Όπως συμβαίνει με τα διακριτικά γνωρίσματα του τυπικού συστήματος, τα οποία παρέχουν προστασία στον εκάστοτε δικαιούχο ως απόλυτα και αποκλειστικά δικαιώματα, οι Ενδείξεις Γεωγραφικής Προέλευσης συνιστούν διακριτικά γνωρίσματα του ουσιαστικού συστήματος, που περιγράφουν την σύνδεση ενός προϊόντος με έναν συγκεκριμένο τόπο και ένα εξαιρετικά σημαντικό εργαλείο στα χέρια των παραγωγών μιας συγκεκριμένης περιοχής, που επιθυμούν να θωρακίσουν τα ποιοτικά γνωρίσματα των προϊόντων τους. Η πλέον γνωστή Ένδειξη Γεωγραφικής Προέλευσης είναι η Προστασία Ονομασίας Προέλευσης (Π.Ο.Π), ενώ άλλες Ενδείξεις Γεωγραφικής Προέλευσης είναι η Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη (Π.Γ.Ε), οι Παραδοσιακές Ενδείξεις Οίνων και τα Εγγυημένα Παραδοσιακά Ιδιότυπα Προϊόντα (Ε.Π.Ι.Π).
Συγκεκριμένα, η Προστασία Ονομασίας Προέλευσης (Π.Ο.Π), αποτελεί την πλέον γνωστή στο καταναλωτικό κοινό Ένδειξη Γεωγραφικής Προέλευσης και σχηματίζεται από μια ονομασία συγκεκριμένης περιοχής η οποία, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, μπορεί να είναι και χώρα, περιγράφοντας προϊόντα, των οποίων η ποιότητα και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά οφείλονται αποκλειστικά στο γεωγραφικό περιβάλλον και τους εγγενείς φυσικούς ή ανθρώπινους παράγοντες του. Λόγω της μοναδικότητας των χαρακτηριστικών του περιβάλλοντος, η ένδειξη Π.Ο.Π έχει καθιερωθεί ως ένα εξαιρετικά δημοφιλές εχέγγυο ποιότητας.
Η Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη (Π.Γ.Ε), συνιστά ένδειξη που αναφέρεται και αυτή με την σειρά της σε ορισμένη τοποθεσία και περιγράφει προϊόντα τα οποία: α) κατάγονται από την τοποθεσία αυτή, β) των οποίων ένα τουλάχιστον ποιοτικό χαρακτηριστικό μπορεί να αποδοθεί στην γεωγραφική του προέλευση και γ) ένα τουλάχιστον στάδιο παραγωγής των εν λόγω προϊόντων, λαμβάνει χώρα εντός της οριοθετημένης αυτής περιοχής. Σε αντίθεση με την Προστασία Ονομασίας Προέλευσης (Π.Ο.Π), η Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη (Π.Γ.Ε), δεν κομίζει εχέγγυα ποιότητας, αλλά είναι περισσότερο δηλωτική της προέλευσης ενός προϊόντος.
Μια εκ των ιδιαιτεροτήτων των Ενδείξεων Γεωγραφικής Προέλευσης, αποτελεί το ότι δεν μπορούν να καταχωρηθούν κατόπιν αιτήσεως από ιδιώτη, παρά από ενώσεις παραγωγών, που είναι και το πιο σύνηθες, ή και από ένα κράτος – μέλος.
Από την στιγμή της καταχώρησης μιας Ένδειξης Γεωγραφικής Προέλευσης, απαγορεύεται κάθε ευθεία ή άμεση χρήση της, κατά τρόπο που μπορεί να οδηγήσει σε παραπλάνηση τους καταναλωτές, οι δε παραγωγοί προϊόντων που προστατεύονται από Ενδείξεις Γεωγραφικής Προέλευσης, δύνανται να καταφύγουν στα δικαστήρια, αιτούμενοι την άρση της προσβολής και την παράλειψη της στο μέλλον.
