Είναι αρκετές οι φορές εκείνες, ένα πρόσωπο χωρίς στενούς συγγενείς, δηλαδή σύζυγο/σύντροφο, κατιόντες ή κοντινά ανήψια, να προβαίνει στη διάθεση της περιουσίας του μετά το θάνατό του με ιδιόγραφη διαθήκη, εγκαθιστώντας κληρονόμους του άλλα πρόσωπα (π.χ. ένα ίδρυμα, ένα φίλο, το πρόσωπο που το υποστήριζε εν ζωή).
Σύμφωνα με το άρθρο 807 ΚΠολΔ, για την δημοσίευση δημόσιας ή μυστικής ή έκτακτης διαθήκης, αρμόδιος είναι ο ειρηνοδίκης της περιφέρειας όπου εδρεύει ο συμβολαιογράφος ο οποίος συνέταξε την διαθήκη ή στον οποίο έχει κατατεθεί, ενώ για τη δημοσίευση ιδιόγραφης διαθήκης και την κήρυξη της ως κύριας, ο ειρηνοδίκης στον οποίο προσάγεται για να δημοσιευθεί.
Σύμφωνα με το άρθρο 808 παρ. 3 ΚΠολΔ, η κήρυξη ιδιόγραφης διαθήκης ως κυρίας, γίνεται με πράξη του αρμόδιου για τη δημοσίευσή της ειρηνοδίκη, εφόσον πιθανολογηθεί η γνησιότητα της γραφής και της υπογραφής του διαθέτη.
Όταν η διαθήκη δημοσιεύθηκε από προξενική αρχή, αρμόδιος για να την κηρύξει κύρια είναι ο ειρηνοδίκης του δικαστηρίου της κληρονομιάς.
Όταν με ιδιόγραφη διαθήκη ορίζεται αποκλειστικά ως κληρονόμος, πρόσωπο που δεν είναι σύζυγος του διαθέτη ή δεν έχει με τον διαθέτη συγγενική σχέση τουλάχιστον τέταρτου βαθμού, τότε διατάσσεται γραφολογική πραγματογνωμοσύνη προκειμένου να αποδειχθεί η γνησιότητα της γραφής και της υπογραφής του διαθέτη. Στην περίπτωση αυτή καλείται υποχρεωτικά, σε διάστημα τουλάχιστον εξήντα (60) ημερών πριν από τη συνεδρίαση, το Ελληνικό Δημόσιο.
Έτσι, σε τέτοιες περιπτώσεις, κατόπιν της αίτησης κήρυξης διαθήκης ως κυρίας, αναβάλλεται η έκδοση απόφασης και ορίζεται πραγματογνώμονας, ο οποίος αφού δώσει τον νόμιμο όρκο του πραγματογνώμονα ενώπιον του Δικαστηρίου σε ημέρα και ώρα που θα ορισθεί εντός προθεσμίας, θα προβεί σε διενέργεια γραφολογικής πραγματογνωμοσύνης, δικαιούμενη να λάβει γνώση των εγγράφων της δικογραφίας και, ιδίως, του επικυρωμένου αντιγράφου ή, ακόμη, και του πρωτοτύπου σώματος της ιδιόγραφης διαθήκης και οποιουδήποτε άλλου εγγράφου έχει γραφεί και υπογραφεί, σε ανύποπτο χρόνο, από τον ανωτέρω αποβιώσαντα, και θα γνωμοδοτήσει, με πλήρως αιτιολογημένη και σαφή έκθεσή της, που θα κατατεθεί στη Γραμματεία του Δικαστηρίου μέσα σε προθεσμία που θα οριστεί από το Δικαστήριο κατά την ορκοδοσία του, για το αν η ιδιόγραφη διαθήκη έχει συνταχθεί και υπογραφεί από τον διαθέτη.
