Λόγοι, οποιασδήποτε φύσης, που καθιστούν την εκλογή/διορισμό των μελών του ΔΣ και των εκπροσώπων της εταιρείας ελαττωματικούς, δεν αντιτάσσονται έναντι των καλόπιστων τρίτων, αλλά αντιθέτως βαρύνουν την ίδια την εταιρεία. Προϋπόθεση αυτού όμως είναι 1) η τήρηση των σχετικών διατυπώσεων δημοσιότητας εκ μέρους της ΑΕ και 2) η άγνοια των τρίτων ως προς το σχετικό εσωτερικό ελάττωμα.
Ο Ν. 4548/2018, καλύπτει τους εκπροσώπους της ΑΕ, τα πρόσωπα εκείνα δηλαδή, στα οποία έχει παραχωρηθεί (οργανική) εξουσία εκπροσώπησης της ΑΕ και η εκλογή ή ο διορισμός τους, υποβάλλεται στις διατυπώσεις δημοσιότητας του νόμου (άρθρο 12 ν. 4548/2018).
Στην έννοια του εκπροσώπου της ΑΕ, εμπίπτουν τα μέλη του κατεξοχήν οργάνου εκπροσώπησης της εταιρείας, τα μέλη δηλαδή του ΔΣ, ανεξαρτήτως του τρόπου εκλογής ή διορισμού τους (πχ. από τη ΓΣ, απευθείας από μέτοχο, από το αρχικό καταστατικό ή από δικαστική απόφαση). Επίσης, στην έννοια του εκπροσώπου της ΑΕ, εμπίπτουν τα αναπληρωματικά μέλη του ΔΣ, τα υποκατάστατα όργανα (πχ. εκπρόσωποι της ΑΕ, μέλη ΔΣ ή τρίτοι), ο εκκαθαριστής (κατά το άρ. 167§5) και ο σύνδικος πτώχευσης (ο οποίος έχει εξουσία διαχείρισης της εταιρικής περιουσίας).
Αντιθέτως, δεν υπάγονται στην ως άνω έννοια του εκπροσώπου της ΑΕ και, επομένως στην προστασία του νόμου, οι αντιπρόσωποι της ΑΕ. Τα πρόσωπα εκείνα δηλαδή, στα οποία δεν έχει παραχωρηθεί οργανική εξουσία εκπροσώπησης, αλλά λειτουργούν πολύ συγκεκριμένες ενέργειες στη βάση πληρεξουσιότητας, που τους παραχωρείται από τους καθ’ ύλην αρμόδιους. Στην περίπτωση αυτή, τόσο ο πληρεξούσιος όσο και η εξουσία που του παραχωρείται να λειτουργεί στο όνομα και για λογαριασμό της ΑΕ, δεν υποβάλλεται σε δημοσιότητα.
Καλόπιστοι Τρίτοι
Η προστασία των καλόπιστων τρίτων από το νόμο, αφορά εκείνους που είναι πράγματι τρίτοι έναντι της ΑΕ. Ως τρίτοι νοούνται, αρχικά, όσοι διατηρούν συναλλακτικές σχέσεις με την ΑΕ και εμπιστεύονται τη δημοσιότητα του Γ.Ε.ΜΗ. Τρίτος, με την έννοια αυτή, μπορεί να θεωρηθεί και ο μέτοχος της εταιρείας, ο οποίος συναλλάσσεται με την ΑΕ. Ωστόσο, εφόσον αποδειχθεί ότι γνώριζε την ελαττωματικότητα του διορισμού, δεν προστατεύεται από το νόμο.
Προκειμένου ο τρίτος να τύχει της προστασίας του νόμου, πρέπει να είναι επιπροσθέτως και καλόπιστος. Δηλαδή να μην γνώριζε, κατά τον κρίσιμο χρόνο συναλλαγής του με εκπρόσωπο της ΑΕ, το ελάττωμα διορισμού του τελευταίου. Το βάρος απόδειξης της γνώσης το φέρει η εταιρεία. Μεταγενέστερη της συναλλαγής γνώση ή κακή πίστη του τρίτου, ούτε επηρεάζει τα δεδομένα αλλά ούτε και τον βλάπτει.
