ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ – ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΑΙ ΙΔΡΥΤΙΚΟΙ ΤΙΤΛΟΙ (ΚΟΙΝΟΙ ΚΑΙ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟΙ)
Η μετοχική ιδιότητα, προϋποθέτει την κατοχή μετοχών. Η ΑΕ όμως, είναι δυνατό να εκδώσει, για την εξυπηρέτηση των συμφερόντων της και άλλους τίτλους εκτός από τις μετοχές. Μεταξύ των τίτλων αυτών, είναι και οι ιδρυτικοί τίτλοι (κοινοί ή/και εξαιρετικοί), οι οποίοι πολυεπίπεδα εξυπηρετούν την ΑΕ, τους μετόχους αλλά και τους κατόχους τους.
Περισσότερα…
Οι κοινοί και εξαιρετικοί ιδρυτικοί τίτλοι, αποτελούν ένα εξαιρετικό εργαλείο στα χέρια της ΑΕ, των ιδρυτικών μετόχων αλλά και της διοίκησής της. Παρέχουν περιορισμένο δικαίωμα συμμετοχής στα κέρδη της στους ωφελούμενους, χωρίς όμως να τους καθιστούν μετόχους αλλά ούτε και να τους προσφέρουν μετοχικά δικαιώματα
Από την άλλη πλευρά, οι ωφελούμενοι απολαμβάνουν κατ΄ αντιστοιχία, ένα από τα σημαντικότερα μετοχικά δικαιώματα (αυτό της συμμετοχής στα κέρδη), που υπό άλλες συνθήκες δεν θα εδικαιούντο. Μπορούν κατά συνέπεια οι ιδρυτικοί τίτλοι, να αποτελέσουν ένα εξαιρετικό εργαλείο προσέλκυσης στελεχών, συνεργατών, συνεπενδυτών αλλά και απομείωσης του κόστους για την ΑΕ.
Η δυνατότητα έκδοσης κοινών και εξαιρετικών ιδρυτικών τίτλων εκ μέρους της ΑΕ ρυθμίζεται ρητά στον ν. 4548/2018 (άρθρα 75 και 76 αντίστοιχα). Πρόκειται για όμοια, κατά βάση ρύθμιση, με αυτή του άρθρου 15 του προϊσχύσαντος ν. 2190/1920.
Η έκδοση των τίτλων αυτών, αποσκοπεί στην ανταμοιβή ή προσέλκυση ιδρυτών της ΑΕ ή τρίτων (π.χ. εργαζομένων, στελεχών ή μελών της διοίκησής της), για συγκεκριμένες, ωφέλιμες για εκείνη ενέργειές τους ή απλά συνέργειες μαζί της.
Η διάκριση των τίτλων σε κοινούς και εξαιρετικούς, βασίζεται στη φύση της παροχής έναντι της οποίας εκδίδονται και στον χρόνο έκδοσής τους. Ειδικότερα:
Κοινοί Ιδρυτικοί Τίτλοι. Τους συγκεκριμένους τίτλους εκδίδει η ΑΕ κατά τον χρόνο σύστασής της και αποκλείεται η έκδοσή τους σε χρόνο μεταγενέστερο. Οι τίτλοι αυτοί, χορηγούνται ως αντάλλαγμα/ανταμοιβή, για υπηρεσίες που παρείχαν είτε ιδρυτές μέτοχοι, είτε τρίτοι κατά το στάδιο της ίδρυσης της ΑΕ. Στις υπηρεσίες αυτές, συγκαταλέγονται ενέργειες που δεν είναι δυνατό να αποτιμηθούν σε χρήμα.
Εξαιρετικοί Ιδρυτικοί Τίτλοι. Αντίθετα με τους κοινούς, οι εξαιρετικοί ιδρυτικοί τίτλοι, είναι δυνατό να εκδοθούν σε οποιονδήποτε χρόνο, τόσο κατά την ίδρυση της ΑΕ, όσο και κατά τη διάρκεια της λειτουργίας της. Εκτός από το χρόνο έκδοσής τους, οι εξαιρετικοί τίτλοι διακρίνονται από τους κοινούς και ως προς τη φύση της παροχής έναντι της οποίας χορηγούνται. Οι εξαιρετικοί τίτλοι συνιστούν ανταμοιβή του μετόχου ή του τρίτου για παροχές σε είδος προς την ΑΕ, οι οποίες όμως είναι αποτιμητές σε χρήμα. Αρκεί στην περίπτωση αυτή, η απλή παραχώρηση αντικειμένου προς την ΑΕ και δεν απαιτείται η μεταβίβασή του κατά κυριότητα. Ως αντικείμενο σε είδος δεν νοείται, η καταβολή χρημάτων ούτε και μη αποτιμητές σε χρήμα παροχές.
