Για γονείς, συζύγους ή αδελφούς ατόμων με αναπηρία, υπάρχει η δυνατότητα συνταξιοδότησης εφόσον συντρέχουν  μια σειρά από  λεπτομερείς και αυστηρές προϋποθέσεις που έχουν καθορίσει  οι σχετικοί νόμοι και διατάξεις. Μάλιστα, όσοι συγκεντρώνουν τις προϋποθέσεις αυτές, είναι από τις περιπτώσεις ασφαλισμένων που μπορούν, κατ’ εξαίρεση,  να συνταξιοδοτηθούν νωρίτερα από τα 62 ηλικιακά έτη. Οι διατάξεις αυτές έχουν εφαρμογή και στις ανύπαντρες και διαζευγμένες μητέρες.

Σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν 3232/2004, συγγενείς ατόμων άγαμων με ποσοστό αναπηρίας 67% και άνω, είχαν τη δυνατότητα να συνταξιοδοτηθούν, ανεξαρτήτως ορίου ηλικίας και ανεξαρτήτως χρόνου υπαγωγής στην ασφάλιση. Με τον Ν 3863/2010, κατόπιν με το Ν 4093/2012 και μετά ξανά με τον Ν 4336/2015, ανακαθορίστηκαν οι προϋποθέσεις συνταξιοδότησης, αφού επήλθαν  αλλαγές που επηρέασαν τα όρια ηλικίας.

Οι προϋποθέσεις συνταξιοδότησης, όπως  καθορίζονται στους σχετικούς νόμους, διαφοροποιούνται  κατά περίπτωση και ανάλογα με το αν αφορούν γονείς αναπήρων τέκνων,  σύζυγο αναπήρου  ή αδερφό αναπήρου. Έτσι το ποσοστό αναπηρίας μπορεί να κυμαίνεται από 67% ως 80% αναλόγως της  κατηγορίας του υποψήφιου δικαιούχου και επίσης  η τυχόν  λήψη άλλης σύνταξης , η τυχόν νοσηλεία σε ίδρυμα, η ύπαρξη εργασίας ή όχι, η ύπαρξη γάμου ή όχι κλπ. αποτελούν προυποθέσεις που μπορεί να ισχύουν ή όχι, ανάλογα με την κάθε συγκεκριμένη περίπτωση.

Δεν πρέπει να συγχέεται η  σύνταξη που δικαιούνται οι μητέρες ή οι χήροι πατέρες με ανίκανα για κάθε βιοποριστική εργασία τέκνα (Ν 3655/2008, ο γνωστός νόμος Πετραλιά), με την σύνταξη γονέων, συζύγων αδελφών ατόμων με αναπηρία (Ν 3996/2011). Διευκρινίζεται ότι οι ανωτέρω διατάξεις έχουν εφαρμογή και στις ανύπαντρες και διαζευγμένες μητέρες.

Πρόκειται για απαιτητικές και ιδιαίτερα δύσκολες περιπτώσεις συνταξιοδότησης, με πολλές προϋποθέσεις που απαιτείται να πληρούνται κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης συνταξιοδότησης για τις οποίες  ο  ενδιαφερόμενος θα πρέπει να προβεί σε ενδελεχή έρευνα στις αρμόδιες υπηρεσίες και  να συμβουλευθεί εξειδικευμένους επαγγελματίες, προκειμένου να δρομολογήσει  διερεύνηση θεμελίωσης του σχετικού δικαιώματος καθώς και την συνταξιοδότησή του με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, αντιμετωπίζοντας και  επιλύοντας  εκ των προτέρων πιθανά νομικά ή  άλλα ζητήματα   που συχνά προκύπτουν ενώπιον των αρμοδίων υπηρεσιών και κοστίζουν σε χρόνο ή  ακόμη και στην  έκβαση της αίτησης συνταξιοδότησης.

Ο Αστικός Κώδικας στο σύνολό του διασφαλίζει την αποτελεσματική προστασία της ιδιωτικής αυτονομίας, θεμελιώδους αρχής του ιδιωτικού δικαίου. Από την αρχή αυτή εμφορούνται οι διατάξεις του κληρονομικού δικαίου που προβλέπουν και οριοθετούν το δικαίωμα προσβολής της δηλώσεως αποδοχής κληρονομίας, λόγω πλάνης, με την έκδοση σχετικής τελεσίδικης διαπλαστικής δικαστικής απόφασης, ακόμα και αν ο κληρονόμος τεκμαίρεται ότι έχει πλασματικά αποδεχθεί την κληρονομία, διότι προέβη σε αποποίηση εντός της τασσόμενης νομοθετικά τετράμηνης προθεσμίας. 

Κατ’ αρχήν, με βάση τα άρθρα 1847 παρ. 1 εδ. α’ , 1850, 1857, 140 και 141 του Α.Κ. εφαρμοζόμενα συστηματικά και σύμφωνα με την τελολογική τους διάσταση, προκύπτει ότι η αποδοχή της κληρονομίας που συνάγεται από την άπρακτη παρέλευση της προθεσμίας αποποίησης μπορεί να προσβληθεί από τον κληρονόμο λόγω πλάνης, όταν η αποδοχή που συνάγεται με τον τρόπο αυτόν κατά πλάσμα του νόμου δεν συμφωνεί με τη βούληση του κληρονόμου από ουσιώδη πλάνη, δηλαδή από άγνοια ή εσφαλμένη γνώση της καταστάσεως που διαμόρφωσε τη βούλησή του, όταν αυτή αναφέρεται σε σημείο τόσο σπουδαίο για την αποδοχή της κληρονομίας, ώστε αν ο κληρονόμος γνώριζε την αληθή κατάσταση ως προς το σημείο αυτό δεν θα άφηνε να παρέλθει άπρακτη η προθεσμία της αποποίησης. Οι διατάξεις αυτές κατατείνουν στην προάσπιση της θεμελιώδους για το ιδιωτικό δίκαιο αρχής της ιδιωτικής αυτονομίας, η οποία θίγεται εάν ο κληρονόμος φέρεται να έχει αποδεχθεί μία κληρονομιαία περιουσία την οποία ουδέποτε θέλησε ουδέ επιζήτησε.

