Από την 1η Νοεμβρίου 2025 τίθεται σε ισχύ ένα νέο πλαίσιο για τη δημοσίευση διαθηκών και την κήρυξη ιδιόγραφων διαθηκών ως «κυρίων», το οποίο μεταφέρει τον πυρήνα των διαδικασιών από τα δικαστήρια στους συμβολαιογράφους, με βασικό στόχο την ταχύτερη και απλούστερη διεκπεραίωση των κληρονομικών υποθέσεων. Πέραν τούτου, μέσα στο ερχόμενο χρονικό διάστημα, αναμένεται με νομοθετική διάταξη να δρομολογηθούν και αλλαγές ουσιαστικού κληρονομικού δικαίου, ενδεικτικά σε σχέση με την νόμιμη μοίρα, τις κληρονομικές συμβάσεις κ.ά.
Σύμφωνα με το νέο νομοθετικό πλαίσιο, για θανάτους από 1.11.2025 και έπειτα, η δημοσίευση όλων των τύπων διαθηκών (ιδιόγραφων, μυστικών και δημόσιων) διενεργείται πλέον από συμβολαιογράφους, μέσω της νέας ψηφιακής πλατφόρμας diathikes.gr, η οποία λειτουργεί υπό την εποπτεία του Υπουργείου Δικαιοσύνης. Η μεταφορά αυτή σημαίνει ότι η πράξη δημοσίευσης και η έκδοση των σχετικών πιστοποιητικών δεν απαιτούν πλέον την υποβολή δικογράφου-αίτησης στα Πρωτοδικεία, κάτι που πιθανότατα να έχει ως αποτέλεσμα σημαντική επιτάχυνση των διαδικασιών.
Ομοίως, η κήρυξη ιδιόγραφης διαθήκης ως κυρίας (για να διαπιστωθεί η γνησιότητα γραφής και υπογραφής) διενεργείται πλέον με πράξη του συμβολαιογράφου που προέβη στη δημοσίευση. Ο αιτών παρίσταται διά πληρεξουσίου δικηγόρου και απαιτούνται δύο μάρτυρες που βεβαιώνουν τη γνησιότητα. Έτσι, μια διαδικασία που μέχρι σήμερα εκκρεμούσε ενώπιον δικαστηρίων μετακινείται στη συμβολαιογραφική πράξη, με προσδοκώμενη μείωση χρόνου και κόστους.
Επιπλέον, δυνάμει ειδικής νομοθετικής πρόβλεψης, προκειμένου να κηρυχθούν κυρίες ιδιόγραφες διαθήκες που προσκομίζονται για δημοσίευση μετά την πάροδο διετίας από τον θάνατο του διαθέτη, απαιτείται γραφολογική πραγματογνωμοσύνη, με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας δικαίου σε καθυστερημένες εμφανίσεις διαθηκών.
Πρακτικά, με τη νέα διαδικασία, ο απαιτούμενος χρόνος για την δημοσίευση των διαθηκών και την κήρυξή τους ως κυρίες μειώνεται αισθητά, γεγονός που επιτρέπει ταχύτερη αποδοχή κληρονομίας, διεκπεραίωση φορολογικών υποχρεώσεων και γρηγορότερη αξιοποίηση της κληρονομιαίας περιουσίας. Παράλληλα, περιορίζονται οι αμφισβητήσεις γνησιότητας σε ιδιόγραφες διαθήκες και αποσυμφορούνται οι γραμματείες των δικαστηρίων.
Όπως αναφέραμε, εντός των προσεχών μηνών πρόκειται να θεσμοθετηθούν με διάταξη νόμου και αλλαγές ουσιαστικού κληρονομικού δικαίου, ενδεικτικά σε σχέση με την νόμιμη μοίρα, τις κληρονομικές συμβάσεις κ.ά.
Για θέματα κληρονομικού δικαίου πατήστε εδώ.