Τόσο οι κοινοί, όσο και οι εξαιρετικοί ιδρυτικοί τίτλοι, δεν έχουν ονομαστική αξία. Η χρηματική τους αξία, δεν αντιστοιχεί επομένως σε τμήμα του μετοχικού κεφαλαίου της εταιρείας και δεν παρέχει μετοχικά δικαιώματα στους δικαιούχους τους. Ο κάτοχος τους δεν διαθέτει δικαίωμα συμμετοχής στη διοίκηση και διαχείριση της εταιρείας, ούτε στο προϊόν της εκκαθάρισής της. Το μοναδικό δικαίωμα που παρέχουν στους κατόχους τους, είναι το περιορισμένο δικαίωμα συμμετοχής στα κέρδη της ΑΕ.
Το δικαίωμα απολήψεων στους εξαιρετικούς ιδρυτικούς τίτλους, περιορίζεται καθ’ ύψος, με βάση όσα το καταστατικό της ΑΕ αλλά και ο νόμος ορίζουν, για τη διανομή ποσών στους μετόχους. Όσον αφορά τους κοινούς ιδρυτικούς τίτλους, τίθεται ένας πρόσθετος ποσοτικός περιορισμός, ότι τα ποσά που διανέμονται σ’ αυτούς δεν πρέπει να υπερβαίνουν το ¼ των καθαρών κερδών της ΑΕ, ύστερα από την αφαίρεση των ποσών για τον σχηματισμό τακτικού αποθεματικού, καθώς και του ποσού για τη διανομή του ελάχιστου μερίσματος στους μετόχους της εταιρείας. Παράνομες επομένως θεωρούνται, οι καθ’ υπέρβαση των ανωτέρω προϋποθέσεων καταβολές.
Προκειμένου να διασφαλίζεται, το αποκλειστικά περιουσιακής φύσης δικαίωμά τους, οι δικαιούχοι έχουν επιπλέον, δικαίωμα παρακολούθησης των συνεδριάσεων της ΓΣ, χωρίς όμως δικαίωμα ψήφου. Δικαιούνται επίσης να ενημερώνονται, για την περιουσιακή κατάσταση της ΑΕ, χωρίς ωστόσο να διαθέτουν αξίωση επίδειξης των εταιρικών βιβλίων.
Ι. Κοινοί Ιδρυτικοί Τίτλοι και Προϋποθέσεις Έκδοσης.
Αποκλειστικό λόγο έκδοσης των κοινών ιδρυτικών τίτλων, είναι δυνατό να συνιστά η ανταμοιβή των ιδρυτών-μετόχων ή τρίτων, για υπηρεσίες που παρείχαν κατά την ίδρυση της εταιρείας. Προϋποτίθεται όμως, σχετική καταστατική πρόβλεψη, η οποία θα πρέπει να είναι λεπτομερής όσον αφορά τους δικαιούχους τους (ιδρυτές της ΑΕ ή τρίτους) και τις υπηρεσίες που ανταμείβονται. Θα πρέπει, επίσης, να κάνει ρητή αναφορά στον αριθμό των τίτλων που εκδίδονται, που δεν μπορεί να υπερβαίνει το 1/10 του αριθμού των μετοχών-υπολογιζόμενου οποιουδήποτε τύπου. Θα πρέπει τέλος, να προσδιορίζεται και η διάρκεια τους, που είναι δυνατό να είναι αόριστη και να ταυτίζεται με τη διάρκεια της ίδιας της ΑΕ, με την επιφύλαξη της εξαγοράς τους.
Καθώς οι κοινοί ιδρυτικοί τίτλοι, στοχεύουν στην ανταμοιβή των κατόχων τους για τις ενέργειές τους κατά τον χρόνο σύστασης ΑΕ, εύλογη κρίνεται η, περιορισμένη χρονικά, διαφύλαξη των δικαιωμάτων τους. Στο πλαίσιο αυτό, η ίδια η εκδότρια των τίτλων ΑΕ, δικαιούται να προβεί σε εξαγορά τους. Η εξαγορά λαμβάνει χώρα μετά την παρέλευση δεκαετίας από την έκδοσή τους. Είναι όμως δυνατό να λάβει χώρα και νωρίτερα, εφόσον υπάρχει σχετική καταστατική πρόβλεψη. Η σχετική διευκρίνηση του νόμου επιβεβαίωσε την, ήδη, διαμορφωμένη θέση της θεωρίας, η οποία αποδεχόταν τη δυνατότητα εξαγοράς σε χρόνο βραχύτερο.