 Η εσφαλμένη αυτή γνώση ή άγνοια που δημιουργεί τη διάσταση μεταξύ βουλήσεως και δηλώσεως, η οποία όταν είναι ουσιώδης θεμελιώνει δικαίωμα προσβολής της δηλώσεως λόγω πλάνης, μπορεί να οφείλεται και σε άγνοια ή εσφαλμένη γνώση των νομικών διατάξεων για την αποδοχή της κληρονομίας (βλ. Ολ ΑΠ 3/1989), ενώ συντρέχει πλάνη περί το δίκαιο της αποδοχής της κληρονομίας και όταν ο κληρονόμος τελεί σε άγνοια αναγόμενη: α) στον τρόπο με τον οποίο έλαβε χώρα η αποδοχή της κληρονομίας που επέρχεται αμέσως με το θάνατο του κληρονομουμένου, οπότε η προθεσμία του άρθρου 1847 ΑΚ δεν αρχίζει, διότι η άγνοια αποκλείει τη γνώση της επαγωγής της κληρονομίας, και β) στην ύπαρξη νομοθετικά προβλεπόμενης στο άρθρο 1847 ΑΚ προθεσμίας προς αποποίηση ή στην γνώση της κατ’ άρθρο 1850 του ίδιου κώδικα νομικής σημασίας της άπρακτης παρόδου της τετράμηνης προθεσμίας αποποίησης (βλ. ΑΠ 827/2017, ΑΠ 189/2017, ΝΟΜΟΣ, ΑΠ 951/2013, ΧρΙΔ 2014, 602). Τα γεγονότα δε αυτά, όταν πρόκειται για κληρονομία που επάγεται σε ανήλικο κρίνονται από το πρόσωπο που τον εκπροσωπεί και το οποίο έπρεπε να προβεί στην εμπρόθεσμη αποποίηση της κληρονομίας για λογαριασμό του ανηλίκου, τηρώντας τις διατυπώσεις του άρθρου 1625 του ΑΚ, ενόψει του ότι, του νόμου μη διακρίνοντος (άρθρα 1847, 1850 ΑΚ), η προθεσμία της αποποίησης τρέχει και κατά προσώπων που είναι ανίκανα προς δικαιοπραξία (βλ. AΠ 173/2014, ΕφΑθ 442/2017, ΝΟΜΟΣ).

Αποποίηση, η οποία πραγματοποιείται, ενώ έχει επέλθει εξαιτίας πλάνης η πλασματική αποδοχή, δεν επιφέρει τις έννομες συνέπειές της και δεν ανατρέπει, από μόνη της, τα αποτελέσματα της πλασματικής αποδοχής (βλ. ΑΠ 572/2016, ΝΟΜΟΣ). Έτσι, σε περίπτωση πλασματικής αποδοχής, δηλαδή αποδοχής συναγόμενης από την άπρακτη παρέλευση της προβλεπόμενης προθεσμίας και εφ’ όσον σύμφωνα με τα παραπάνω, στοιχειοθετείται πλάνη του κληρονόμου, ο οποίος δεν επιθυμεί να είναι κληρονόμος της υπό κρίσιν περιουσίας, ο κληρονόμος θα πρέπει να προβεί στην άσκηση διαπλαστικής αγωγής για την ακύρωση της πλασματικής αυτής αποδοχής, λόγω πλάνης. Με την έκδοση δε, της τελεσίδικης δικαστικής απόφασης περί ακύρωσης της πλασματικής αποδοχής, αυτή ανατρέπεται αναδρομικά (ex tunc) και αρχίζει έκτοτε η τετράμηνη προθεσμία της αποποιήσεως της κληρονομίας, σύμφωνα με τις οικείες νομοθετικές διατάξεις.

Η αναγνώριση και εξαγορά πλασματικού χρόνου ασφάλισης είναι κομβικής σημασίας, ιδίως όταν γεννάται η σκέψη για πρόωρη συνταξιοδότηση, ενόψει μάλιστα και των δυσμενών αλλαγών από 1-1-2022 στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης.

Εντός του τρέχοντος έτους είναι πολλές  οι κατηγορίες ασφαλισμένων του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα που  θεμελιώνουν ή μπορούν να θεμελιώσουν δικαίωμα συνταξιοδότησης.

Για τις κατηγορίες αυτές των ασφαλισμένων που απαιτούνται επιπλέον ασφαλιστικά έτη, η εξαγορά πλασματικών ετών δίνει τη λύση. Από την 1-1-2021 έχουν επέλθει αλλαγές και οι ηλικίες συνταξιοδότησης αυξάνονται κατά 6 μήνες για σύνταξη με 35ετία από Δημόσιο, Ταμεία ΔΕΚΟ, τραπεζών και Τύπου και κατά 11 μήνες για σύνταξη με 37ετία από το Δημόσιο με προϋπόθεση την 25ετία ως το 2010. Από την 1-1-2022 τα όρια ηλικίας θα αυξηθούν στα 62 και στα 67 για την πλήρη σύνταξη.

Είναι χαρακτηριστικό ότι οι ασφαλισμένοι μπορούν να κερδίσουν με εξαγορά μέχρι και δέκα χρόνια πλασματικών ετών ασφάλισης βγαίνοντας νωρίτερα στη σύνταξη.