Ελάττωμα Εκλογής/Διορισμού
Η προστασία του νόμου για τον καλόπιστο τρίτο, ενεργοποιείται σε περιπτώσεις ελαττώματος της εκλογής ή του διορισμού εκπροσώπου της ΑΕ. Στο νόμο, όμως, δεν ορίζεται τι συνιστά ελάττωμα. Ως εκ τούτου, θεωρούμε ότι ως ελάττωμα νοείται, κάθε νομικός λόγος, που καθιστά ανυπόστατο, άκυρο ή ακυρώσιμο τον διορισμό ή αντιστοίχως, την εκλογή εκπροσώπου της ΑΕ και το οποίο είναι δυνατό να εντοπίζεται, χρονικά, στην εκλογή ή το διορισμό ή/και την αποδοχή τους από μέρους του εν λόγω εκπροσώπου.
Νομικοί λόγοι που συνιστούν ελάττωμα είναι η δικαιοπρακτική ανικανότητα του διοριζόμενου μέλους ΔΣ και η ύπαρξη κωλυμάτων εκλογής/διορισμού του, η ελαττωματικότητα της απόφασης της ΓΣ για την εκλογή ΔΣ, η ελαττωματικότητα της δήλωσης βούλησης μετόχου σε περίπτωση απευθείας διορισμού μέλους ΔΣ και η ελαττωματικότητα της δήλωσης βούλησης εκείνου που διορίζει υποκατάστατο όργανο.
Διατυπώσεις Δημοσιότητας
Πρόσθετη προϋπόθεση εφαρμογής του νόμου και συνακόλουθα της προστασίας του καλόπιστου τρίτου συνιστά η δημοσιότητα και συγκεκριμένα, η προηγούμενη τήρηση των απαιτούμενων διατυπώσεων (δηλωτικής και όχι συστατικής) δημοσιότητας για την εκλογή ή διορισμό των εκπροσώπων ή εκκαθαριστών της ΑΕ (θετική δημοσιότητα).
Η εμπορική δημοσιότητα γενικά, λαμβάνει χώρα για την ΑΕ και τα υπόχρεα πρόσωπα με:
- την εγγραφή ή καταχώριση πράξεων, στοιχείων ή δεδομένων στο Γ.Ε.ΜΗ. και
- την ταυτόχρονη δημοσίευση, στον διαδικτυακό τόπο του Γ.Ε.ΜΗ., κατά περίπτωση, είτε εν συνόλω, είτε εν μέρει, της πράξης ή του στοιχείου που καταχωρίστηκε, είτε με μνεία για την καταχώριση πράξεων και στοιχείων για τα οποία προβλέπεται υποχρέωση εμπορικής δημοσιότητας (άρ. 17 ν. 4919/2022).
Εφόσον τηρηθεί η συγκεκριμένη διαδικασία δημοσιότητας για την εκλογή ή τον διορισμό των εκπροσώπων της ΑΕ, τυχόν ελάττωμα του διορισμού δεν είναι δυνατό να αντιταχθεί σε τρίτους, οι οποίοι εμπιστεύτηκαν τη δημοσιότητα αυτή. Η τυχόν δημοσίευση, ωστόσο, δεν συνεπάγεται την ίαση του ελαττώματος που έχει εμφιλοχωρήσει.
Έννομες Συνέπειες
Στην περίπτωση που πληρούνται σωρευτικά οι προαναφερθείσες προϋποθέσεις (δηλ. τήρηση διατυπώσεων δημοσιότητας εκ μέρους της ΑΕ και άγνοια των τρίτων ως προς το σχετικό εσωτερικό ελάττωμα), ο ελαττωματικός διορισμός εκπροσώπου της ΑΕ δεν μπορεί να αντιταχθεί στον τρίτο που συναλλάχθηκε με αυτόν. Δεσμεύεται δηλαδή ως προς το πλαίσιο αυτό, η ΑΕ από τις πράξεις/δηλώσεις βούλησης (ρητές ή σιωπηρές) των ελαττωματικώς διορισθέντων εκπροσώπων της. Δεν θα παραχθούν –κατ’ εξαίρεση- δεσμευτικά αποτελέσματα για την ΑΕ, στην περίπτωση που αποδειχθεί θετική γνώση του ελαττώματος από μέρους των τρίτων.
