Η πιο απλή και ευέλικτη μορφή επιχειρηματικής δράσης είναι η ατομική επιχείρηση, καθώς διευθύνεται από ένα φυσικό πρόσωπο, το οποίο παίρνει και όλες τις αποφάσεις που αφορούν την επιχείρηση.
Αυτό βέβαια, ενώ προσδίδει ευελιξία στην επιχείρηση, αποτελεί και μειονέκτημα, καθώς η συγκέντρωση όλων των εξουσιών σε ένα πρόσωπο θέτει συγκεκριμένα όρια στην ανάπτυξη της επιχείρησης, που μπορεί όμως να είναι αντιοικονομικά και να περιορίζουν την ικανότητα ανταγωνισμού της επιχείρησης, ενώ ταυτόχρονα υπάρχει πάντα και το πρόβλημα της διαδοχής του επιχειρηματία.
Αποτέλεσμα αυτού είναι, πολλές ατομικές επιχειρήσεις να μετασχηματίζονται, έτσι ώστε, πρώτον, να εξασφαλίζεται η συνέχιση της επιχείρησης μετά τον θάνατο ή την αποχώρηση του επιχειρηματία, δεύτερον να συνεργάζονται περισσότερα φυσικά πρόσωπα για τη διαχείριση της επιχείρησης και τρίτον, να διασπάται το φορολογητέο εισόδημα που προκύπτει από την λειτουργία της επιχείρησης σε περισσότερα φυσικά πρόσωπα και να επιτυγχάνεται φορολογική ελάφρυνση.
Όσον αφορά την πιο συχνή μετατροπή ατομικής επιχείρησης, που είναι σε προσωπική εταιρεία, σχετικές διατάξεις δεν υπάρχουν στην νομοθεσία αλλά ακολουθούνται τα άρθρα 38-44 του Εμπορικού Κώδικα και το άρθρο 741 του Αστικού Κώδικα που αφορούν την σύσταση προσωπικής εταιρείας.
Επιπλέον, πρέπει να εκτιμηθεί η αξία των περιουσιακών στοιχείων που εισφέρονται, να συσταθεί καταστατικό και να ακολουθηθεί η διαδικασία ίδρυσης που προβλέπεται για τις προσωπικές εταιρείες και συγκεκριμένα αναλυτικότερα η μετατροπή μιας ατομικής επιχείρησης περιλαμβάνει τα ακόλουθα στάδια:
- Εκτίμηση του ενεργητικού και του παθητικού της ατομικής επιχείρησης ύστερα από απογραφή, που διενεργείται από τον ιδιοκτήτη της ατομικής επιχείρησης και το συνέταιρο ή συνέταιρους που προσλαμβάνει,
- Σύνταξη πρωτοκόλλου καταστροφής, στην περίπτωση που προκύψουν άχρηστα από την απογραφή, που θα συνταχθεί από επιτροπή, που θα αποτελείται από τον ιδιοκτήτη της ατομικής επιχείρησης και δύο ακόμα επιχειρηματίες,
- Κλείσιμο των βιβλίων της ατομικής επιχείρησης,
- Σύνταξη εταιρικού, που δεν οφείλει να είναι συμβολαιογραφικό έγγραφο καθώς αφορά δημιουργία προσωπικής εταιρείας, εκτός εάν, μεταξύ των εισφερομένων, υπάρχει εμπράγματο δικαίωμα επί ακινήτου,
- Έκδοση άδειας λειτουργίας, η οποία γίνεται με την υποβολή στην αρμόδια Δ.Ο.Υ. της «Δήλωσης Έναρξης Δραστηριότητας», με τα σχετικά δικαιολογητικά που προβλέπονται, καθώς και την καταβολή του Φόρου Συγκέντρωσης Κεφαλαίου 1%,
- Θεώρηση βιβλίων από την αρμόδια Δ.Ο.Υ. των βιβλίων και στοιχείων που προβλέπονται από τον Κώδικα Βιβλίων και Στοιχείων,
- Προσκόμιση στο αρμόδιο επιμελητήριο δύο αντιγράφων του καταστατικού της εταιρείας, προκειμένου να ελεγχθεί η επωνυμία και ο διακριτικός τίτλος και να χορηγηθεί η σχετική βεβαίωση,
- Κατάθεση στο Πρωτοδικείο αντιγράφου του καταστατικού, εντός δεκαπέντε (15) ημερών από την σύσταση της εταιρείας, προκειμένου να καταχωρηθεί στα οικεία βιβλία και να εκπληρωθεί η επιταγή για δημοσιότητα της σύστασης της εταιρείας, και
- Άνοιγμα βιβλίων της προσωπικής εταιρείας με εγγραφή των στοιχείων του ενεργητικού και του παθητικού χωρίς να εκδοθεί τιμολόγιο πώλησης των περιουσιακών στοιχείων, καθώς πρόκειται για μετατροπή και συνέχιση των εργασιών της ατομικής επιχείρησης.