Ειδικότερα, η αναγνώριση και η εξαγορά πλασματικών ετών ασφάλισης που προβλέπονται από τη νομοθεσία αποτελούν μια επιλογή για να μπορέσει κάποιος όχι μόνο να βγει νωρίτερα στη σύνταξη, αλλά και να αυξήσει το ποσό της σύνταξης που θα πάρει. Οι πλασματικοί χρόνοι που αναγνωρίζονται με εξαγορά συνυπολογίζονται τόσο για την θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος όσο και για την (προς)αύξηση της ανταποδοτικής (ως προς το ύψος των συντάξιμων αποδοχών) αλλά και την διαμόρφωση του ύψους της εθνικής σύνταξης (σε περίπτωση που αφορούν έτη ασφάλισης μεταξύ 15 και 20 ετών).

Τα πλασματικά αφορούν κυρίως όσους μπορούν με τα επιπλέον χρόνια να θεμελιώσουν δικαίωμα συνταξιοδότησης αναδρομικά με διατάξεις του 2010, του 2011 και του 2012, ώστε συμπληρώνοντας τα αντίστοιχα όρια ηλικίας να αποχωρήσουν. Προσοχή χρειάζεται για τους ασφαλισμένους του ιδιωτικού τομέα αφού η χρήση των πλασματικών πρέπει να συνδυάζει θεμελίωση και προσαύξηση της σύνταξης. Η αναγνώριση δεν μπορεί να γίνει μόνο για προσαύξηση της σύνταξης και στην περίπτωση αυτή, δηλαδή αν δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για θεμελίωση, τα χρήματα που έχουν καταβληθεί για αναγνώριση πλασματικών χάνονται και δεν επιστρέφονται. Αντίθετα, για τους ασφαλισμένους του Δημοσίου μπορεί η εξαγορά να γίνει μόνο για προσαύξηση της σύνταξης και ειδικά στις περιπτώσεις των τριτέκνων είναι μια επιλογή που θεωρείται ιδιαίτερα συμφέρουσα.

Η καταβολή του ποσού της εξαγοράς γίνεται:

α) Εφάπαξ, μέσα σε τρεις μήνες από την κοινοποίηση της απόφασης αναγνώρισης με έκπτωση 2% για κάθε έτος εξαγοράς. Εξαγορά χρόνου που υπολείπεται του ενός έτους δεν τυγχάνει έκπτωσης.

β) Σε ισόποσες μηνιαίες δόσεις, ανάλογα με τον αριθμό των μηνών που αναγνωρίζονται (τόσες δόσεις όσοι οι μήνες που αναγνωρίζονται). Σε περίπτωση εκπρόθεσμης καταβολής δόσης, το ποσό αυτής επιβαρύνεται με τα προβλεπόμενα πρόσθετα τέλη.

γ) Σε περίπτωση θεμελίωσης συνταξιοδοτικού δικαιώματος ή προσαύξησης του ποσού της σύνταξης, το ποσό εξαγοράς παρακρατείται κάθε μήνα από τη σύνταξη και μέχρι την εξόφληση, ποσό ίσο με το 25% του ποσού της σύνταξης.

Με την απόφαση σταθμό για τα ελληνικά δεδομένα 1954/2020 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, αναγνωρίζεται ουσιαστικά η νομική υπόσταση του ζώου, αφού με την επιδίκαση της διατροφής, αυτό πλέον απολαμβάνει τα ίδια δικαιώματα με οποιονδήποτε άλλον τραυματία τροχαίου ατυχήματος!

Η εν λόγω απόφαση, η οποία δημιουργεί δεδικασμένο, επιδίκασε  στον  ιδιοκτήτη σκύλου που τραυματίστηκε σοβαρά σε τροχαίο -με αποδεδειγμένη ευθύνη του οδηγού- εκτός από τα νοσήλια του ζώου, αποζημίωση για ηθική βλάβη αλλά και την πλήρη διατροφή του ζώου μέχρι αυτό να γίνει καλά ή για όλη την υπόλοιπη ζωή του!

Το  ατύχημα συνέβη σε αγροτικό δρόμο όταν ο οδηγός αυτοκινήτου δεν αντιλήφθηκε -ενώ θα μπορούσε- ότι το σκυλί, ένας γερμανικός ποιμενικός, το οποίο ο ιδιοκτήτης το κρατούσε από το λουρί του, είχε προσεγγίσει τον εμπρόσθιο τροχό του οχήματός του και ξεκίνησε, με αποτέλεσμα να προκαλέσει σοβαρό τραυματισμό στο οπίσθιο δεξιό άκρο του ζώου .

Βάσει  του νομοθετικού  πλαισίου  που διέπει τα οικόσιτα ζώα, τα σκυλιά χαρακτηρίζονται ως ζώα συντροφιάς με συγκεκριμένες υποχρεώσεις για τους ιδιοκτήτες τους τις οποίες τηρούσε ο συγκεκριμένος  ιδιοκτήτης.

Η απόφαση έκρινε ότι το τραυματισμένο ζώο απολαμβάνει τα ίδια δικαιώματα με κάποιο τραυματία σε τροχαίο ατύχημα, και επιδίκασε λαμβάνοντας υπόψη το προσδόκιμο χρόνο ζωής ενός γερμανικού ποιμενικού ,και την γνωμάτευση του κτηνιάτρου, μηνιαίο διατροφικό συμπλήρωμα αρχικά για τρία χρόνια.

Ο ιδιοκτήτης μπορεί να επανέλθει με νέα αγωγή εάν η κατάσταση του σκύλου του παραμείνει στάσιμη ή επιδεινωθεί.

Σύμφωνα με το άρθρο 105 του Εισαγωγικού Νόμου του Αστικού Κώδικα: «Για παράνομες πράξεις ή παραλείψεις των οργάνων  του  δημοσίου κατά  την  άσκηση  της  δημόσιας  εξουσίας  που τους έχει ανατεθεί, το δημόσιο ενέχεται σε αποζημίωση, εκτός αν η πράξη ή η  παράλειψη  έγινε κατά  παράβαση διάταξης, που υπάρχει για χάρη του γενικού συμφέροντος. Μαζί με το δημόσιο ευθύνεται εις ολόκληρον και το υπαίτιο πρόσωπο,  με την επιφύλαξη των ειδικών διατάξεων για την ευθύνη των υπουργών.»