Το εκ του νόμου δικαίωμα εξαγοράς τίτλων εκ μέρους της ΑΕ, είναι διαπλαστικό και ασκείται μονομερώς. Μάλιστα, το δικαίωμά της δεν αποσβέννυται μετά την πάροδο της δεκαετίας και ούτε είναι δυνατό να περιορισθεί ή καταργηθεί. Η λήψη της απόφασης για εξαγορά των κοινών ιδρυτικών τίτλων, είναι δυνατό να ανήκει στη ΓΣ, μπορεί όμως και να ανατεθεί στο ΔΣ.
Σκοπός της εξαγοράς, είναι η ακύρωση των τίτλων έναντι καταβολής αντιτίμου στους δικαιούχους τους. Το αντάλλαγμα της εξαγοράς, πρέπει να προσδιορίζεται από το καταστατικό της εταιρείας και δεν μπορεί να υπερβαίνει ό,τι ο νόμος ορίζει για τη διανομή ποσών στους μετόχους. Το αντάλλαγμα/αντίτιμο της εξαγοράς, είναι δυνατό να διαφοροποιείται για κάθε δικαιούχο. Δεν επιτρέπεται πάντως σε καμία περίπτωση, να υπερβαίνει το δεκαπλάσιο του μέσου ετήσιου μερίσματος που έλαβαν συνολικά οι δικαιούχοι των ιδρυτικών τίτλων κατά τη διάρκεια της τελευταίας πενταετίας πριν από την εξαγορά.
ΙΙ. Εξαιρετικοί Ιδρυτικοί Τίτλοι και Αρμοδιότητα της ΓΣ
Οι εξαιρετικοί ιδρυτικοί τίτλοι, είναι δυνατό να εκδοθούν από την ΑΕ και κατά τη διάρκεια λειτουργίας της. Η σχετική απόφαση, που τροποποιεί το καταστατικό της, ανήκει στην ΓΣ και λαμβάνεται με αυξημένη απαρτία και πλειοψηφία. Η απόφαση, αυτή της ΓΣ, οφείλει να βασίζεται σε έκθεση αποτίμησης, των δεκτικών αποτίμησης αντικειμένων σε είδος, η οποία λαμβάνει χώρα με ανάλογη εφαρμογή όσων προβλέπονται για την αποτίμηση εισφορών σε είδος. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται η προστασία των μετόχων μειοψηφίας, καθώς και ο έλεγχος τυχόν καταχρηστικότητας της σχετικής απόφασης της ΓΣ.
Σε αντίθεση με όσα ο νόμος ορίζει για τους κοινούς τίτλους, οι επιμέρους όροι των εξαιρετικών ιδρυτικών τίτλων καθορίζονται ελεύθερα και ανάλογα με τον χρόνο έκδοσης τους (είτε κατά τη σύσταση της ΑΕ ή μεταγενέστερα), οι όροι τους θα προσδιορισθούν είτε από το αρχικό καταστατικό της είτε από μεταγενέστερη τροποποίησή του.
Η διάρκεια των εξαιρετικών ιδρυτικών τίτλων, είναι ανεξάρτητη από τη διάρκεια της παραχώρησης των αντικειμένων σε είδος. Μάλιστα, το δικαίωμα εξαγοράς τους από την ΑΕ είναι χρονικά απεριόριστο και μπορεί να ασκηθεί ακόμη κι όσο διαρκεί η ως άνω παραχώρηση.
Τα σχετικά με την έκδοση, καταχώρηση και μεταβίβαση των κοινών και εξαιρετικών ιδρυτικών τίτλων, αντιμετωπίζονται με τρόπο ανάλογο με όσα ισχύουν και επί των μετοχών. Η έκδοση των τίτλων, σε έγχαρτη ή λογιστική μορφή, έχει προαιρετικό, δηλωτικό-νομιμοποιητικό χαρακτήρα. Οι ιδρυτικοί τίτλοι, εφόσον εκδοθούν, είναι αποκλειστικά ονομαστικοί και για λόγους διευκόλυνσης της ταυτοποίησής τους, καταχωρούνται στο ειδικό βιβλίο που τηρεί, ακόμη και ηλεκτρονικά η ΑΕ, κατά τα πρότυπα του βιβλίου μετόχων. Η μεταβίβαση τίτλων (στο πλαίσιο ειδικής ή καθολικής διαδοχής) είναι ελεύθερη.
