και με καταβολή χρημάτων σε αξία όση και η αξία της μερίδας του στην εταιρεία. Μάλιστα ο υπολογισμός γίνεται όχι με στενά λογιστική αποτίμηση (φορολογική αποτίμηση) αλλά με συνυπολογισμό και άλλων υπεραξιών όπως η πελατεία, τα διαφυγόντα κέρδη του μέλλοντος, η δυναμική της εταιρείας κλπ.

Στην δεύτερη περίπτωση που ο εταίρος που διαφωνεί δεν επιθυμεί να εξέλθει και να φύγει μόνος του, ο νομοθέτης έχει εισάγει με αυστηρές προϋποθέσεις την δικαστική δυνατότητα των άλλων εταίρων να τον απομακρύνουν από την εταιρεία.

Δηλαδή οι άλλοι εταίροι έχουν την επιλογή να προβούν σε αποκλεισμό-απομάκρυνση του εταίρου από την εταιρεία.

Και πάλι χρειάζεται δικαστική απόφαση και πάλι ο εταίρος αυτός θα αποζημιωθεί για την εταιρική μερίδα που χάνει αλλά οι άλλοι εταίροι θα μπορούν να συνεχίσουν μόνοι τους την λειτουργία της εταιρείας τους. 

Η ύστατη λύση είναι η λύση και εκκαθάριση της εταιρείας, αν καμία από τις παραπάνω επιλογές δεν είναι δυνατή.

Φυσικά δυνατή είναι και η αντικατάσταση ενός διαχειριστή-εκπροσώπου από την εταιρεία, δηλαδή η απομάκρυνσή του από την διοίκηση αλλά χωρίς να απομακρυνθεί και από την εταιρεία ως εταίρος.