Για την έγερση αγωγής  προς αποζημίωση κατά του Ελληνικού Δημοσίου απαιτείται, μεταξύ άλλων:

• όπως η πράξη ή η παράλειψη ή η υλική ενέργεια των οργάνων του Ελληνικού Δημοσίου να είναι παράνομη, δηλαδή με αυτή να παραβιάζεται κανόνας δικαίου, με τον οποίο προστατεύεται ορισμένο ατομικό δικαίωμα ή συμφέρον,
• η παράνομη πράξη, παράλειψη ή υλική ενέργεια πρέπει να προέρχεται από ένα κρατικό όργανο,
• κατά την άσκηση δημόσιας εξουσίας
• και να καταλήγει στην πρόκληση ζημίας στον διοικούμενο (πολίτη).

Περιλαμβάνει δε η αποζημίωση αυτή, σύμφωνα με το άρθρο 298 του Αστικού Κώδικα, την αποκατάσταση της θετικής και αποθετικής ζημίας του ζημιωθέντος.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα που γεννάται ευθύνη του Δημοσίου για αποζημίωση,  είναι η πρόκληση τροχαίου ατυχήματος κατά την οδήγηση οχήματος του Δημοσίου από όργανο (του Δημοσίου) κατά  την  άσκηση  της  δημόσιας  εξουσίας  που του έχει ανατεθεί.

Η υπαιτιότητα του οργάνου πάντως είναι αδιάφορη για την επιδίκαση αποζημίωσης από το δικαστήριο. Σύμφωνα με τα άρθρα 105 και 106 ΕισΝΑΚ, υπάρχει ευθύνη τόσο του οργάνου του ιδίου όσο  και του Ελληνικού Δημοσίου και μάλιστα εις ολόκληρον.

Η αποζημίωση είναι πλήρης, καθώς αποκαθίσταται κάθε υλική ζημία που περιλαμβάνει τόσο τη θετική όσο και την αποθετική, ενώ ο ενάγων μπορεί να ζητήσει χρηματική ικανοποίηση και για ηθική βλάβη μόνο στο πρόσωπό του και όχι για τους άμεσα πληττόμενους συγγενείς του.

Αντιθέτως, σε περίπτωση θανάτου η χρηματική ικανοποίηση επιδικάζεται στην οικογένεια του θύματος για την ανακούφιση της ψυχικής οδύνης. Επιπλέον, το Δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει και μελλοντικές απαιτήσεις, ως διαφυγόντα κέρδη, οι οποίες πρέπει να προσδιοριστούν στην αγωγή από τον ενάγοντα βάσει απλής πιθανολόγησης κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας.

Από τα παραπάνω προκύπτει ότι σε περίπτωση που συντρέχουν οι προϋποθέσεις που τάσσει ο νόμος για να στοιχειοθετηθεί η αστική ευθύνη του Δημοσίου, τότε ο ζημιωθείς από την εμπλοκή του σε τροχαίο με όχημα του Δημοσίου μπορεί να διεκδικήσει όλα εκείνα τα κονδύλια που θα διεκδικούσε και σε περίπτωση που εμπλεκόταν σε τροχαίο με οποιοδήποτε ιδιώτη.

            Αλλάζουν δραστικά για φέτος οι ημερομηνίες υποβολής των παραιτήσεων των εκπαιδευτικών, οι  οποίες πρέπει να υποβληθούν μέχρι το αργότερο 10 Μαρτίου 2021 για όσους εκπαιδευτικούς επιθυμούν να βγουν στη σύνταξη το 2021  με βάση τον σχετικό νόμο  που δημοσιεύτηκε την περασμένη Πέμπτη. Η παραπάνω αλλαγή θέτει μεγαλύτερη πίεση για την απόφαση των εκπαιδευτικών σχετικά με το αν θα αποχωρήσουν φέτος ή όχι και καθιστά αναγκαία την εμπεριστατωμένη  διερεύνηση θεμελίωσης του σχετικού  συνταξιοδοτικού δικαιώματος.

1. Είναι ιδιαιτέρως σημαντικό, κατά την στιγμή της υποβολής της αίτησης, να πληρούνται οι συνδυαστικές προϋποθέσεις (χρόνος ασφάλισης και όριο ηλικίας) για να μην απορριφθεί η αίτηση. Άρα, επιβάλλεται η εκ των προτέρων πλήρης επιβεβαίωση της συμπλήρωσης των προϋποθέσεων για την θεμελίωση δικαιώματος συνταξιοδότησης. Ειδικότερα, οι εκπαιδευτικοί, προτού αποφασίσουν την υποβολή συνταξιοδοτικού αιτήματος, θα πρέπει να ελέγξουν εάν ανήκουν στις κατηγορίες των ασφαλισμένων που δεν θίγονται από τις νέες ηλικιακές αυξήσεις που επέφερε ο Ν 4336/2015, δηλαδή να ανήκουν στην κατηγορία των ασφαλισμένων που συνταξιοδοτούνται με τα παλαιά όρια ηλικίας. Εάν πάλι ανήκουν στις κατηγορίες που υπόκεινται σε αυξήσεις στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης, πρέπει να βεβαιωθούν για την ορθότητα του νέου ορίου ηλικίας. Τονίζεται ότι οι ασφαλισμένοι, οι οποίοι μέχρι τις 18/8/2015 είχαν θεμελιωμένα συνταξιοδοτικά δικαιώματα, δηλαδή είχαν συμπληρώσει τόσο τις χρονικές όσο και τις ηλικιακές προϋποθέσεις που κατά περίπτωση απαιτούνται, δεν συνταξιοδοτούνται με τα νέα αυξημένα όρια ηλικίας, αλλά με τα παλαιά, δηλαδή αυτά που ίσχυαν πριν τις 18/8/2015. Συνεπώς, οι εκπαιδευτικοί, στην περίπτωση αυτή, εξαιρούνται ως προς τις μεταβολές των ορίων ηλικίας και μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να υποβάλουν αίτηση για σύνταξη, αποφεύγοντας μάλιστα τα 62 και τα 67.

