Το φυσικό πρόσωπο δύναται να αιτηθεί την αλλαγή του επωνύμου του, ακολουθώντας συγκεκριμένη διαδικασία και για σοβαρούς λόγους.
Ο Αστικός Κώδικας ορίζει στο άρθρο 1505 ότι «Οι γονείς υποχρεούνται να έχουν προσδιορίσει το επώνυμο των τέκνων τους με κοινή αμετάκλητη δήλωσή τους. Η δήλωση γίνεται πριν από το γάμο, είτε σε συμβολαιογράφο, είτε στον λειτουργό, ενώπιον του οποίου θα τελεσθεί ο γάμος … Το οριζόμενο επώνυμο, κοινό για όλα τα τέκνα, μπορεί να είναι είτε το επώνυμο του ενός από τους γονείς είτε συνδυασμός των επωνύμων τους … Αν οι γονείς παραλείψουν να δηλώσουν το επώνυμο των τέκνων τους, σύμφωνα με τους όρους των προηγουμένων παραγράφων, τα τέκνα έχουν για επώνυμο το επώνυμο του πατέρα τους».
Επιπλέον, με την Υπουργική Απόφαση Φ. 42301/12167/28.6.1995 ορίζεται η διαδικασία σχετικά με την αλλαγή επωνύμου, ενώ δυνάμει της παρ. 6 του Άρθρου 94 του Ν. 3852/2010 προστέθηκαν στις αρμοδιότητες των Δήμων η πρόσληψη και αλλαγή επωνύμου, καθώς και η πρόσληψη πατρώνυμου και μητρώνυμο από παιδιά, που γεννήθηκαν χωρίς γάμο των γονέων τους ή είναι αγνώστων γονέων.
Έχει κριθεί νομολογιακά ότι το επώνυμο αποτελεί μεν στοιχείο της προσωπικότητας του ατόμου, πλην η πρόσκτηση ή η αλλαγή του δεν απόκειται στην ιδιωτική βούληση, αλλά ενδιαφέρει τη δημόσια τάξη, ως θέμα συναπτόμενο με την ασφάλεια των συναλλαγών και των εννόμων εν γένει σχέσεων δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου του ατόμου, χωρεί δε κατ’ αρχήν διά της διοικητικής οδού. Το αρμόδιο διοικητικό όργανο οφείλει σε κάθε περίπτωση, προπαντός, να εκτιμά τους λόγους που επικαλείται ο αιτών τη μεταβολή του επωνύμου του και να αποφαίνεται εν όψει της σοβαρότητας των λόγων αυτών, εάν ενδείκνυται ή όχι να εγκριθεί η ζητούμενη μεταβολή, αιτιολογώντας ειδικά, από την άποψη αυτή, την απόφασή του.
Γίνεται δεκτό ότι είναι δυνατή η μεταβολή του επωνύμου του ατόμου ενόψει της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητάς του για σοβαρούς λόγους, όπως είναι οι ψυχολογικοί λόγοι, η δυσχέρεια στην εκφορά, το κακόηχο ή το δυσφημιστικό του ονόματος, αλλά και όταν το επώνυμο προσβάλλει το κοινό περί ηθικής αίσθημα.