1. Από την ημερομηνία έναρξη ισχύος του Ν 4387/2016, δηλαδή από 13/5/2016, η κύρια σύνταξη, λόγω γήρατος, αναπηρίας και θανάτου υπολογίζεται ως το άθροισμα δύο τμημάτων, της εθνικής σύνταξης και της ανταποδοτικής σύνταξης. Στο πεδίο των αλλαγών του υπολογισμού του ποσού της σύνταξης, κρίσιμη είναι η πληροφόρηση, σχετικά με το νέο τρόπο υπολογισμού του ποσού της σύνταξης. Οι υποψήφιοι συνταξιούχοι πρέπει να υπολογίσουν με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια τις συντάξιμες αποδοχές τους. Η σημαντικότερη πληροφορία που πρέπει να έχει ο υποψήφιος συνταξιούχος, προκειμένου να αποφασίσει την συνταξιοδότηση ή την συνέχιση της εργασίας, σχετίζεται με το ύψος του ποσού της σύνταξης που θα λάβει, εάν αποφασίσει την έξοδο στην σύνταξη. Στη συνέχεια, θα πρέπει να συγκρίνει το ύψος του ποσού της σύνταξης με το μισθό που λαμβάνει. Επίσης, θα πρέπει να είναι πλήρως ενημερωμένος σχετικά με τις περικοπές ή ακόμη και την πιθανότητα αναστολής της σύνταξής του (ΠΡΟΣΟΧΗ), σε περίπτωση που αποφασίσει να επιλέξει εργασία και συνταξιοδότηση ταυτοχρόνως.

1. Η μεγάλη πλειοψηφία των εκπαιδευτικών κάνει χρήση πλασματικών ετών (στρατός, σπουδές, τέκνα κλπ.) για να συνταξιοδοτηθεί νωρίτερα από τα σημερινά γενικά όρια ηλικίας (62, 67). Σε κάποιες περιπτώσεις, είναι γεγονός ότι η αναγκαιότητα αυτή έχει καταστεί ασύμφορη οικονομικά. Ωστόσο, σε πολλές άλλες περιπτώσεις, η αναγνώριση πλασματικών ετών ασφάλισης μπορεί να οδηγήσει στην σύνταξη σε χαμηλότερα των 67 όρια ηλικίας.

Για το λόγο αυτό, οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει άμεσα να ελέγξουν την δυνατότητα αναγνώρισης πλασματικών ετών, καθώς η δυνατότητα αυτή μπορεί να τους οδηγήσει πολλά χρόνια νωρίτερα στη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος. Θα πρέπει όμως, σε κάθε περίπτωση, να υπολογίσουν ταυτοχρόνως, το κόστος της εξαγοράς, καθώς, μετά την έκδοση του Ν 4387/2016 έχει αυξηθεί αρκετά ιδίως στο Δημόσιο.

Επισημαίνεται ότι αιτήσεις εξαγορών ή αναγνώρισης πλασματικών χρόνων, με σκοπό τη θεμελίωση δικαιώματος, μπορούν να υποβληθούν το αργότερο έως και την υποβολή της αίτησης συνταξιοδότησης. Η εξόφληση μπορεί να γίνει είτε εφάπαξ με έκπτωση, είτε με δόσεις, είτε ακόμη και με παρακράτηση από τη σύνταξη.

1. Ένα σημαντικό μέρος των εκπαιδευτικών θα πρέπει να κάνει χρήση της διαδοχικής ασφάλισης. Καθοριστική, για τη συντόμευση του χρόνου απονομής της σύνταξης, είναι η έκδοση πριν την αίτηση συνταξιοδότησης βεβαιώσεων για το χρόνο ασφάλισης (καταμέτρηση ενσήμων) που έχει διανυθεί πριν τον διορισμό στο Δημόσιο. Με τις βεβαιώσεις ασφάλισης, πιστοποιείται ο χρόνος που έχουν διανύσει οι ασφαλισμένοι σε ένα ή σε περισσότερα Ταμεία και έτσι εξασφαλίζεται η ταχύτερη έκδοση της οριστικής απόφασης από το Δημόσιο.
2. Ασφαλισμένοι, οι οποίοι πάσχουν από βαριές παθήσεις, μπορούν να υποβάλουν αιτήσεις προτίμησης, ώστε να ελεγχθεί, κατά προτεραιότητα, η περίπτωσή τους. Αυτές οι αιτήσεις είναι απαραίτητο να συνοδεύονται από γνωματεύσεις δημόσιων νοσοκομείων και να περιγράφουν πλήρως την αδυναμία του ασφαλισμένου, ενώ προκρίνεται, σε κάθε περίπτωση, η λήψη γνωμάτευσης από τα ΚΕΠΑ (Κέντρα Πιστοποίησης Αναπηρίας). Πλην των λόγων υγείας, μπορεί ο ασφαλισμένος να αιτηθεί την επίσπευση της έκδοσης της συνταξιοδοτικής του απόφασης και για σοβαρούς οικονομικούς λόγους, αποδεικνύοντας είτε την ύπαρξη δανειακών συμβάσεων (επισύναψη αντιγράφων δανειακών συμβάσεων), είτε εν γένει την κακή οικονομική τους κατάσταση (επισύναψη πρόσφατων εκκαθαριστικών σημειωμάτων Εφορίας).
3. Αρκετοί εκπαιδευτικοί “επαναπαύονται” μετά την υποβολή του αιτήματος συνταξιοδότησής τους και την κατάθεση των αναγκαίων δικαιολογητικών και αμελούν να παρακολουθήσουν την πορεία έκδοσης της συνταξιοδοτικής τους απόφασης στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους. Τούτο έχει ως αποτέλεσμα, αφενός μεν να αγνοούν, εάν κατά τη διεκπεραίωση του αιτήματός τους, ο αρμόδιος υπάλληλος του Ταμείου και χειριστής του συνταξιοδοτικού τους φακέλου έχει ανάγκη από συμπληρωματικά δικαιολογητικά ή ζητά περαιτέρω διευκρινίσεις ή έγγραφα από άλλα Ταμεία (κατά κόρον, σε περιπτώσεις διαδοχικής ασφάλισης) για να απονείμει τη συνταξιοδοτική παροχή, αφετέρου δε έρχονται αντιμέτωποι ακόμη και με τον κίνδυνο της απόρριψης του αιτήματός τους. Προς τούτο, προκρίνεται σε κάθε περίπτωση η τακτική επίσκεψη του ασφαλισμένου στο ΓΛΚ, ώστε να ενημερώνεται εγκαίρως και επαρκώς για τυχόν κωλύματα ή άλλες ατέλειες του συνταξιοδοτικού του φακέλου.

Το νέο νομοσχέδιο για το οικογενειακό δίκαιο, που πρόκειται να κατατεθεί το προσεχές διάστημα στην Βουλή,  προβλέπει την συνεπιμέλεια, δηλαδή την  ισόχρονη παρουσία και των δύο γονέων στην ανατροφή και φροντίδα  των τέκνων τους. Έτσι  στην περίπτωση διαζυγίου,  η επιμέλεια θα είναι εξ’ ορισμού κοινή, σε αντίθεση με σήμερα, όπου όποιος από τους δύο γονείς δεν  έχει  το δικαίωμα να την ασκεί, πρέπει να κινηθεί νομικά για να τη διεκδικήσει.  Η νέα ρύθμιση αναμένεται να δημιουργήσει τριβές στην μέχρι τώρα διαμορφωθείσα κατάσταση και  στις σχέσεις των πρώην συζύγων μεταξύ τους, για την δικαστική επίλυση των οποίων θα απαιτηθεί  η προσφυγή στα δικαστήρια με την συνδρομή εξειδικευμένων νομικών.

Ουσιαστικά αυτό που ορίζει το νομοσχέδιο είναι ότι πλέον, αν δύο γονείς αποφασίσουν να χωρίσουν, θα πρέπει να έχουν υπόψη τους ότι η επιμέλεια θα είναι εξ’ ορισμού κοινή, σε αντίθεση με το σήμερα, που κάποιος από τους δύο γονείς πρέπει να κινηθεί νομικά για να τη διεκδικήσει, με κόστος γι’ αυτόν, για το τέκνο αλλά και για το νομικό σύστημα.

 Η νομοθετική καθιέρωση της κοινής επιμέλειας των τέκνων, είτε οι γονείς είναι παντρεμένοι ή όχι είτε ζουν, μαζί είτε όχι, πρέπει να καλλιεργηθεί ως νοοτροπία συναίνεσης και όχι σύγκρουσης. 

Όπως ακριβώς με το σύμφωνο που αναθέτει την επιμέλεια σε ένα γονέα, το σύμφωνο κοινής  επιμέλειας επίσης είναι ιδιωτικό συμφωνητικό και  συνοδεύει την αίτηση συναινετικού διαζυγίου. 

Ουσιαστικά στην πράξη, οι γονείς συμφωνούν να ασκούν από κοινού την επιμέλεια των τέκνων και ρυθμίζουν τον τόπο διαμονής τους, τον τρόπο άσκησης της επιμέλειας και κοινής φροντίδας τους και την κατανομή δαπανών των τέκνων, σύμφωνα με τις ανάγκες των τέκνων και τις δυνατότητες τους. Αντίστοιχα οι γονείς κατανέμουν ανάλογα τον χρόνο τους και τις υποχρεώσεις.

Πρέπει να επισημανθεί, ότι το συμφωνητικό κοινής επιμέλειας είναι νόμιμο, καθώς στηρίζεται στις υπάρχουσες  διατάξεις και μάλιστα το άρθρο 1513  του ΑΚ, είναι απολύτως ισότιμο με το ιδιωτικό συμφωνητικό αναθέσεως της επιμέλειας αποκλειστικά σε ένα και μόνο γονέα. Ήδη έχουν υπογραφεί αρκετά τέτοια συμφωνητικά κοινής επιμέλειας και έχουν εκδοθεί ήδη και αρκετές αποφάσεις συναινετικών διαζυγίων.

Τι ισχύει στη Ελλάδα μέχρι σήμερα

Στη χώρα μας, η συνεπιμέλεια μετά το διαζύγιο είναι εφικτή μόνο εάν συμφωνηθεί και από τους δύο γονείς. Αλλιώς στην περίπτωση που ένας από τους δύο διαφωνήσει τότε επιβάλλεται από το Δικαστήριο η αποκλειστική επιμέλεια την οποία συνήθως αναλαμβάνει η μητέρα.

Απώτερος σκοπός της συνεπιμέλειας είναι η επίτευξη, συνέχιση και βελτίωση της συνεργασίας των γονιών ακόμη και αν δεν είναι μαζί μέσα από τον διάλογο ώστε να συναποφασίζουν εποικοδομητικά προς όφελος των παιδιών τους.

Η συνεπιμέλεια αποτελεί ένα θετικό βήμα για τη ρύθμιση και διατήρηση της οικογενειακής σχέσης και μετά το διαζύγιο. Διότι, ένα παιδί συνεχίζει να έχει δύο γονείς στη ζωή του παρά τη διακοπή της συζυγικής σχέσης και της έγγαμης συμβίωσης.

Ήδη από το 2015, το Συμβούλιο της Ευρώπης συστήνει σε όλα τα κράτη-μέλη ότι στον τομέα της οικογένειας, η ισότητα μεταξύ των γονέων πρέπει να διασφαλίζεται και να προωθείται από την γέννηση του παιδιού.

Η ισόχρονη και από κοινού ανατροφή επιτυγχάνεται, με τον θεσμό της εναλλασσόμενης κατοικίας, εξασφαλίζοντας τη συναισθηματική σταθερότητα του τέκνου με αποτελέσματα για την ψυχολογική ανάπτυξή του παρόμοια με αυτά παιδιών που ανατρέφονται σε παραδοσιακές οικογένειες.

Οι αρχές του συμφωνητικού κοινής επιμέλειας:

 Το συμφωνητικό κοινής επιμέλειας στηρίζεται στις εξής αρχές:  

1) Από κοινού άσκηση της γονικής μέριμνας που συμπεριλαμβάνει την επιμέλεια.

2) Προσδιορισμός του τόπου διαμονής των τέκνων με συμφωνία των γονέων.

3) Από κοινού άσκηση της επιμέλειας των τέκνων, η οποία περιλαμβάνει ιδίως την ανατροφή επίβλεψη, μόρφωση και εκπαίδευση τους. Για την πρακτική εφαρμογή της κοινής επιμέλειας, επιθυμητό είναι οι γονείς να αποφασίζουν από κοινού, για τα ζητήματα της μορφώσεως εκπαιδεύσεως ανατροφής και υγείας των τέκνων τους. Για την  καθημερινή ζωή  των τέκνων, ιδανικό είναι το μοίρασμα της καθημερινής τους φροντίδας ανάμεσα στους δύο γονείς,  κατά ίσες  χρονικές περιόδους, με την προϋπόθεση  πάντοτε οι γονείς να ζουν στην ίδια πόλη  - τόπο διαμονής των τέκνων, ώστε να μη διαταράσσεται το πρόγραμμα των τέκνων τους.  

4) Ελεύθερη καθημερινή επικοινωνία των τέκνων με τον γονέα κατά το  διάστημα  που δεν συγκατοικεί με τα τέκνα.

5) Οι δαπάνες διαβιώσεως των τέκνων, η διατροφή τους, προσδιορίζεται με αμοιβαία απόφαση των γονέων, αφού ληφθούν υπόψη οι ανάγκες των τέκνων,  η κατοικία τους, το σχολείο τους, τα εξωσχολικά μαθήματα τους και οι δραστηριότητες τους.   Οι γονείς συμφωνούν σε συγκεκριμένο ποσό, το οποίο καταβάλλουν ισομερώς ή κατά το ποσοστό που θα συμφωνήσουν μεταξύ τους. Ωστόσο είναι δυνατόν να μην προσδιορίσουν κανένα ποσό, αλλά να καταβάλλουν ο καθένας όλες τις αναγκαίες δαπάνες, κατά το διάστημα που έχει  τα τέκνα στη φροντίδα του και συγκατοικούν μαζί του, ή να χρησιμοποιούν σχετικές αποδείξεις για τον καθορισμό εξόδων  ή να προσδιορίσουν άλλο τρόπο αντίστοιχο με τα  εισοδήματα και συνήθειες τους. 

6) Όσον αφορά τις τυχόν διαφωνίες των γονέων, μπορεί να οριστεί από κοινού, ιδιώτης κοινωνικός λειτουργός, ο οποίος θα συμβουλεύει και θα μεσολαβεί στην επίλυση των  διαφωνιών μεταξύ των γονέων, πριν την τυχόν προσφυγή τους  στα  δικαστήρια.

Τα σημαντικά της συνεπιμέλειας επιγραμματικά:

1. Ο καθορισμός του τόπου κατοικίας των τέκνων, δηλαδή ο δήμος στον οποίο θα μένουν τα τέκνα, θα αλλάζει μόνο με νεότερη συμφωνία των γονέων ή με δικαστική απόφαση.
2. Τα τέκνα θα μπορούν να διαμένουν και με τους δύο γονείς.
3. Συμφωνείται ο χρόνος που θα διαμένουν τα τέκνα στο σπίτι του κάθε γονέα.
4. Δυνατότητα ορισμού κοινής αποδοχής κοινωνικού λειτουργού ή άλλου ειδικού, που θα κρατάει κοινωνικό ιστορικό, αντίγραφα του οποίου θα λαμβάνουν και οι δύο γονείς.
5. Συμφωνείται το ποσοστό και το ύψος συμμετοχής κάθε γονέα, στις δαπάνες ανατροφής των τέκνων.

Τα οφέλη της συνεπιμέλειας:

Μερικά από τα οφέλη που εισάγει ο θεσμός της συνεπιμέλειας είναι η βελτίωση της ψυχικής υγείας τόσο των τέκνων όσο και των γονέων, οι λιγότερες έως καθόλου δίκες, η αποσυμφόρηση των δικαστηρίων, η φιλική Δικαιοσύνη, η προστασία των θεσμών με τη συμμόρφωση με τα διεθνή πρότυπα, η εναρμόνιση κράτους και κοινωνίας και η αύξηση των γεννήσεων.

Επίσης, η διάσπαση του ισχυρού ψυχικού δεσμού μεταξύ πατέρα και τέκνων, συνιστά κακοποίηση πατέρα και τέκνων. Είναι συγκλονιστικά τα αποτελέσματα ερευνών που έγιναν πρόσφατα, σύμφωνα με τα οποία η συναισθηματική (σ.σ.: ψυχολογική) κακοποίηση μπορεί να προκαλέσει τις ίδιες βλάβες στον εγκέφαλο του θύματος με εκείνες της σωματικής κακοποίησης. Μόνο που οι συνέπειες τυχόν βλαβών είναι σοβαρότερες για τη συναισθηματική βία γιατί -αντίθετα με τις σωματικές- είναι μακροχρόνιες.

Το νομολογιακό έθιμο της αποκλειστικής επιμέλειας ενός γονέα, συνιστά απειλή για τη δημόσια υγεία. Μόλις στις 29 Μαρτίου 2019 η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας ψήφισε στη νέα ταξινόμηση των ασθενειών και την γονική αποξένωση.

Την ίδια στιγμή, όλο και περισσότεροι επιστήμονες της ψυχικής υγείας, καταλήγουν πως τα οφέλη της από κοινού και ισόχρονης ανατροφής στην ψυχοσωματική ανάπτυξη των παιδιών αφορούν και γονείς με συγκρουσιακή σχέση και αντιδικία.

Είναι αναμφισβήτητα επιστημονικά αποδεκτό, ότι η σχέση που αναπτύσσουν τα τέκνα με τον πατέρα είναι εξίσου σημαντική όσο και με εκείνη που αναπτύσσουν με την μητέρα. Επομένως η συνεπιμέλεια των τέκνων συνιστά απαραίτητη προϋπόθεση, για την ομαλή ψυχοκοινωνική και συναισθηματική τους ανάπτυξη.

Τα σωματεία – σύλλογοι αποτελούν νομικά πρόσωπα προσωπικής βάσεως, αφού συνιστούν ενώσεις προσώπων για την επιδίωξη σκοπού μη κερδοσκοπικού. Στην πράξη, η νομική μορφή του σωματείου χρησιμοποιείται για την επιδίωξη σκοπών πολιτιστικών (πολιτιστικοί σύλλογοι), αθλητικών, επιστημονικών, φιλανθρωπικών, επαγγελματικών κ.ο.κ. Η Ίδρυση Σωματείου αποτελεί έκδοση του συνταγματικά κατοχυρωμένου δικαιώματος του συνεταιρίζεσθαι.

Κατά το άρθρο 12 παρ. 1, 2 και 3 του Συντάγματος κατοχυρώνεται η ελευθερία της συνένωσης καθώς ορίζεται ότι: «1. Οι Έλληνες έχουν το δικαίωμα να συνιστούν ενώσεις και μη κερδοσκοπικά σωματεία, τηρώντας τους Νόμους, που ποτέ όμως δεν μπορούν να εξαρτήσουν την άσκηση του δικαιώματος αυτού από προηγούμενη άδεια 2. Το σωματείο δεν μπορεί να διαλυθεί για παράβαση του Νόμου ή ουσιώδους διάταξης του καταστατικού του, παρά μόνο με δικαστική απόφαση. 3. Οι διατάξεις της προηγούμενης παραγράφου εφαρμόζονται αναλόγως και σε ενώσεις προσώπων που δε συνιστούν σωματείο».

Κατά το άρθρο 78 του Αστικού Κώδικα, Σωματείο είναι ένωση προσώπων που επιδιώκει σκοπό μη κερδοσκοπικό. Αποκτά προσωπικότητα όταν εγγραφεί σε ειδικό δημόσιο βιβλίο που τηρείται στο πρωτοδικείο της έδρας του. Για να συσταθεί σωματείο χρειάζονται είκοσι τουλάχιστον πρόσωπα. Το καταστατικό, για να είναι έγκυρο, πρέπει να καθορίζει:

1. το σκοπό, την επωνυμία και την έδρα του σωματείου
2. τους όρους της εισόδου, της αποχώρησης και της αποβολής των μελών, καθώς και τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους
3. τους πόρους του σωματείου
4. τον τρόπο της δικαστικής και της εξώδικης αντιπροσώπευσης του σωματείου5. τα όργανα της διοίκησης του σωματείου, καθώς και τους όρους με τους οποίους καταρτίζεται και λειτουργεί η διοίκηση και παύονται τα όργανά της
5. τους όρους με τους οποίους συγκαλείται, συνεδριάζει και αποφασίζει η συνέλευση των μελών
6. τους όρους για την τροποποίηση του καταστατικού
7. τους όρους για τη διάλυση του σωματείου.

Για την Ίδρυση Σωματείου, απαιτείται αίτηση των Ιδρυτών. Κατά το άρθρο 787 ΚΠολΔ, όταν ζητείται κατά το νόμο να διαταχθεί η εγγραφή σωματείου στο βιβλίο που τηρείται για αυτό το σκοπό, ή η τροποποίηση του καταστατικού ή η εξουσιοδότηση για τη σύγκληση της συνέλευσης σωματείου και τη ρύθμιση της προεδρίας της ή η διάλυση σωματείου, αρμόδιος είναι ο Ειρηνοδίκης της περιφέρειας που έχει έδρα το σωματείο.

Αν συντρέχουν οι νόμιμοι όροι, ο Ειρηνοδίκης διατάσσει:

1. να δημοσιευθεί στον τύπο περίληψη του καταστατικού με τα ουσιώδη στοιχεία του,
2. να εγγραφεί το σωματείο στο βιβλίο των σωματείων.

Η εγγραφή αυτή περιλαμβάνει το όνομα και την έδρα του σωματείου, τη χρονολογία του καταστατικού, τα μέλη της διοίκησης και τους όρους που την περιορίζουν. Το καταστατικό επικυρώνεται από τον ειρηνοδίκη, κοινοποιείται στον εισαγγελέα πρωτοδικών και κατατίθεται στο αρχείο του πρωτοδικείου.

Το σωματείο αποκτά προσωπικότητα από τη στιγμή που θα εγγραφεί στο βιβλίο. Η εγγραφή γίνεται μόλις η απόφαση που τη διατάζει γίνει τελεσίδικη.

Με την υπ' αριθμ. 165/2020 γνωμοδότησή του το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους απάντησε σε ερωτήματα σχετικά με την αποδοχή κληρονομίας με βάρη από το Ελληνικό Δημόσιο.